Jezusi dhe ligji


Jezusi na paraqitet si njohes i mire i ligjeve te Izraelit. Ai na meson neper sinagoga dhe polemizon me kundershtar mbi zbatimin e normave etike, kulturore dhe politike. Meson mbi Mesine dhe ngjalljen e te vdekurve. Vendimi dhe mendimi i tij kerkohet edhe ne zgjidhjet e problemeve familjare (Lk 12, 13). Jezusi ishte Mesues. Mesuesi tek hebrenjte ishte teolog dhe jurist.

'Konfliktet qe i takojme ne Ungjij nuk duhet te na mashtrojne, sepse Jezusi asnjehere nuk e keputi bashkesine ne mesime me shkrimet e farisenjve ne menyre definitive: shpeshhere e gjejme ne shtepi te tyre duke biseduar... Duhet thene se Jezusi nuk u largua nga Ligji dhe letrat, themeli i jetes dhe besimit te hebrenjve'. Qendrimin e Jezusit ndaj Ligjit e shohim tek Mateu (5, 17), ku shkruan "Mos t'iu shkoj nder mend se erdha per ta shlyer Ligjin e Profetet! Jo s'erdha te shlyej, por te perkryej".

Ligji eshte shprehje e vullnetit hyjnor, per kete askush nuk ka te drejte ta anuloje vleren e tij.

Megjithese Jezusin e akuzuan porsi armik te Ligjit, si nje njeri i cili Ligjin nuk e respekton, ai nuk kishte kete qellim qe te ishte kunder Ligjit. Hebrenjte Ligjin e kuptonin dhe e pranonin porsi fjale definitive dhe te pandryshueshme gati si personifikim hyjnor. Jezusi thote se nuk eshte ashtu. Ne Beselidhjen e Vjeter Hyji nuk foli ne kete menyre definitive. Fjala definitive e Hyjit eshte Jezusi (Gjn 1, 14). Pasi qe ai ishte fjala definitive, ka pushtet dhe detyra e tij eshte ta plotesoje dhe perkryej Ligjin.

Perkryerja te cilen e ben Jezusi eshte ne dy forma: ligjeve te BV, te cilet vleren e vet e mbajne edhe me tutje; Jezusi mund t'i shtoje ligje te reja, dimensione me te thella, shpjegime te reja me qellim qe te religjionin ta bej te brendshem. Forma e dyte eshte ajo qe ai ka pushtet t'i anuloje ato ligje te BV te cilat ishin historikisht te kufizuara; ne qofte se ishin vetem per nje periudhe historike, vetem per nje popull, i cili atehere do te ishte popull i Hyjit.

Ne menyre konsekuente, Ligji eshte i vjeter dhe i ri. Ne forme te vjeter, i papersosur dhe i kufizuar, arriti deri te Gjoni (Lk 16, 16). Ne formen e re, te cilen ia dha Jezusi eshte i persosur.

Persosmeria e Ligjit eshte dhenie e nje fryme, shpirti te ri, nje kuptim me te thelle te marredhenieve ndaj njeriut dhe Hyjit. Kur eshte fjala per Ligj, atehere Jezusi ka parasysh Dekalogun (Mt 5, 17-20); Lk 16, 17).

Pasi qe BV u zbatua ne Beselidhje te Jezusit, ashtu edhe Ligji i vjeter u zbatua ne Ligjin e ri. 'Deri sa Dekalogu ne menyre negative u shpreh, Jezusi vuri Ligj te Ri me sakrifikimin e vetvetes'. Shkurt le te shohim persosmerine e Ligjeve qe i beri Jezusi.

Thyerja e Kurores
(Dalja 21, 3)


Urdheri i gjashte eshte: 'Mos e thyej kuroren'. Kjo ishte apo perdorej me shume parim juridik sesa moral. Kunder ketij ligji njeriu vepron atehere kur intimisht bashkohet me gruan apo te fejuaren e te afermit. Keshtu duhet kuptuar edhe urdherin e nente (Dalja 20, 17).

Deri tani ishte keshtu e tani me Jezusin; 'kushdo qe e lakmon nje grua me qellim te kenaqjes se epsheve te tij, e ka bere felligeshtine me te' (Mt 5, 28).

Persosmeria e ketij urdheri eshte: Jezusi shkon me lart sesa vet domethenia e ketij urdheri, duke thene se edhe nje lakmi e tille eshte ne nje menyre kurorethyerje. Nuk eshte kunder cdo shkrimi te gruas, por kunder asaj qe perfitoje gruan per kenaqesi te epsheve te tij. Megjithese ketu eshte fjala per shikimin plote deshirim te mashkullit, e njejta gje vlen edhe per shikimin plot deshirim te gruas.

Hakmarrja
(Dalja 21, 23-25)


Me hakmarrje kuptohej ndeshkim i njeriut ashtu sic e kishte bere krimin, ne te njejten menyre meritonte edhe denimin. Urdheri ishte: jeta per jete, syri per sy, dhembi per dhemb, dora per dore, kemba per kembe, diegia per diegie, plaga per plage, mbresa per mbrese.

