SPASTRIMI ETNIK I KOSOVËS LINDORE

 
Nga Shoqata VATRTA - Mbarimi i luftës në Kosovë dhe tërheqja e forcave serbe të cilat kishin bërë gjenocid në Kosovë, për shqiptarët e brezit kufitar administrativ Kosovë-Serbi ishte edhe një tragjedi në vazhdën e shumë tragjedive të mëparshme, sepse këto forca kriminale serbe të larguara nga Kosova filluan kërcënimin, dhunën, terrorin e bashkë me të edhe pastrimin etnik. Nga 23 deri më 27 qershor 1999 e tërë popullata e Malësisë së Bujanocit u ndoq nga vatrat e tyre shekullore. I njëjti fat e ndoqi edhe Karadakun e Preshevës, edhe pse në përmasa më të vogla.
Gjatë luftës së UçPMB-së këto territore mbroheshin dhe kontrolloheshin nga ushtarët shqiptarë, mirëpo pas marrëveshjes së Konçulit me të cilën u bë demilitarizimi i UçPMB-së, forca të shumta të ushtrisë dhe xhandarmërisë serbe u vendosën nëpër vendbanimet shqiptare dhe kështu pamundësuan kthimin dhe jetën e shqiptarëve në ato pjesë.
Në bazë të statistikës së Këshillit të të dëbuarve në Gjilan, i cili ka vepruar nga viti 1999-2002, kanë qenë të regjistruar 12643 banorë të ndjekur nga Kosova Lindore e që janë vendosur në komunën e Gjilanit.
Ndërsa sipas të dhënave të Entit Statistikor në Beograd të vitit 1991 në tri komuna të Kosovës Lindore kanë jetuar 75725 shqiptarë, kurse sipas atij të vitit 2002 jetojnë 59952 shqiptarë, pra 15773 më pak.
Sipas të dhënave me të cilat disponojnë këto tri komuna, thuhet se në vitin 1999 janë ndjekur- shpërngulur rreth 7000 banorë shqiptarë e që janë vendosur në qendra të ndryshme të Kosovës. Për të përforcuar këtë të dhënë dhe për të treguar gjenocidin mbi shqiptarët në Kosovën Lindore tregon edhe e dhëna se para lufte shkolla fillore " Skënderbeu" në Zarbicë numëronte mbi 600 nxënës, kurse sot në gjashtë fshatra janë gjithsej gjashtë nxënës.
Shoqata "Vatra"është duke bërë një statistikë të përgjithshme për të shpërngulurit dhe të dëbuarit e Kosovës Lindore e që janë të vendosur në komunën e Gjilanit, statistikë të cilën ende nuk e kemi përfunduar, mirëpo sa për ilustrim më poshtë po japim pasqyrën e pesë fshatrave, evidentimi i të cilave është bërë mbi 90 %.
Duke u nisur nga gjendja faktike e fshatrave të Malësisë së Bujanocit: Ramabuqë, Novosellë, Suharrën, Priboc si dhe fshati Zarbicë, ( fshati më i madh i Malësisë, e që nuk është përfshi në të dhënat e mësipërme, pasi që ende nuk është kryer evidentimi) janë gjithsej 16 shtëpi ( një pjesë e tyre qëndrojnë vetëm gjatë stinës së verës) shihet qartë se është bërë pastrim etnik. Fshatrat: Muhoc, Bilinicë, Breznicë, Maltërnoc, si dhe shumë të tjera duke përfshi edhe vetë qytetin e Bujanocit së bashku me Karadakun e Preshevës, pësuan, pothuajse, të njëjtën fatkeqësi.
Në vend se të bëhej një diskriminim pozitiv, si te rastet tjera, për këta qytetarë të ndjekur nga shtëpitë dhe vatrat e tyre, mjerisht, nga institucionet e komunave të ndryshme të Kosovës ku jemi vendosur, nga institucionet e komunave të Kosovës Lindore, e po ashtu edhe nga vetë ndërkombëtarët bëhet thjeshtë diskriminim.
Të mbetur rrugëve, u detyruan që atë kapital fare të vogël ta fusin në ndërtimin e ndonjë kulmi për strehim. Mirëpo, këtë mundësi, mjerisht, nuk e kishin të gjithë dhe një pjesë jo e vogël edhe sot e kësaj dite bredhin nga bodrumi në bodrum duke paguar qira.
Arsimtarët, studentët pensionistët, fëmijët si dhe kategoritë tjera i sheh në çdo rrugë duke kërkuar punë krahu. Askush nuk e di numrin e tyre. Të pastrehë, të papunë, të paregjistruar ( as këtu e as atje), bredhin poshtë e lartë me të vetmen shpresë se një ditë edhe për këta qytetarë të harruar për gjashtë vite (vite jo të rëndomta) do të bëhet më mirë. Ardhja jonë këtu edhe më shumë e ka përkeqësuar gjendjen e popullatës edhe ashtu të mjerueshme. Institucionet e komunave ku jemi vendosur, Qeveria e Kosovës si dhe institucionet prej nga kemi ardhur, në vend që të kërkojnë krijimin e kushteve për kthim dhe të lirohen nga kjo barrë, kanë zgjedhur heshtjen dhe harresën.
Të kërkohet kthimi i të ndjekurve, siç kërkojnë disa, pa tërheqjen e ushtrisë dhe xhandarmërisë, nga e cila edhe u ndoqën, është absurd. Së pari duhet të tërhiqen këto forca nga vendbanimet tona, të rregullohet infrastruktura, të kompensohen dëmet e pastaj të kthehen ata që dëshirojnë të kthehen. Shqiptarët e Kosovës Lindore të ndjekur në vitin 1999 me të drejtë pyesin: a jemi edhe ne njerëz?!
 
