ju lutem me ndihmoni me ndoje emer produkti ose diete per te humbur kilet e teperta sa me shpejt

Sëmundjet kardiake, kurat që rekomandohen për trajtim
Si duhet të veproni kur keni kaluar By pass dhe kur ka infeksion të miokardit

Zemra është një organ muskulor që gjatë kontraksionit me ritëm bën të mundshëm qarkullimin e gjakut në të gjitha organet e trupit të njeriut. Jeta pa zemër nuk është e mundshme. Zemra është një prej organeve të para që formohet në trupin e njeriut gjatë zhvillimit embrional. Zemra është pompa. Në mënyrë që pompa (zemra) të kryejë funksionin e saj, duhet që muskuli i zemrës të jetë shëndoshë e mirë. Duhet që sistemi elektrik i zemrës të koordinojë tkurrjen e valvulave dhe të barkusheve si dhe duhet që muskuli të furnizohet rregullisht me gjak. Gjatë tkurrjes (sistolës) së barkushes së majtë, presioni brenda barkushes natyrisht është më i lartë sesa presioni në aortë. Kjo e pengon qarkullimin e gjakut në shtratin koronar. Gjithashtu, fillesa e arterieve koronare gjatë sistolës mbyllet nga kuspet e valvulës së hapur të aortës. Si rrjedhojë, enët koronare nuk mund ta furnizojnë me gjak barkushen e majtë gjatë sistolës. Barkushja e majtë furnizohet me gjak vetëm gjatë diastolës. Nëse diastola shkurtohet, barkushja e majtë ka më pak kohë për t'u furnizuar me gjak. Valvulat e zemrës duhet të jenë të afta të hapen plotësisht dhe të mbyllen plotësisht.
Angina e qëndrueshme
Kjo shkaktohet nga arterioskleroza. Ngushtimi nga ateroma bën që gjatë sforcimit zemra të mos mund të furnizohet me aq gjak sa i duhet. Shenjat e simptomat janë dhembje si shtrëngim në gjoks që përhapet te krahu i majtë, te nofulla e poshtme, në shpinë, etj. Dhembja lehtësohet nga pushimi dhe nga nitroglicerina. Në EKG shihet ulje e segmentit ST dhe përmbysje e valës T. Simptomat klasike si më sipër shpesh nuk vihen re te diabetikët dhe te të moshuarit (për shkak të neuropatisë). Diagnoza është klinike dhe bazohet në simptomat si më sipër dhe praninë e faktorëve rrezikues. Angiografia e vendos diagnozën përfundimisht.
Parandalimi i anginës
Ndalim i duhanit. Pehriz (pakësim i yndyrave, shtim i ushqimeve me zanafillë bimore). Ushtrime fizike, dobësim e humbje e peshe.
Barnat: Statinat (bllokuesit e reduktazës të HMG-CoA-së)
Acidi folik ul nivelin e homocisteinës, por nuk është e qartë nëse acidi folik ul vdekshmërinë nga sëmundja iskemike e zemrës.
Trajtimi i anginës
Njihet edhe si “balloni”, ndërsa në anglisht njihet si PTCA (Percutaneous Transluminal Coronary Angioplasty)
Bëhet nëpërmjet futjes së një kateteri në arterien femorale dhe shtyrjes të kateterit deri në zemër në mbikëqyrje me rreze X. Duhet bërë kur trajtimi me ilaçe nuk mjafton. Balloni është më pak i rrezikshëm sesa operacioni.
Problemi me angioplastikën është se në rreth 50 për qind të rasteve ena koronare ribllokohet.
Vendosja e mbajtëseve metalike brenda enëve koronare e ul në 20-30 për qind mundësinë e ribllokimit.
Antitrupat ndaj receptorëve gpIIb/IIIa të trombociteve gjithashtu e ulin mundësinë e ribllokimit.
Trajtimi me operacion
Njihet edhe si “bajpas”, “bypass”. Emri i plotë i procedurës është CABG (Coronary Artery Bypass Graft).
Qëllimi i operacionit është anashkalimi i pjesëve të ngushtuara të arterieve koronare. Për të realizuar këtë qëllim, përdoren arteriet toracike interne ose copa nga venat e këmbëve.
Gjatë operacionit hapet gjoksi, çahet dërrasa e kraharorit dhe zemra ndalohet, ndërsa gjatë kohës kur zemra është e ndalur gjaku kalon në një aparat të veçantë që e oksigjenon dhe kryen funksionin e pompës.
Nitratet me afat të gjatë veprimi
Aspirina, sepse parandalon formimin e trombëve mbi ateromë.
Beta-bllokuesit, sepse ulin kërkesat e miokardit.
Angina e paqëndrueshme
Simptomat janë si të anginës së qëndrueshme, por janë më të shpeshta, ndodhin me sforcim fizik më të pakët, ose edhe pa lëvizur aspak. Angina e paqëndrueshme shkaktohet nga bllokimi kalimtar i koronareve prej trombeve që formohen mbi ateromë. Në qoftë se trombet shkrihen, kemi të bëjmë me anginë të paqëndrueshme. Në qoftë se trombi nuk shkrihet, zemra pëson infarkt. Gjatë anginës të paqëndrueshme në EKG shihet ulje e segmentit ST dhe sheshim i valës T. Nëse më pas shihet ngritje e segmentit ST, pacienti po pëson infarkt. Enzimat e zemrës (CK-MB, troponina) nuk janë të ngritura zakonisht. Trajtimi duhet të jetë i shpejtë e i fuqishëm për të parandaluar infarktin:
Heparinë intravenoze dhe aspirinë.
Aspirina duhet të vazhdohet edhe pasi pacienti del nga spitali.
Nitroglicerinë.
Beta-bllokues.
Pasi të stabilizohet, pacienti duhet t’u nënshtrohet analizave (provës së biçikletës, etj.) dhe pastaj të vendoset nëse trajtimi do të jetë me barna, me ballon apo me operacion.
Infeksioni i miokardit
Rrallëherë shkakton sëmundje në njerëzit pa mangësi imuniteti. Infeksioni më i shpeshtë është nga viruset (miokardit viral). Shkaktarët më të shpeshtë të miokarditit viral janë viruset e tipit Coxsackie A ose Coxsackie B. (Coxsackie-viruset, bashkë me echoviruset dhe polioviruset janë enteroviruse.) Infeksioni me Coxsackie-virus është zakonisht sëmundje e lehtë që nuk lë pasoja. Proteaza enterovirale 2 mund të dëmtojë proteinën e quajtur distrofinë (dystrophin) dhe kjo mund të dëmtojë aftësinë tkurrëse të miokardit. Viruse të tjera si virusi i fruthit, gripit e i poliomielitit mund të shkaktojnë miokardit, por edhe këto shkaktojnë rrallë sëmundje klinike. Në të sëmurët me mangësi të imunitetit, septicemia ose fungemia mund të shkaktojë formimin e abceseve në miokard, sidomos kur agjenti infeksioz është Staphylocoçus ose Torulopsis glabrata. Në pacientët me SIDA (AIDS) miokarditi mund të shkaktohet nga citomegaloviruset, Histoplazma, Toxoplazma, etj.
Aneurizmi i aortës
Sëmundja e arterieve koronare nuk është e limituar vetëm përbrenda zemrës, por mund të vihet re edhe në pjesë të tjera të trupit. Aorta është arteria më e e madhe e trupit të njeriut. Ajo është arteria nga e cila i gjithë gjaku që pompohet nga zemra shkon në të gjitha organet vitale si për shembull, në tru, veshka e mëlçi. Shkaku kryesor i aneurizmit të aortës është ajo që e quajmë arteriosklerozë. Kjo nënkupton depozitimin e yndyrave në muret e aortës duke i bërë ato më pak fleksibël dhe më të dobëta. Aneurizma e aortës është një zgjerim në këtë pjesë të dobësuar të aortës. Shumica e aneurizmave diagnostikohen nëpërmjet radiografisë së kraharorit dhe radiografisë së abdomenit. Aneurizmat në përgjithësi nuk japin shenja deri në momentin kur ato çahen. Kjo mund të shkaktojë një dhembje të fortë në qendër të kraharorit e cila rrezatohet deri në kurriz. Kjo është një urgjencë që kërkon strehim spitalor të menjëhershëm.
Atak në zemër
Ataku në zemër ndodh kur furnizimi i pjesëve të zemrës me gjak rrallohet apo ndoshta edhe ndalet. Kështu zemra nuk mund të dërgojë gjak në aortë. Shkaqet që e krijojnë janë arterie të bllokuara nga grumbullime rezervash dhjami ose ndonjë koagulim (mpiksje gjaku) në ndonjë prej arterieve koronare. Nga shenjat më të hershme të infarktit (që duhet të pasohen me kontroll të menjëhershëm tek mjeku) janë: bllokim, shtrëngim ose dhembje në kraharor për më shumë se dy minuta (dhembja nuk është e thënë të jetë pikërisht nën gjoksin e majtë). Dhembja mund të prezantohet graduale duke u shtuar. Fillimisht mund të jetë në formën e një ndjesie të çuditshme e shoqëruar me shumë dhembje, por më shumë si shtrëngim, si ngërç në kraharor, dhembje e fortë, therëse, marrje mendsh, rënie të fikët, djersë, provokime të vjellash ose mungesë mbushjeje me frymë. Dhembje ose ndjesi e çuditshme në nofulla ose krahë.
Duket sikur diçka nuk shkon si duhet, sikur ka kontraktim të lehtë të muskujve ose gjymtyrët nuk u binden plotësisht lëvizjeve instinktive, megjithëse dhembja mund të mos jetë e pranishme.
Mund të keni vështirësi në frymëmarrje, të keni ndjenjën e të vjellit.