Ndersa tani: "Mos u kacafytni me te keqin, por atij qe te bie shuplake ne faqen e djathte, ktheja edhe tjetren. Atij qe do nxjerr para gjyqit per ta marre kemishen, jepja edhe pallton. E nese dikush shtrengon te ecesh me te nje milje, ti ec dy; atij qe te lyp, jepi e atij qe te kerkon hua, mos ia kthe shpinen" (Mt 5, 38-42).

Falja e fajit te afërmit


Duket se sa i perket qortimit vellazeror apo falja e mekateve ishte vene nje kufi: mjaft ishte vetem shtate here.
Per kete, ne menyre te vecante interesohej Pjetri, i cili e pyet Jezusin:
"Sa here duhet ta fal vellane i cili gabon ndaj meje?"
Pjetri shfaq mundimin se eshte mjaft shtate here. Por Jezusi nuk pajtohet me Pjetrin. Ai thote se duhet te falim shtatedhjete e shtate here shtate, qe do te thote gjithmone (Mt 18, 22). Jezusi shkon deri ne persosmeri. Persosmeria eshte detyre e shenjterve, sepse ata duhet te jene te ngjashem me Hyjin. Prandaj ne qofte se i afermi, vellai duhet me dashuri te ngjashme me ate te Jezusit, atehere eshte e mundur ta falim vellain, te afermi apo njerezit qe na rrethojne.

Persosmeria e te krishtereve eshte edhe plotesimi i deshires se te afermit, biles edhe me shume sesa ai kerkon. Mirepo Jezusi ka parasysh edhe njerezit, te cilet nuk jane te afte ta kuptojne se nuk eshte e lejueshme dhe nuk eshte mire te fyejme te afermin. Prandaj ne keto raste eshte i nevojshem qortimi vellazeror me qellim qe vellai, i afermi te permiresohet dhe ta njoh rrugen e se vertetes, te persosmerise.

Jezusi thote: "Qortoje vetem per vetem. Po qe se nuk degjon, merri me vete edhe nje ose dy njerez te tjere. Ne qofte se as ata dy njerez nuk i degjon, atehere tregoi Kishes. Ne qofte se as Kishen nuk e degjon, mbaje si te ishte pagan ose tagramledhes" (Mt 18, 15-17).

Duket se ketu nuk eshte me ne pyetje i afermi i cili nuk eshte i afte apo nuk di, por per te afermin i cili assesi nuk deshiron ta njoh te verteten. Por me kete nuk do te thote se per kete njeri me te mos kujdeset askush. Per kete njeri duhet te lutemi dhe perseri ne qofte se gabon duhet ta falim. Si i tille ai nuk mund te jete anetar i bashkesise, por nuk duhet as te harrohet.

Lutja


Me lartë kemi thënë ca fjalë mbi marrëdheniet e Jezusit ndaj Ligjit, kryesisht ndaj Dhjete Urdherimeve të Zotit (Dekalogu). Tani disa rreshta të themi edhe ca fjalë mbi qendrimin e Jezusit ndaj praktikës religjioze te asaj kohe.

Sa i perket lutjes, ishte e caktuar ku dhe kur duhej bërë ajo. Kur ishte koha e lutjes, hebreu kudo që gjendej duhej të lutej. Jezusi vuri re se kjo lloj lutje s'është e gjallë, prandaj edhe thotë: ndersa ti, kur te lutesh, hyr në dhomen tënde, mbylle pas vetes deren e lutju Atit tënd që është në fshehtësi e Ati yt që sheh ne fshehtësi, do të shperblej (Mt 6, 6). Edhe sa i perket zgjatjes së lutjes dhe formes Jezusi ka mësimin e tij: "E kur te thoni urate, mos e teproni me fjalë të kota porsi paganët: ata mendojne se do t'iu plotesohet lutja nese thone shume fjale. Mos beni sikur ata, sepse Ati juaj e di mire se çfarë keni nevojë, para se t'i lutëni" (Mt 6, 7-8).

Jezusi jep dy vërejtje. Së pari deshiron që njerëzit të largohen prej lavdisë për arsye se luten. Do me thënë se njeriu nuk duhet të lutet për ta parë njerëzit dhe kështu ta nderojnë, por per ta lavderuar Hyjin. Jezusi nuk është kundër lutjes në vend publike, por kërkon që lutja të jetë edhe si mendim i drejtuar në Hyjin.

Vërejtja e dytë e Jezusit është: duhet larguar nga lutjet e gjata, te kota dhe vetëm me fjalë. Edhe këtu Jezusi nuk është kunder lutjeve të gjata, por kundër lutjeve me fjalë të zbrazeta, lutje formale.

Ai është për lutje, të cilat rrjedhin nga zemra, pa marrë parasysh a është e gjatë apo e shkurtër.