23/04/2006 14:15

Start

Malësia e Bujanocit

                  LËNDINA E TRISHTIMIT DHE E ANKTHIT

Viti 1999, fundi i muajit  qershor
Banorët shqiptarë të Kosovës Lindore, posaçërisht të Malësisë së Bujanocit, përfundimin e luftës në Kosovë e pritën me gëzim, sepse mendonin se me çlirimin e Kosovës do të fitojë edhe Kosova Lindore territor i banuar me shqiptarë i ndarë padrejtësisht nga trungu i saj. Kishin besim të madh në drejtësinë. Këtë besim e mbështetnin në mundin dhe ndihmën që kishin dhënë për Kosovën. Përveç bijve të vet që kishin dërguar në Kosovë për të luftuar kundër agresorit serb, ata kishin ndihmuar edhe në forma të ndryshme si: duke dhënë para, ndihmë në ushqim, veshmbathje etj.
Por, ky gëzim, kjo shpresë u shua shpejt, sepse, të tërbuar me humbjen në Kosovë dhe të detyruar të largoheshin pas 12 qershorit 1999, forcat kriminele serbe u vendosën në trojet e banuara me shqiptarë, në Kosovën Lindore dhe nën narkozën e humbjes filluan maltretimin, frikësimin, rrahjen, dhunimin e deri te kërcënimi me vrasje. Këto metoda antinjerëzore filluan t'i përdorin mbi tërë popullatën: gratë, pleqtë, plakat, fëmijët, të rinjtë, pra, mbi gjithçka që ishte shqiptare. Theksi i maltretimeve ishte përqendruar në fshatrat e Malësisë së Bujanocit, gjegjësisht te banorët e fshatrave Suharrën, Novoselë, Zarbicë, Priboc, Ramabuqë, Qarr, Gjergjec etj.
Banorët e këtyre fshatrave ballafaqoheshin edhe më herët me probleme të shumta të pazgjidhura si: mosinteresimi i pushtetit që të investojë në këtë rajon, me mos mundësinë e sigurimit të kushteve elementare, të prodhimit të dobët të produkteve bujqësore, pasi që tokë pjellore ka fare pak (edhe pse banorët punonin dimër e verë pa u ndalur dhe mezi siguronin bukën për disa muaj), shërbimi mjekësor nuk ishte as në nivelin minimal, artikujt e ndryshëm ushqimor që nuk prodhoheshin aty, duhej të bliheshin në qytetin e Vrajës, Bujanocit dhe Gjilanit. Pra, këtyre vështirësive të shumta dhe të mëdha, iu shtuan edhe një mal tjetër maltretimesh fizike e psikike nga ana e policëve dhe ushtarëve serbë të ikur nga Kosova, duke e përkeqësuar kështu edhe më shumë gjendjen edhe ashtu të padurueshme të këtyre malësorëve. Mirëpo, edhe pse të varfër dhe duke jetuar me gjysmë shpirti ata ishin të vendosur që deri në momentin e fundit ta ruajnë familjen dhe të mos i  lëshojnë shtëpitë.
Megjithatë, edhe pse ishin të lidhur fort për tokën e vet, të pambrojtur, të poshtëruar, të kërcënuar, të rrahur e të frikësuar për humbjen e fëmijëve, ata u detyruan ta lënë vendin dhe atë pak pasuri që e kishin krijuar me dekada, e të marrin Udhën e Madhe duke u bërë refugjatë  në tokë të vetë.