Të rejat nga shkenca

Analizë për minimumin e sheqerit në gjak

Mendimi konvencional mes mjekëve që merren me diagnostikimin e diabetit të tipit 2 se sa më i ulët të jetë niveli i sheqerit në gjak aq më mirë është. Shumë mjekë tani po e rishikojnë mendimin e tyre. Një studim masiv për diabetin me rrezik të lartë për sëmundjen e zemrës, i quajtur AÇORD, ka zbuluar se ulja e nivelit të sheqerit në gjak në nivel që konsiderohet normal për njerëzit e shëndetshëm rezultoi vdekjeprurës për disa pacientë. Pacientët më të moshuar, që iu nënshtruan një terapie intensive për të arritur atë nivel sheqeri, patën vdekje më të shumta sesa një grup pacientësh në të njëjtin studim, të cilët u trajtuan në mënyrë më konservatore. “Studimi u projektua duke pyetur, në qoftë se kontrollohet vërtet sheqeri në gjak, a e shmang kjo vdekjen”, - tha Faramarz Ismail-Beigi i University Hospitals Case Medical Center në Cleveland, Ohaio, një nga autorët e studimit.
Sipas tij, në grupin intensiv përgjigjja është jo, sepse ulja nuk i frenon dot parainfarktet dhe infarktet. Ismail-Beigi tha se pjesëmarrësit në studim iu përgjigjën një pyetjeje të rëndësishme për miliona pacientë të botës me diabet të tipit 2, një sëmundje që dallohet për sheqer të lartë në gjak, i cili mund të çojë në shumë komplikacione të tjera, përfshi parainfarktet dhe infarktet. Pacientët e grupit në trajtim intensiv të studimit AÇORD synonin nivelin 6 për qind të A1c ose më poshtë. Ata arritën një mesatare 6,4 për qind, ndërsa grupi më konservator arriti nivelin e A1c rreth 7,5 për qind. Të paktën 170 milionë njerëz llogariten se vuajnë nga diabeti, një numër që pritet të dyfishohet deri në 2030. Shumica kanë diabet të tipit 2.

Përgatiti: JONIDA TASHI G.Albania

Shkaktarët dhe trajtimi i sëmundjeve vaskulare të zemrës
Mekanizmat që rregullojnë tensionin e gjakut dhe faktorët që ndikojnë në rritjen e tij. Angiografia pulmonare, mënyra më e saktë për të vendosur diagnozën e embolizmit pulmonar

