Baza e e dhenave ne vazhdim vjen nga keshtjella e fundit e dituris shqiptare qe u rrezua nga komunizmi:
ILIRIA EDHE ILIRET TE AUTORET ANTIK
TIRANE 1965

Ky liber permbledh gjithcka qe folet per pellazget edhe iliret , vec se fille pas ketij libri akademia e shkencave shqiptare di ndryshoj qendrim per ceshtjen pellazge.
libri eshte ribotuar me 2002 serisht.

Kthehemi ne teme edhe shkojm tek baza e njohurive tona per mbretershen Teuta :Polibi.

U linde ne Arkadhin pellazge me 200 p e s edhe u shqua si politikan .Si u zu peng nga romaket ai u dergua ne rome ku nga nje kritik i ashper i romakve u kthye ne nje mbrojtes fanatik i romakve, me nje gjuhe servilizmi per krahun qe mbronte e fanatizmi per kundershtaret.

Polibi vdiq me 120 p e s, keshtu qe pati fatin te ishte bashkekohes me nje nga gjakataret me te medhenj qe ka njohur historia e iliris: Paul Emilin , qe e shkaterroj nga rrenjet ilirin edhe epirin edhe Polibi e kalon kete si nje triumf, ndersa nga ana tjeter nuk eshte kaq "zemergjere" kur flet per iliret.

Etja nga kjo fitore e beri Agronin te defrente me rrezultat qe gjate ketij defrimi ai te merrte nje te ftohur te rende edhe te semurej rende per vdekje.

Ne te njejten kohe agroni ishte ndare me Triteuten edhe kishte marre per grua te motren e saj: Teuten qe do merrte mbreterin e do komandonte kete mbreteri me ane te kryekomandantve te saj.Ketu fillon talibanizmi i dijetarve romakogreke edhe fanatizmi i tyre qe do  pregatiste kushtet per kete talibanizem qe ende nuk eshte zhdukur ne shume vende te botes:
Dihet qe pellazget kishin ligje jo barbare edhe grate kishin te drejta ne jeten e perditshme ne c do aspakt, por grekolatinet "kulturesjelles" pregatiten talibanizmin e radhes si moren drejtimin me renien e jonis edhe etruris pellazge..ja cna thote Polibi per Teuten :

"Kjo, me mendjen e saj prej gruaje,duke pasur parasysh fitren e arritur edhe duke mos peshuar aspak popujt fqinje se pari ju dha leje te gjithe atyre qe lundronin te grabisnin c do anije qe do gjenin perpara:PASTAJ PREGATITI NJE FORCE USHTARAKE DETARE JO ME TE VOGEL SE E PARA EDHE E NISI DUKE I POROSITUR PRIJSIT QE TE QUANIN SI ARMIKE TE GJITHE ANEDETJEN"

Pikerishte kjo eshte kryevepra me e madhe qe ka arritur te bej nje mbreteri ilire, por fatkeqsisht historianet tane jane teper qesharak edhe aspak njohes te se vertetes, por papagaller te Polibit edhe perrallave te tije.

Ne postimin qe vijon do flase per arsyen se perse i thashe fjalet e mesiperme

Ja c shkruan Polibi:

"Nje dite keta ju afruan Finiqit edhe qendruan aty per te mare ushqime .Ata hene ne dialog me disa mercenare galat te mare si mercenare te ruanin Finiqin edhe u moren vesh me ata ta merrnin finiqin me tradheti.Epiriotet me ta mare vsh shkuan per ndihme.Ne kete kohe Skerdilaidi me 5000 ilire kaloj ngushticen e Antigones...ne mengjes e sulmuan finiqin edhe e moren

Ne se ju do qejfi historianve shqiptare ketu  kemi nje perplasje mindis mbreterive te ilirve nga njera ane edhe kolonve nga ana tjeter.sulmi mbi kolonin e finiqit me influence greke nga dy mbreteri ilire tregon per nje perplasje clirimtare, tregon se si te huaj kolonet nuk ishin te deshirueshem ne iliri.
ja c na thote Polibi ne vazhdime:

"Kjo fushate e ilireve i habiti edhe ju kalli daten heleneve  kur pane se si ra qyteti me i fortifikuar i tyre.Epiriotet bashke me akarnanet jo veten qe nuk u hakmorren por derguan delegat tek teuta edhe bene aleance me te"

Polibi flet shume pak per rrethimin e Durrsit, edhe aspak per marrjen e Apollonis nga ushtria e mbretereshes ilire, vecse me vone gjate ardhjes se romakve na thote se "cliruan apollonin"..kjo do te thote se Teuta i ksihte hedhur ne dete kolonet.

Ne  kete kohe qe po prekeshin interesat tregetare te romakve senati romak dergoj delegate tek  mbreteresha Teuta.

"Si i degjoj me vemendje delegatet, Teuta ju tha se do perkujdesej per tregtaret romak qe te mos pesonin ndonje padrejtesi nga iliret, por mbreterit nuk munde ti ndalijn qytetaret e tyre te perfitojn privatisht nga te mirat e detit"

Ketu nderhyn nje delegat romak edhe e kerrcenon se do ja mesoj ai  ligjet e mbreteris...kjo fraze ka hyre ne histori si "pirateria e Teutes".

Ne radhe te pare Teuta sulmoj anedetjen me influence kolone edhe e shpalli armike-kete e pranon edhe Polibi, apo jo???

Ateher?
Cfare njohim nga armiqesira e ne kohra luftrash nga historia?????

A flet homeri per plackitje pas luftes?

A flet antikiteti per plackitje pas luftes?

A e shkretoj ilirin Paul emili edhe si e vodhi e perveloj????

Ateher ku qendron pirateria ketu???