   Ishte trishtuese kur shihje ato ditë karvanë refugjatësh duke ikur. Nuk kam mundur të imagjinoj kurrë se një ditë do të shoh diçka të tillë, se një ditë do të përsëritet historia. Për skena të këtilla unë kam lexuar nga historia dhe nuk kam mundur të besoj se në kohët tona moderne do të përsëriten skena të njëjta ashtu siç kanë ndodhur në prag të Kongresit të Berlinit të vitit 1878. Të gjithë e dimë, janë shkruar edhe libra të shumtë nga shqiptarët po edhe nga të huajt, se pushteti i atëhershëm serb mbi shqiptarët përdori  dhunë të paparë duke vrarë e masakruar, duke i lënë rrugëve të ngrijnë në acarin e dimrit edhe fëmijët me të vetmin qëllim, që  Kongresi i Berlinit të dalë para aktit të kryer, duke thënë se aty nuk ka banorë shqiptarë dhe se ajo tokë është  dhe i takon Serbisë. Me këto metoda atëherë u bë një pastrim etnik i trojeve shqiptare dhe pothuajse me të njëjtat metoda edhe në vitin 1999 u dëbuan shqiptarët nga Malësia e Bujanocit e më gjerë. Pra, në kohën moderne u  përsërit mesjeta!?  
   çdo banorë i fshatrave të Malësisë së Bujanocit ka nga një histori në vete të dhimbshme nga ndjekjet e fundit, por maltretimet më të mëdha i përjetuan qytetarët e fshatit Suharrën. Në mes të tjerash ata rrëfejnë se, keqtrajtimet kanë filluar nga ky fshat për shumë arsye.  Por ndër arsyet kryesore është se fshati gjendet  më afër Vrajës, dhe dy: për të marrë shembull banorët e fshatrave tjerë që sa më parë të largohen nga trojet e veta etj. etj.
   Fillimisht si alibi për t'i rrahur qytetarët e pafajshëm, grupet ushtarako–policore kishin shpikur se diku në këto fshatra kishte rënë një pilot i aviacionit të NATO-së dhe këta fshatarë e kishin strehuar dhe nuk donin të tregonin se ku është.
   Pra, maltretimet kishin filluar më herët, para largimit të forcave ushtarako-policore serbe nga Kosova, por kulmin e arritën atëherë kur të detyruar nga UçK-ja dhe NATO u largohen nga Kosova. Të mllefosur nga kjo humbje filluan ta shfryjnë inatin mbi popullatën e pambrojtur shqiptare të Malësisë së Bujanocit dhe të brezit tjetër kufitar administrativ Kosovë-Serbi.
Duarthatë dhe të pambrojtur nga askush, edhe pse populli nuk dëshironte t'i lë varret e të parëve, nënë kërcënimet e armëve dhe duke i rrahur, u detyrën më në fund të lënë gjithçka që kishin dhe të vendosen në Kosovë, kryesisht në Gjilan, Dardanë e gjetiu. Eksodi i qytetarëve ndodhi në gjysmën e dytë të qershorit të vitit 1999, gjegjësisht nga data 23 -26 qershor, pra brenda tri –katër ditëve mijëra banorë u ndoqën pa kurrfarë faji, dhe sot  e kësaj dite mbetën rrugëve duke kërkuar dhe shpresuar që të kthehen në vatrat e tyre. Por, po mbushen  shtatë vite e askush: as qeveria e Serbisë, as e  Kosovës e as ndërkombëtarët nuk krijuan kushte që të kthehen këta qytetarë në shtëpitë dhe pronat e tyre.