Përbërësit e sistemit të qarkullimit të gjakut janë të gjitha enët e gjakut që ndodhen në trup, zemra dhe mushkëritë. Sistemi i qarkullimit të gjakut është një pjesë shumë e komplikuar e trupit të njeriut. Motori, pompa ose forca që udhëheq këtë sistem është zemra. Ajo peshon rreth 300 gr, ka madhësinë e një grushti dhe është tepër e fuqishme. Zemra duhet të dërgojë gjakun me presion të lartë në të gjithë trupin njëkohësisht, duhet ta dërgojë dhe në mushkëri por me një presion më të ulët. Kjo punë që zemra është e aftë të kryejë e bën të gjithë sistemin e qarkullimit të gjakut të përkryer. Zemra është e përbërë nga katër dhoma. Dhomat e krahut të djathtë marrin gjakun të varfër në oksigjen nga i gjithë trupi dhe e shtyjnë atë drejt mushkërive (qarkullimi i vogël i gjakut), ndërsa dhomat e majta marrin gjakun të oksigjenuar nga mushkëritë dhe e dërgojnë atë me forcë në të gjithë trupin (qarkullimi i madh i gjakut). Atriumet përbëjnë pjesën e sipërme të zemrës, ndërsa ventrikujt pjesën e poshtme. Gjaku i varfër në oksigjen së pari kthehet në atriumin e djathtë të zemrës për të shkuar më pas në ventrikulin e djathtë. Ndërkohë që ky ventrikul tkurret gjaku kalon dhe detyrohet të shkojë drejt mushkërive nëpërmjet arteries pulmonare. Në mushkëri pastrohet gjaku nga produktet e metabolizmit si për shembull nga dioksidi i karbonit dhe më pas furnizohet me oksigjen, i cili lidhet me hemoglobinën. Ky gjak i pastër transportohet nëpërmjet venave pulmonare për në atriumin e majtë, më pas ai kalon në ventrikulin e majtë. Që këtej gjaku kalon në aortë nëpërmjet së cilës transportohet në të gjithë trupin. Kjo do të thotë që është zemra qendra e të gjithë sistemit të qarkullimit të gjakut.
Sistemi i përçimit të zemrës dhe EKG-ja
Megjithëse zemra është një organ i mrekullueshëm, ajo ka nevojë për stimul të vazhdueshëm që të punojë siç duhet.
Brenda saj ekzistojnë një grup qelizash të specializuara, të cilat janë përgjegjëse për përçimin e impulseve të vogla elektrike në pjesë të ndryshme të zemrës. Në këtë mënyrë, ato stimulojnë zemrën të luajë rolin e një pompe. Aktiviteti i sistemit të përçimit të impulsit në zemër nis nga nyja sinoatriale, e cila ndodhet në atriumin e djathtë. Kjo nyje dërgon një impuls elektrik, i cili kalon te një grup tjetër qelizash që përbëjnë nyjën atrioventrikulare, e cila ndodhet në pjesën e poshtme të atriumit të djathtë. Më pas, impulsi kalon nëpërmjet fibrave nervoze për te ventrikuli i djathtë dhe i majtë duke shkaktuar kështu kontraktimin e tyre. Ky kontraktim është përgjegjës për derdhjen e gjakut në aortë dhe dërgimin e tij në të gjithë trupin. Këto impulse monitorohen nëpërmjet EKG-së. Kardiologët, duke parë formën e valëve që prodhohen, mund të diagnostikojnë sëmundjet dhe aritmi të ndryshme të zemrës.
Hipertensioni arterial
Tensioni arterial (t.a.) është presioni që gjaku ushtron te muret e enëve të gjakut. Ky tension varet nga ritmi dhe nga forca e tkurrjes së zemrës, nga volumi i gjakut dhe nga rezistencat e arterieve, arterioleve, venave dhe kapilarëve që kundërshtojnë fluksin e gjakut.
Rregullimi i tensionit të gjakut
Rregullimi i tensionit arterial varet nga aktiviteti i qendrave vasomotore që ndodhen në tru dhe nga shumë substanca të tjera në organizëm. Kur, për çfarëdo lloj arsyeje t.a. ulet, në veshkë prodhohet renina, që, duke vepruar mbi angiotensinogjenin, e transformon në angiotensin. Kjo e fundit ka një rol vazongushtues dhe shkakton ngritje të t.a. Angiotensina gjithashtu rrit prodhimin e aldosteronit nga gjendrat mbiveshkore. Aldosteroni mban jonet Na+ dhe thith ujë gjatë filtrimit të urinës në veshkë. Si pasojë e ujit të thithur rritet volumi i gjakut që kontribuon në rritjen e t.a. Edhe adrenalina, noradrenalina, kortikosteroidet, hormonet e tiroides (T3 dhe T4) kanë efekt hipertensiv.
Vlerat dhe matja e t.a.:
Zemra shtyn gjakun në mënyrë homogjene dhe pulsante. Në çdo sistolë do të nxirret nga zemra një volum i caktuar gjaku e më pas ka një moment pushimi që quhet diastolë. Gjatë diastolës zemra mbushet përsëri me gjak për të vazhduar në sistolën e ciklit të ri. Kjo mënyrë e punimit të zemrës me faza aktive dhe pasive shpjegon faktin pse në vlerat e t.a. kemi një vlerë minimale që korrespondon me diastolën dhe një maksimale që korrespondon me fazën e sistolës. Metoda më e përdorur për të matur t.a. është me anë të një instrumenti që quhet sfigmomanometër dhe vlerat janë të shprehura në mmHg. T.a. pëson lëkundje të mëdha gjatë ditës, duke arritur vlera më të ulëta në orët e para të mëngjesit. Lëkundjet e tjera të t.a. varen nga aktiviteti fizik, nga temperatura dhe tensioni psikik. Por ka edhe lëkundje të vlerave të t.a. në bazë të seksit dhe moshës. Ekzistojnë dhe raporte shumë të ngushta midis t.a. dhe sëmundjeve kardiovaskulare. Është normal një tension arterial poshtë 140 mmHg për presionin sistolik dhe 90 mmHg për presionin diastolik dhe konsiderohen optimale vlerat 120 mmHg me 80 mmHg.

Hipertensioni pulmonar
Presion pulmonar është më shumë se çereku i presionit sistemik. Normalisht presioni pulmonar është sa 1/8 e presionit sistemik. Hipertensioni pulmonar mund të jetë aktiv (sëmundje primare e mushkërisë) ose pasiv (dytësor, shkaktuar nga sëmundjet e zemrës). Sëmundja parësore përfshin sëmundjet obstruktive, sëmundjet restriktive intersticiale dhe hipertensionin pulmonar idiopatik, që është një sëmundje e rrallë e grave të reja. Hipertensioni dytësor shkaktohet nga pamjaftueshmëria kronike e anës së majtë të zemrës dhe shihet shpesh edhe në infeksionin me virusin e SIDA-s (HIV). Shenjat e simptomat e tij janë: është i fortë, regurgitim trikuspidal, rale në mushkëri, pakësim i tingujve mushkërorë, pulsim i mëlçisë, në EKG shihet zmadhim i atriumit të djathtë, në grafi shihet zmadhim i hijes të hiliumit. Diagnoza klinike konfirmohet me kateterizim të zemrës. Trajtimi bëhet me oksigjen, mund të provohen edhe diltiazemi dhe nifedipina, por rezultatet nuk janë gjithmonë të mira. Ndërsa prostaciklina (PGI2, epoprostenol) shpesh jep rezultate të mira.
Sëmundjet e valvulave
Infeksioni i valvulave të zemrës ndodh shpesh dhe quhet endokardit infektiv ose endokardit bakterial. Endokarditi nuk shërohet kurrë vetë, por kërkon trajtim intensiv me antibiotikë. Simptomat klinike përcaktohen nga ethet, mundësia e embolisë të trombeve septike dhe nga dëmtimi mekanik i valvulave që shkakton zhurma karakteristike gjatë auskultimit. Kultura e gjakut (për të parë nëse ka baktere në gjak) dhe ekografia e zemrës (për të parë nëse ka vegjetacione mbi valvulet) konfirmojnë diagnozën.
Edema pulmonare dhe sindroma e distresit respirator akut (ARDS)
Shenjat dhe simptomat e kësaj sëmundjeje janë dispne, takipne, hipoksi, infiltrate alveolare. Diagnoza diferenciale e edemës pulmonare: në qoftë se PCWP (presioni pykë - pulmonary capillary wedge pressure) është më pak se 12 mm Hg, atëherë kemi ARDS.
Në qoftë se PCWP > 15 mm Hg, atëherë kemi të bëjmë me edemë kardiake (astmë kardiake). Trajtimi bëhet me oksigjen, ajrosje mushkërore me presion pozitiv. PEEP ndihmon mbajtjen hapur të rrugëve të ajrit, mban hapur alveolat, ruan kapacitetin rezidual funksional dhe pakëson shytet.
Embolizmi pulmonar
Rreth 95 për qind e embolive e ka zanafillën në venat e thella të gjymtyrëve të poshtme. Shenjat dhe simptomat e tij janë këmbë të enjtura, të dhembshme, dispne dhe takipne akute, takikardi, hemoptizi, megjithatë shumica e embolive janë asimptomatikë.
Faktorët rrezikues: triada e Virchow-it (dëmtim i endotelit, stazë, gjak që mpikset lehtë); praktikisht faktorë rrezikues janë: qëndrimi pa lëvizur në shtrat, sindroma nefrotike, koagulimi intravaskular i diseminuar, tumoret, lëngu amniotik, mungesa e antitrombinës III, mungesat e proteinave C dhe S, mungesa e faktorit V Leiden, kontraceptivët oralë, duhani.
Embolizmi pulmonar mund të shkaktojë infarkt të mushkërisë.
Rreth 75 për qind e infarkteve ndodhin në pjesët e poshtme.
Në grafi të gjoksit shihet zona opake e infarktit që është në formë trekëndëshi, në periferi të mushkërisë. Për të përcaktuar diagnozën përdoret EKO e këmbëve për të parë nëse ka trombozë të venave të thella; CT spirale e gjoksit; studim i ajrosjes dhe i furnizimit me gjak të mushkërive (V/Q scan). Por angiografia pulmonare është mënyra më e saktë për të vendosur diagnozën.
Trajtimi i kësaj sëmundjeje bëhet me heparinë, kumadinë, tPA për embolizmin masiv ose kur prishet stabiliteti hemodinamik.
Ndërsa për parandalimin e saj rekomandohen heparinë, çizme me presion për këmbët (SCD - sequential compression device); në embolizëm kronik mund të vendoset filtër në venën kava.

Të dhëna
Gjatësia e zemrës 15 cm
Pesha e zemrës 300 g
Volumi (i gjakut) 70 cm3
Volumi/min në qetësi 4900 cm3
Volumi/min gjatë punës maksimale bis 20-30 Litër
Volumi i gjakut gjatë 70 vjetëve ~180.000.000 Litër
Puna për rrahje, ana e majtë ~ 0,8 J
Puna për rrahje, ana e djathtë ~ 0,16 J
Puna gjatë ditës ~ 100.000 J
Numri i rrahjeve për një vit (mesatare) 36.000.000
Numri i rrahjeve për 70 vjet 3.000.000.000

Përgatiti: JONIDA TASHI G.Albania

Përse duhet të konsumojmë minerale

Sëmundjet që shkaktohen nga mungesa e tetë mineraleve. Ndiqni këshillat e specialistes Mimoza Petani për efektet e tyre në organizëm

Jonida Tashi

Mineralet përbëjnë 45 për qind të trupit të njeriut. Janë të rëndësishëm si biokatalizatorë në të gjitha reaksionet biologjike në trup, marrin pjesë në ruajtjen fizike dhe mentale të shëndetit, në ndërtimin e trupit, dhëmbëve, muskujve etj. Sipas specialistes Mimoza Petani, mineralet ruajnë baraspeshën e bazës acide, duke e bërë baraspeshën të ndjeshme dhe konstante në organizëm. Specialistja shpjegon se përveç këtyre funksioneve, mineralet përcjellin porosi përmes sistemit tonë nervor dhe janë përgjegjëse për muskujt. Gjithashtu, mineralet janë pjesë përbërëse të enzimave dhe të albuminave dhe marrin pjesë në krijimin e antitrupave dhe të hormoneve. Specialistja Petani ka pohuar se mineralet ndahen në minerale për të cilat kemi nevojë me sasi më të madhe se 100 mg, si për shembull, kalciumi, mangani, bakri. Sipas saj, mungesa e mineraleve paraqitet te personat me dietë të ulët kalorie, te personat e moshuar, gratë shtatzëna, vegjetarianët dhe te personat me sëmundje kronike, të cilët marrin sasi të madhe të ilaçeve. Për këtë ajo u rekomandon të gjithë personave që të kenë kujdes dhe t’i kushtojnë shumë rëndësi marrjes së rregullt të mineraleve.
Efektet në organizëm
Materiet minerale dhe oligoelementet (përzierja minerale) janë me rëndësi jetike, por organizmi nuk është në gjendje që t’i prodhojë. Mungesa e mineraleve dhe oligoelementeve sjell parregullsi deri në funksionimin e organizmit, apo ndoshta edhe te sëmundja. Nevoja ditore e organizmit tonë për oligoelemente apo elemente në gjurmë (zink, mangan, hekur, bakër, selen, krom, molibden) është gjithsej disa të milionat pjesë të gramit (mikrogramë), mirëpo, këto janë të domosdoshme për ruajtjen e shëndetit. Nevojat për minerale (kalcium, magnezium, kalium) janë shumë më të mëdha. Shumë reaksione të përbëra kimike nuk mund të zhvillohen pa bashkëveprimin e njëkohshëm të mineraleve dhe oligoelementeve. Kalciumi është përgjegjës për shëndetin e eshtrave dhe të dhëmbëve, nxit absorbimin e hekurit, është i domosdoshëm për funksionimin e sistemit nervor. Magneziumi është i domosdoshëm për funksionimin efikas të muskujve dhe luan rol në procesin e shndërrimit të sheqerit të gjakut në energji. Kalciumi dhe magneziumi së bashku ndihmojnë punën e zemrës dhe të qarkullimit të gjakut.
Hekuri
Hekuri është i domosdoshëm për ndërtimin e rruazave të kuqe të gjakut (hemoglobina), si dhe të disa enzimave qelizore. Kobalti, sikur edhe hekuri, është i domosdoshëm për prodhimin e rruazave të kuqe të gjakut. Pa bakër hekuri nuk mund të vendoset në hemoglobinë, ndërsa pa krom nuk ka metabolizëm të përshtatshëm të hidrateve të karbonit. Jodi është i nevojshëm për funksionimin e duhur të gjëndrës tiroide, ndërsa mangani, për funksionimin e enzimave digjestive. Molibdeni ndihmon metabolizmin e hidrateve të karbonit dhe të yndyrave, e përveç kësaj, është pjesë përbërëse e enzimës përgjegjëse për shfrytëzimin e hekurit. Kaliumi rregullon metabolizmin e ujit, ritmin dhe funksionimin e punës së zemrës dhe ndihmon eliminimin e produkteve përfundimtare të këmbimit të materieve. Seleni është antioksidant shumë i rëndësishëm, ngadalëson proceset e plakjes së indeve dhe luan rol të rëndësishëm në parandalimin e lajmërimit të tumoreve malinje. Zinku kontrollon dhe i drejton proceset metabolike në organizëm, punën e sistemeve enzimatike, ruan shëndetin e qelizave dhe është i domosdoshëm për sintezën e proteinave.