                                 ************
                             A është ferri ndryshe?


Ishte 20 prilli 1999, ora 13.00. Një grup paramilitarësh, ushtarësh dhe policësh (afër 80) me një egërsi të shfrenuar duke shtënë me armë e duke lëshuar zëra të pa artikuluar karpatian hynë në lagjen tonë, lagje më skajore e fshatit Suharrën, fillon rrëfimin një banor i Malësisë së Bujanocit ( R.R. ), në mesin e të cilëve ishte maltretuar dhe rrahur në sytë e familjes dhe të bashkëfshatarëve.
Ata filluan të plaçkitin, të rrahin të gjithë ata që i takonin përjashta, por në të njëjtën kohë i nxirrnin të gjithë meshkujt nga shtëpitë. Në grupe të vogla dhe të mëdha i  dërguan në një lëndinë aty afër lagjes duke kërkuar prej tyre të tregojnë se ku e kanë fshehur "pilotin amerikan ", i cili sipas tyre kishte rënë  ditë më parë në fshat.
Më tej ai vazhdon: Atë ditë pasi kishin rrahur fqinjin M. dhe vëllain tim N. që i  kishin hasur në fushë, erdhën në shtëpinë time dhe mu kërcënuan: "nëse nuk e gjeni pilotin do t'u vrasim të gjithëve". Pasi më lanë mua dhe vëllain, vendosën një roje para shtëpisë, u shpërndanë në grupe më të vogla nëpër shtëpitë e lagjes duke demoluar, plaçkitur, rrahur dhe çka jo tjetër. Pashë duke  rrahur plakun 70 vjeçar , N. T., pastaj të rinjtë A., S., I., S.,  etj. Pasi plaçkitën gjërat që ishin me vlerë, të gjithëve na kanë nxjerrë nga shtëpitë duke na rrahur. Disave na kanë lidhur e disave na kanë urdhëruar t'ua bartim plaçkat që i morën nëpër shtëpitë tona.
 Më pas, ashtu siç ishim me duar të lidhura, të gjithëve na kanë rreshtuar në lëndinën mbi fshat  duke na kërcënuar se do t'u vrasim të gjithëve nëse nuk tregoni se ku është piloti. Në mesin e paramilitarëve njihja në rom (M. ) i cili më parë kishte qenë polic i rregullt në Vrajë. Ai në atë moment u tregonte paramilitarëve tjerë: se këta janë të gjithë terroristë, këta po u dërgojnë ndihma terroristëve në Kosovë, dhe pa i rrahur mirë nuk tregojnë se ku është piloti. Por, ne nuk kishim çka të tregonim pasi nuk kishim parë asgjë, dhe ai pilot nuk ekzistonte fare (edhe ata e dinin se nuk ka pilot), por e përdornin si pretekst për të na rrahur. Në këtë situatë ankthi, ata u ndanë në tri grupe, përafërsisht nga 20-30 veta. Grupi i parë shkoi në drejtim të fshatit Zarbicë; i dyti në Novoselë, ndërsa i treti qëndroi aty për ta vazhduar me ne. Pas një kohe, grupi që kishte shkuar në Novoselë është kthyer me dy persona të lidhur. Ashtu siç ishim ne, të lidhur  dhe në shënjestër të automatikëve të tyre, na kanë thënë se pilotët i gjetëm dhe pasi deri