Mineralet

Klori i natriumit
Shërben
Merr pjesë në proceset nervore dhe muskujt e indeve
I mban lëngjet në inde dhe e shpejton furnizimin e qelizave me ujë
Mungesat shfaqen si
Tension i ulët
Komplikime dhe mungesën e furnizimit me ujë në indet dhe qelizat e organizmit
Kaliumi
Shërben
Për ndërtimin dhe mirëmbajtjen e qelizave të trupit si dhe rregullon nivelimin e lëngjeve të trupit
Merr pjesë në përcjelljen e impulseve nervore dhe kontrollin e shtrëngimit të muskujve
Mungesat shfaqen si
Zvogëlimi dhe ngarkesa e koncentrimit
Çrregullimi i nivelimit të lëngjeve në trup
Ngacmime nervore
Lëkurë e thatë dhe me puçrra
Dobësim të muskujve
Kalciumi
Shërben
Për ndërtimin dhe forcimin e eshtrave dhe të dhëmbëve
Është i domosdoshëm për shtrëngimin e muskujve, thërrmimin e gjakut dhe përcjelljen e impulseve nervore
Për rregullimin fiziologjik të funksionimit të qelizave dhe të organizmit
Mungesat shfaqen si
Si bazë për zhvillimin e osteoporozës
Sëmundje të cilat janë të lidhura ngushtë me mungesën e kalciumit në organizëm
Dhëmbë dhe eshtra të ndjeshme
Magneziumi
Shërben
Për aktivizimin e rreth 300 enzimave
Për funksionimin e rregullt të metabolizmit të yndyrës dhe të sintezës së albuminave
Pengimin aktiv të paraqitjeve të shtrëngimeve të muskujve
Mundëson punën normale të zemrës
Mungesat shfaqen si
Rritjen e nivelit të kolesterolit në gjak
Komplikimet në funksionimin e organeve jetësore
Probleme me lëkurën të shkaktuara nga stresi dhe ngacmimet
Hekuri
Shërben
Është përbërja kryesore e hemoglobineve, e molekulave për përcjelljen e oksigjenit në gjak, e qelizave të muskujve dhe të disa enzimave, të cilat marrin pjesë në krijimin e energjisë për frymëmarrjen e qelizave
Mungesat shfaqen si
Dobësimin e gjakut (anemia), e cila mund të sjellë deri te dëmtimi i rëndë i shëndetit të përgjithshëm të organizmit
Lëkurë e thatë
Seleni
Shërben
Ka veprim antibakterial dhe antitumor
Ka veprim të rëndësishëm antioksidues
Pengon plakjen e parakohshme të qelizave
Kontribuon në rezistencë dhe siguron energji në organizëm
Mungesat shfaqen si
Organizmi është i prirë për të shfaqur sëmundje vdekjeprurëse
Grumbullimi i lëndëve helmuese (radikalët e lirë) në organizëm
Lodhje nga mungesa e energjisë
Humbje imuniteti
Zbokth
Zinku
Shërben
Forcon sistemin e imunologjisë dhe qelizat në luftë kundër infektimit
Për punën normale të sistemit të gjëndrave
Merr pjesë në punë e rritjes
Nxit freskinë mentale dhe vitalitetin
Mungesat shfaqen si
Dobësim i sistemit imunologjik
Mungesa e vullnetit, lodhja, depresioni
Sëmundje të ndryshme të lëkurës
Rënie floku dhe puçrra në fytyrë
Jodi
Shërben
Funksioni kryesor është ndërtimi i hormoneve mbrojtëse
Ka veprim antibakterial në organizëm
Është antiseptik dhe dezinfektues i mirë
Mungesat shfaqen si
Pengesa në rritje dhe në zhvillim
Gusha, e cila është një ndër sëmundjet më të përhapura
Floku i thatë dhe më zbokth

G.Albania

Arrat pastrojne gjakun dhe ulin rrezikun e diabetit

Ndiqni keshillat e specialisteve per efektet kuruese te arres dhe menyrat e perdorimit

Ne mjekesine popullore perdoren gjethet, frutat jeshile, levorja e degezave, zhgualli (levorja e trungut), buka e arres dhe lulet. Gjethet e arres mblidhen ne pranvere, lulet dhe sythat ne maj, levorja e jashtme jeshile ne korrik. Gjethet, pasi thahen, duhet te mbahen ne kujdes qe te ruajne eren dhe shijen e tyre. Lulet e ndryshojne disi pamjen dhe cilesine gjate ruajtjes. Levorja jeshile e arrave, pas tharjes, behet me e holle, rrudhet dhe merr shije te embel. Gjethet kane ere te forte dhe aromatike, shije ne te hidhur, rrenjet dhe levorja e jashtme jeshile e arres japin nje ngjyre jeshile, ndersa zhgualli perdoret per te ngjyrosur sende te leshta e te mendafshta me ngjyre geshtenje. Gjithashtu, gjethet e njoma e te fresketa largojne insektet dhe çimkat nga banesat. Nje infuz i thjeshte ben qe te larohen milingonat. Ne qofte se me kete infuz lyejme kuajt, atyre nuk u afrohen mizat.
Vetite dietike dhe fitofarmaceutike
Fruta e arres permban lende yndyrore, te cilat ne frutat e thata arrijne deri 60 per qind. Arra permban gjithashtu albumine, karbohidrate dhe sasi te konsiderueshme kriperash minerale, si: fosfor, kalium, kalcium etj. Permban mjaft vitamina, posaçerisht frutat e fresketa, siç jane vitaminat C, B, P, A, vajrat eterike dhe lendet ngjyrosese. Arrat perdoren gjeresisht edhe per te pergatitur embelsira te ndryshme.
Pastrimi i gjakut
Lengu qe merret pas zierjes se gjetheve te arres perdoret per pastrimin e gjakut, kunder semundjeve te mushkerive, te lekures dhe te syve, eshte tonik i aparatit tretes dhe me ane te tij sherohet diarreja (jashteqitja). Ky leng kurues pergatitet ne kete menyre. Merren 2-4 grame gjethe te therrmuara arre dhe lihen per 12 ore ne 150 grame vere te bardhe. Lengu i fituar pihet njeheresh esell.
Diarreja
Kunder diarrese perdoret me efekt dhe lengu i luleve mashkullore te arres. Per pergatitjen e ketij lengu merren 5-10 grame lule mashkullore dhe zihen ne 200 ml uje. Pihen sa here paraqitet nevoja, nga nje gote çaji per te rriturit dhe nga nje gote likeri per te vegjlit. Lengu i gjetheve te ziera perdoret edhe ne forme lavazhi kunder semundjeve inflamatore te rrugeve gjenitale.
Infeksionet e lekures
Lengu qe perfitohet nga zierja e gjetheve te njoma dhe te fresketa perdoret per larje ne infeksionet e lekures. Lengu i gjetheve, i zier shume, lufton me sukses qeren, zgjeben, urthin dhe ekzemen. Per kete merren 60 grame gjethe arre, te cilat lihen te ziejne per nje ore ne gjysme litri uje. Me lengun e fituar lyhen here pas here pjeset e semura te lekures. Ky lloj lengu perdoret gjithashtu per te bere banja tonike, te cilat i japin organizmit freski e gjalleri.
Plaget e gojes
Çaji i gjetheve te arres rekomandohet per kurimin e plageve te gojes, kunder infeksioneve te kanalit vaginal, per ruajtjen e butesise se lekures se trupit dhe sidomos te femijeve. Ne keto raste per lavazhet e gojes dhe te kanalit vaginal perdoren 10-15 grame gjethe ne 100 ml uje, duke shtuar edhe 6 grame acid borik. Per banjat e trupit dhe larjen e plageve merren 10-15 grame gjethe te thata ne 200 ml uje (duke shtuar 6 grame acid borik per plaget).
Tiroidet
Vaji i arres ka gjetur perdorim te gjere per mjaft semundje. Ai ka veti antihelmintike (lufton shiritin dhe krimbat qe parazitojne ne zorre). Perfundimi eshte shume i mire kur kombinohet edhe me hudhren. Vaji i arres perdoret me sukses per kurimin e kallove limvadeniteve, tiroideve dhe apceseve, madje edhe te atyre kronike. Per kete qellim vaji merret nga goja, ndersa per semundjet e lekures perdoret nga jashte. Me vaj arre kurohen te gjitha plaget qe mbledhin qelb.
Anemia
Arrat jane ushqim shume i mire per femijet. Ato luftojne anemine. Ne mjekesine popullore njihen forma te ndryshme te perdorimit te arrave, thjesht ose te perziera me mjalte, per forcimin dhe rivendosjen e shendetit te femijeve dhe te te rriturve.
Renia e flokeve
Lengu qe merret nga perzierja e gjetheve dhe e levores se jashtme te degeve te arres perdoret kunder renies se flokeve. Ato forcojne rrenjet e qimeve. Per kete merren 30-40 grame gjethe dhe levore degesh te njoma, me nje liter uje dhe ziejne per 10-15 minuta. Me kete leng, i cili duhet te jete i vaket, shperlahet koka darkave. Kjo larje ndikon gjithashtu ne nxirjen e flokeve.
Kallot
Levorja e degeve te arres rekomandohet per heqjen e kallove. Per kete qellim keshillohet te merren 20-25 grame levore e thare ose 60-80 grame levore e njome dhe vihen te zihen ne 500 ml uje per 40-50 minuta. Me lengun e fituar u behen shpelarje kembeve me kallo per 20-30 minuta. Me brumin e levores se zier pergatiten kataplazma, qe vendosen mbi kallo e lidhen me beze. Ky veprim perseritet 2-3 here ose me shume, derisa kallot te bien vetiu pa i prere me brisk dhe pa i djegur me kripera ose acide.

Studimi, arrat luftojne diabetin 2

Diabeti i tipit 2 mund te behet shkak per semundje te zemres, te veshkave dhe verbim. Por ne nje studim te koheve te fundit thuhet se grate qe hane çdo dite 30 grame arra kane 30 per qind me pak gjasa per t’u prekur nga diabeti i tipit 2. Ndersa te grate qe marrin çdo dite nga nje luge gjalpe kikirikesh, rreziku eshte 20 per qind. Veç yndyres se mire, arrat gjithashtu permbajne vitamina te shumta, proteina, minerale dhe fiber. Shkencetaret prane universitetit “Harvard” ne Boston, perfshine ne studimin e tyre rreth 83 mije gra te moshes 34 deri 59 vjeç. Studimi vazhdoi 16 vjet. Kur analizuan te dhenat, shkencetaret vune re se arrat dhe gjalpi i kikirikeve mund te ulin rrezikun e prekjes nga diabeti i tipit 2 te grate. Ne studim thuhet gjithashtu se ndryshe nga mendimi i pergjithshem, arra, bajamet, lajthite dhe kikiriket nuk luajne ndonje rol ne shtimin e peshes trupore.
 
 G.ALbania

Efektet që jep në organizëm lëngu i panxharit.Vlerat normale të presionit të lartë dhe shkaktarët pse tejkalohen ato. Si të dalloni nëse ky presion është rastësor, apo sëmundje

Panxhari është një nga aleatët më të mirë për të ulur presionin e lartë të gjakut. Një gotë uji me lëng panxhari në ditë mund t’ju ndihmojë të luftoni presionin e lartë të gjakut. Këto janë rezultatet e arritura nga kërkimet e vazhdueshme të mjekëve dhe shkencës. Gjatë eksperimenteve të realizuara e tregua se as më shumë e as më pak, por një gotë uji me lëng panxhari në ditë do të ishte i mjaftueshëm për të ulur tensionin e gjakut. Efekti u dallua pas kundërveprimit të përbërësve të lëngut të panxharit ndaj mikrobeve të gjendura në gojën e njeriut. Më pas u vu re se pirja e një gote uji me lëng panxhari shoqërohej me një sërë ndryshimesh fiziologjike. Përbërësit e lëngut ndikonin në zgjerimin e enëve të gjakut dhe, si rrjedhojë, qarkullimin e gjakut me më shumë shpejtësi. Kjo ndihmonte në uljen e presionit të gjakut. Po ashtu edhe disa perime të tjera përmbajnë nitrate në sasi të larta si panxhari, përfshirë spinaqin dhe marulen (lakra jeshile) ndikojnë në uljen e presionit të lartë të gjakut. Kështu, një grup shkencëtarësh në Londër realizuan një eksperiment, ku disa njerëz duhet të pinin gjysmë litri lëng panxhari, ndërsa disa të tjerë të pinin gjysmë litri ujë. Personat të cilët kishin pirë lëng panxhari filluan të shfaqnin shenja të uljes së presionit të gjakut vetëm pas pak orësh. Pas dy orëve enët e gjakut ishin zgjeruar dhe gjaku qarkullonte më lehtësisht.
Shfaqja
Presioni i lartë i gjakut përbën sëmundje kur ai shfaqet në vazhdimësi, me gjithë prirjet për normalizim të përkohshëm të herëpashershëm. Si i tillë ai do të pasohet edhe me çrregullime në punën e indeve dhe të organeve, sidomos të zemrës, të trurit dhe të veshkave. Sëmundja e presionit të lartë të gjakut në ecurinë e saj pasohet me ndryshime në strukturën indore të organeve dhe çrregullime në funksionet e tyre. Sigurisht që këto nuk janë pasoja vetëm të kësaj, por edhe të sëmundjeve të tjera, prandaj kur ato konstatohen duhen gjurmuar për gjetje të shkakut kryesor dhe atyre ndihmëse. Së pari, preket muskulatura e zemrës së majtë. Dukuria është shumë më e shprehur te njerëzit e dhjamosur dhe diabetikë.
Simptomat
Sëmundja e presionit të lartë të gjakut mund të mos japë asnjë shqetësim për pacientin, edhe pse mund të jetë një vuajtës për kohë të gjatë. I vetmi kriter diagnostikues është matja me aparat të posaçëm me merkur (zhivë). Herë pas here vuajtësi mund të ndjejë shqetësime nga më të ndryshmet (si marramendje, trokitje të shpejta në bark dhe në kraharor, dhimbje koke, skuqje ose zbehje në fytyrë, pagjumësi, ankth, urinim të shpejtë etj.), por jo tipike për këtë sëmundje. Këto bëhen më të shpeshta dhe më serioze në format e ndërlikuara, kur preken organe dhe sisteme si zemra, truri, veshkat etj. Dhimbja në brendësi të kraharorit, lodhja e shpejtë, çrregullimet e ritmit, të kujtesës, të gjumit.
Vlerat normale
Për të kuptuar se ç’është presioni i lartë i gjakut duhet më parë të dihen cilat janë vlerat normale të tij. Ato luhaten nga 80-100 mmHg (i larti-i tkurrjes së zemrës) me 50-70 mmHg (i ulëti-i lëshimit të zemrës) te fëmijët, duke arritur në 100-120 mmHg me 60-80 mmHg te më të rriturit dhe te të moshuarit. Presioni i gjakut mund të tejkalojë shifrat normale gjatë një emocioni, pas një sforcimi fizik, pas pirjes së kafes, së alkoolit, së duhanit, pas teprimit ushqimor, pas ekspozimit të papritur te temperatura të ulëta ose qëndrimit të zgjatur të kokës në diell etj. Sidoqoftë, pas disa minutash apo orëve ai mund të rikthehet në normë me ose pa mjekim. Kur ky konstatim është rastësor, në jetën e një personi të kontrolluar rregullisht, bëhet fjalë për ngritje të presionit, por jo për sëmundje të presionit të lartë të gjakut. Kur shifrat e mbinormës janë konstatuar në matje të njëpasnjëshme (çdo vakt për disa ditë ose javë rresht) nuk bëhet më fjalë për çrregullim rastësor, por për sëmundje të presionit të lartë. Kur ngritja e presionit të gjakut pason shfaqjen e një sëmundjeje të veshkës, gjëndrave me derdhje të brendshme etj., ai konsiderohet shqetësim i saj dhe mund të normalizohet pas mjekimit të sëmundjes përkatëse me ilaçe ose në rrugë kirurgjike. Presioni i lartë i gjakut është një sëmundje, e cila prek çdo ditë e më shumë njerëz, kryesisht të moshave të rritura. Megjithatë, ai nuk përjashtohet as në të rinjtë, madje, edhe te fëmijët. Në ngritjen e tij ndikojnë disa faktorë si dieta, gjendja shpirtërore, kushtet e jetesës etj.
Shkaktarët
Kripa, kafeja, alkooli, duhani dhe droga janë armiqtë më të mëdhenj të shëndetit normal dhe provokatorët më të rrezikshëm të sëmundjes së presionit të lartë të gjakut. Dhjami, gjalpi, djathi dhe ëmbëlsirat janë të këshilluara të merren në sasi sa më të vogël nga personat që nuk kryejnë veprimtari fizike. Kufizime duhen bërë edhe në konsumimin e brumërave. Mbajtja e peshës në shifra të përafërta me numrin e centimetrave që tejkalojnë 1 metër të lartësisë, do të ishte mjaft e preferuar dhe dobiprurëse në parandalimin e sëmundjes së presionit të lartë të gjakut. Angazhimi në veprimtari të ndryshme shoqërore, sportive, artistike etj., këshillohet për të gjitha moshat, sidomos pas daljes në pension dhe në rini.
Shkenca
Përvoja ka treguar se edhe kurat popullore kanë dhënë rezultate të shkëlqyera në shërimin e shumë sëmundjeve, përfshi edhe sëmundje të ndryshme të gjakut. Për të pastruar gjakun nga përbërësit dhe elementet e dëmshme mund të jenë të nevojshme një sërë kurash mjekësore. Një kurë e efektshme për të luftuar sëmundjet e gjakut është edhe ajo e përgatitur nga 250 gramë gjethe hithre, 10 gramë uthull dhe 10 gramë gjethe delli. Të gjitha këto vendosen në 1 litër ujë të ftohtë, ku qëndrojnë 12 orë. Pastaj zihen për 10 minuta, ëmbëlsohen sipas dëshirës me mjaltë dhe pastaj sërish mbyllen dhe qëndrojnë të mbyllura për 20 minuta. Kullohen dhe pihen gjatë tërë ditës me lugën e kafesë. Gjithashtu, fiku është një fryt që përmban shumë karbohidrate, albuminë, yndyrë. Përdoret i freskët, i tharë dhe i përpunuar në produkte të ndryshme. Specialistët e sëmundjeve të gjakut, duke iu larguar pak kurave farmaceutike, këshillojnë kurat me bimë jeshile, ku futen çikoret, spinaqi etj., që janë shumë të rëndësishme për të ripërtërirë gjakun dhe për ta shtuar atë në sasi. Nisur nga kjo dhe shumë të dhëna të tjera, pacientëve u rekomandohet të përdorin në dietën e tyre të përditshme sa më shumë bimë jeshile.