tash ju nuk treguat për ta, ne tash do t'u vrasim të gjithëve. Të bindur se vërtetë ata ishin, unë nga kureshtja që t'i shoh se si duken ata, edhe pse e kisha automatikun në qafë, jam kthyer dhe i kam parë, por ç'të shohë! Ata ishin dy fshatarë nga Novosela- I. dhe L. SH. Dy vëllezër  nga Novosela, të cilët i kishin lidhur. I vetëdijshëm se, ndoshta, edhe do të më vrasin i kam thënë S.: "Këta qenkan I. dhe L. dhe i paskan sjell këtu për t'i rrahur bashkë me ne".
Në atë moment ushtari që më ruante mua më tha se, tash do të të vrasim dhe kurrë më nuk do ta kthesh kokën prapa, ndërsa romi, M.,  me disa të tjerë,  I.-në dhe L-në. i kanë qitur para nesh, duke u thënë, në fillim me fjalë lajkatare e duke u premtuar edhe shpërblim, që të tregojnë se ku është piloti. Pasi ata nuk dinin asgjë, M. kishte filluar t'i rrah me një dru që e kishte gjetur aty afër. Në ndërkohë njëri prej tyre, (fshatarëve) nuk kishte mundur të durojë drurin, paraqitet kinse e ka parë, por paramilitari duke e ditur se nuk ka pilot, kishte vazhduar ta rrahë duke i thënë:" pse po gënjen- se pilot nuk ka". Duke pritur në ankth, disa paramilitarë më janë drejtuar mua  duke më thënë se t'i do të vish me ne për të na treguar rrugën për Kikë ( një kodër në Suharrën ku ishin stacionuar forcat serbe ). Ashtu të lidhur më kanë futur në një bagazh të një  automjeti. Pasi kemi arritur në vendin ku ishin përqendruar ushtarë dhe policë të tjerë, njëri prej tyre i ka thënë M.: Nëse nuk tregon ky se ku është piloti merre e preje në atë trup (cung) të drurit (aty afër ishte një dru i shkurtuar, i tëri i larë me gjak). Katër persona më kanë rrëzuar në tokë duke ma vënë kokën në atë dru. M. e ka nxjerr thikën  dhe më ka thënë: "tash do të pres nëse nuk tregon". Ashtu me fytyrë për tokë u kam thënë se nuk di asgjë. Të egërsuar, kanë filluar të më godasin me grushte e shqelma  deri sa janë lodhur.
Duke  e ditur M. se nuk kam çka të tregojë, duke e parë se më kanë rrahur mjaft më është afruar ngadalë dhe më ka thënë: " shko e na sill qengja e po të lirojmë". Ashtu i dërrmuar, së bashku me të, jam kthyer në fshat  te një bashkëfshatar, ku i kemi marrë tre qengja (pasi unë nuk kisha) dhe ua kemi dërguar kriminelëve. Pas kësaj na kanë liruar të gjithëve duke na porositur që të mos largohemi nga shtëpitë, se përsëri do të vijmë  që t'ju dërgojmë në Shqipëri ose në fabrikën e tjegullave në Crep, ku do t'iu djegim të gjithëve. Ne, të rrahur e të frikësuar jemi kthyer në shtëpitë tona- thotë R. R.

                                            Nga Shoqata "VATRA"  Ismet Tafili