Simptomat
Dhimbje koke, sidomos në mëngjes
Marramendje
Ndjenja të fikëti
Depresion pa e ditur shkakun
Personi është i shqetësuar dhe i irrituar
Ndonjëherë del gjak nga hundët
Skuqje e fytyrës
Gumëzhitje të veshëve

Të dhëna
Presioni i lartë i gjakut përbën sëmundje kur ai shfaqet në vazhdimësi

Për të kuptuar se ç’është presioni i lartë i gjakut duhet më parë të dihen cilat janë vlerat normale të tij

I vetmi kriter diagnostikues është matja me aparat të posaçëm me merkur (zhivë)

Një gotë uji me lëng panxhari në ditë mund t’ju ndihmojë të luftoni presionin e lartë të gjakut

Gjithashtu lakra jeshile dhe spinaqi ulin presionin e lartë të gjakut

Kripa, kafeja, alkooli, duhani dhe droga janë provokatorët më të rrezikshëm të sëmundjes së presionit të lartë të gjakut

Dhjami, gjalpi, djathi dhe ëmbëlsirat, janë të këshilluara të merren në sasi sa më të vogël nga personat që nuk kryejnë veprimtari fizike

Përgatiti: JONIDA TASHI Gazeta Albania

Si mund ta kontrolloni vetë hipertensionin arterial

Ndiqni shtatë rekomandimet e specialistëve për të rregulluar tensionin e gjakut pa ilaçe. Tensioni i lartë i gjakut mund të përballohet duke bërë ndryshime në jetën e përditshme si dhe në regjimin ushqimor

Nëse interesoheni të dini se a mund të rregulloni tensionin e gjakut pa marrë ilaçe, përgjigjja është tepër optimiste. Më poshtë po ju paraqesim disa udhëzime të shkurtra si të jeni në gjendje që të kontrolloni hipertensionin tuaj arterial. Sipas specialistëve, në disa raste tensioni i lartë i gjakut, ose hipertensioni jo shumë i lartë, mund të përballohet me sukses duke realizuar disa ndryshime në jetën e përditshme si dhe në regjimin ushqimor. Të njëjtat udhëzime vlejnë edhe për rastet e hipertensionit të mesëm dhe atij shumë të lartë, por gjithmonë në kombinim me terapitë mjekësore për të pasur rezultat më të mirë.
Sëmundja
Sëmundja e hipertensionit është pasojë e çrregullimeve të funksioneve të aparateve nervore qendrore, që marrin pjesë në rregullimin e presionit të gjakut. Por ajo mund të shfaqet edhe me rritjen e moshës si dhe prej sëmundjeve të veshkave. Shenjat e sëmundjes shfaqen gradualisht. Presioni arterial, në fazat fillestare, lëkundet me ngritje e zbritje dhe më vonë stabilizohet me shifra të ngritura. Me zhvillimin e mëtejshëm të sëmundjes shfaqen dhimbjet e kokës, marrja e mendve, çrregullimi i gjumit, shpejtimi i ritmit të pulsit si dhe dobësi e përgjithshme. Thellimi i gjendjes së hipertensionit mund të sjellë edhe ndryshime në zemër, e cila fillon të zgjerohet. Kjo sëmundje nganjëherë shoqërohet me arteriosklerozën e enëve të gjakut, që nuk lë pa prekur enët koronare që ushqejnë zemrën, ngushtimi i të cilave shkakton dhembje në zonën e zemrës, vështirësi në frymëmarrje gjatë sforcimit fizik. Në të gjitha këto sëmundje të shkaktuara nga hipertensioni, lëngu i limonit jep rezultate shumë të mira, ndaj dhe mjekët popullorë këshillojnë që kjo agrume të konsumohet sa më shpesh për parandalimin e tyre.

Rekomandime dhe këshilla
1. Humbisni peshën e tepërt
Mungesa e peshës është një hap tepër i rëndësishëm në normalizimin e hipertensionit. Madje nuk është e rastit që shpesh personat që vuajnë nga hipertensioni përfshihen në kategorinë e njerëzve me mbipeshë. Rreziku nga kilogramët e tepërt është më i madh kur mbipesha është grumbulluar në disa pjesë të trupit, konkretisht në bark dhe kraharor. Të mirat e mungesës së mbipeshës janë të shumta. Përveç se ajo ndikon në uljen e tensionit të lartë arterial, vepron edhe në rënien e nivelit të kolesterolit etj. Gjithashtu ndihmon në rregullim e niveleve të sheqerit në gjak në rast diabeti. Mos harroni se kombinimi i tensionit të lartë, i kolesterolit në rritje dhe diabetit përbën një faktor tepër rëndues për funksionimin normal të sistemit kardiologjik.

2. Shëtisni
Specialistët u këshillojnë të sëmurëve me tension të lartë që të ecin të paktën 2-3 herë në javë për 45 minuta (është kjo koha që nevojitet mesatarisht për të përshkuar një distancë prej 4 kilometrash). Përkundrazi, ata ndalojnë ushtrimet me peshë pasi në këtë mënyrë rritet shumë presioni arterial dhe vonon që të vijë në nivele fiziologjike. Ndërkaq, nuk përjashtohet që një i sëmurë me hipertension të kryejë ushtrime me pesha, por kjo do të realizohet vetëm pasi ai të ketë nisur tashmë një program aerobik, sipas këshillave të mjekut të tij dhe në bazë të rezultateve të analizave të domosdoshme si për shembull, test i lodhjes etj.
3. Lini duhanin
Duhani shkakton çarjen e kapilareve dhe ndikon në humbjen e elasticitetit të tyre. Është provuar se edhe një cigare është e aftë të shkaktojë çarje dhe kjo sepse presioni i gjakut që qarkullon në brendësi të kapilarëve rritet. Përveç tensionit të gjakut, shpeshtohen edhe rrahjet e zemrës pasi kjo e fundit është e detyruar të punojë më tepër me qëllim që të mbulojë nevojat e organizmit me oksigjen. Me ndërprerjen e duhanit muret e kapilareve bëhen më elastike, ndërsa zemra punon me ritëm normal dhe nuk lodhet.
4. Kontrolloni stresin
Megjithëse kjo këshillë është e vështirë që të zbatohet, pasi stresi është i pranishëm në jetën tonë të përditshme, e vërteta është se nëse dëshironi ta përballoni me sukses hipertensionin duhet të kontrolloni stresin. Me fjalë të tjera, stresi funksionon sikurse duhani, duke çuar në rritjen e tensionit të gjakut. Personat e brezit të tretë janë më të prekur nga hipertensioni pasi kapilarët e tyre janë më të fortë, më shumë pak elasticitet, për shkak të moshës.
5. Regjimi ushqimor
Preferoni peshkun
Peshqit (si sardelet, salmoni etj.) përmbajnë tre përbërje yndyrore, të cilat është provuar se ndihmojnë në uljen e tensionit të gjakut. Studimet rreth kësaj çështjeje janë realizuar në popuj të cilët konsumojnë shumë peshk, si për shembull, eskimezët. Natyrisht që efekti i këtyre përbërjeve tek ju varet nga shpeshtësia e konsumimit të peshkut. Mirë është që të preferoni të hani peshk dy herë në javë dhe të kufizoni konsumin e mishit të viçit, derrit, pulës etj., deri në një herë në javë.
6. Frutat dhe zarzavatet
Frutat dhe zarzavatet kanë në përbërjen e tyre lëndë të cilat ndihmojnë në ruajtjen e kapilarëve në gjendje sa më të mirë. Pjesa e brendshme e tyre “sulmohet” nga tensioni i lartë i gjakut, kolesteroli dhe diabeti. Në sajë të lëndëve të vlefshme që përmbajnë frutat dhe zarzavatet, kapilarët qëndrojnë hapur duke lehtësuar qarkullimin sa më normal të gjakut. Specialistët propozojnë që vaktet tuaja të kenë në përbërjen e tyre fruta, zarzavate dhe pak yndyrë mishi.
7. Rregulloni temperaturën e shtëpisë
I ftohti është një faktor rëndues për hipertensionin, megjithëse shumë e injorojnë. Nuk është e rastit që në verë kardiologët zvogëlojnë sasinë e ilaçeve kundër hipertensionit, për shkak se nxehtësia ul tensionin. Përkundrazi, ndenja në të ftohtë rrit presionin arterial. Ndaj është e rëndësishme që ju të tregoheni të kujdesshëm që shtëpia juaj të jetë e ngrohtë.
Box
Simptomat
Hipertensioni zakonisht zhvillohet pa shumë ndërlikime, por në raste të tensionit të lartë paraqet simptoma të tilla:
Dhimbje koke
Marramendje
Dhimbje dhe ndjenje rëndese në gjoks
Pagjumësi
Urinim i shpeshtë
Etje e madhe
Dobësi muskulore dhe humbje ekuilibri.

Hipertensioni në shifra

40 për qind e të sëmurëve me tension rrezikojnë të pësojnë hemorragji cerebrale

16 për qind e tyre rrezikojnë të pësojnë infarkte në zemër

Sëmundja kërcënon organe të trupit sikurse veshkat

25-30 për qind e europianëve të rritur vuajnë nga hipertensioni

14 për qind e amerikanëve të rritur vuajnë nga hipertensioni

80 për qind e të sëmurëve me hipertension nuk i nënshtrohen udhëzimeve për përmirësimin e tensionin te tyre, fakt që kushtëzohet nga mungesa e përditshme e ilaçeve, kostoja e lartë e tyre, frika nga reaksione të mundshme të terapisë me ilaçe (rënie e shpejtë e tensionit, kollë etj.) si dhe nga mungesa e komunikimit dhe besimit tek i sëmuri dhe mjeku

95 për qind e rasteve me hipertension nuk i dedikohen ndonjë sëmundje tjetër (si çrregullime nervore, probleme hormonale)

Moshat e dyta dhe të treta, mbi 45 vjeç, janë kontingjenti më i prekur nga sëmundja e hipertensionit

Përgatiti: JONIDA TASHI

Mateni siç duhet tensionin
Përpara se të vendosni të matni tensionin e gjakut, lexoni të rejat e fundit:
Siguroni shëndetin e zemrës tuaj
Në çdo vizitë kërkoni nga mjeku juaj t’ju matë tensionin ose mateni vetë në shtëpi. Kini parasysh se, konsumimi i ushqimeve të caktuara, disa zakone ose qëndrimi i gabuar i trupit mund të japin rezultate jo të vërteta. Që të bëhet më e saktë matja e tensionit, ndiqni rregullat e mëposhtme.
Përpara matjes
Shmangni kafeinën dhe duhanin, të paktën 30 minuta përpara matjes, sepse mund të rritin tensionin. Të njëjtat rezultate mund të ketë edhe një fshikëz urinare e “fryrë”, për këtë arsye kujdesuni të vizitoni banjën.
Gjatë matjes
Kujdesuni që kurrizi juaj të prekë mirë në karrige (mungesa e mbështetjes mund të rritë tensionin), këmbët të prekin tokën dhe dora juaj të jetë e mbështetur në tavolinë. Bërryli juaj të jetë në vijë të drejtë me lartësinë e gjoksit. Mos u përkulni përpara dhe shmangni bisedat.
Pas matjes
Kontrolloni përsëri nëse tensioni juaj ishte pa arsye i lartë ose i ulët. Mateni tensionin edhe në dorën tjetër (rezultatet mund të mos jenë të njëjta). Matja më e lartë është më e sakta. Nëse rezultatet nuk janë fiziologjike, lajmëroni mjekun tuaj. Preferoni që matja të bëhet me matësin klasik, atë me matës dore.