Jezusi dhe ligji


Jezusi na paraqitet si njohes i mirë i ligjeve te Izraelit. Ai na meson nëpër sinagoga dhe polemizon me kundershtar mbi zbatimin e normave etike, kulturore dhe politike. Meson mbi Mesine dhe ngjalljen e te vdekurve. Vendimi dhe mendimi i tij kërkohet edhe ne zgjidhjet e problemeve familjare (Lk 12, 13). Jezusi ishte Mesues. Mesuesi tek hebrenjte ishte teolog dhe jurist.

'Konfliktet qe i takojme ne Ungjij nuk duhet te na mashtrojne, sepse Jezusi asnjëherë nuk e keputi bashkesine ne mesime me shkrimet e farisenjve ne mënyrë definitive: shpeshherë e gjejmë ne shtepi të tyre duke biseduar... Duhet thënë se Jezusi nuk u largua nga Ligji dhe letrat, themeli i jetës dhe besimit te hebrenjve'. Qendrimin e Jezusit ndaj Ligjit e shohim tek Mateu (5, 17), ku shkruan "Mos t'iu shkoj nder mend se erdha për ta shlyer Ligjin e Profetët! Jo s'erdha te shlyej, por te perkryej".

Ligji është shprehje e vullnetit hyjnor, për këtë askush nuk ka te drejtë ta anuloje vleren e tij.

Megjithëse Jezusin e akuzuan porsi armik te Ligjit, si një njeri i cili Ligjin nuk e respekton, ai nuk kishte këtë qëllim qe te ishte kundër Ligjit. Hebrenjte Ligjin e kuptonin dhe e pranonin porsi fjale definitive dhe te pandryshueshme gati si personifikim hyjnor. Jezusi thotë se nuk është ashtu. Ne Beselidhjen e Vjeter Hyji nuk foli ne këtë mënyrë definitive. Fjala definitive e Hyjit është Jezusi (Gjn 1, 14). Pasi qe ai ishte fjala definitive, ka pushtet dhe detyra e tij është ta plotesoje dhe perkryej Ligjin.

Perkryerja te cilën e bën Jezusi është ne dy forma: ligjeve te BV, te cilët vleren e vet e mbajnë edhe me tutje; Jezusi mund t'i shtoje ligje të reja, dimensione me te thella, shpjegime të reja me qëllim qe te religjionin ta bëj te brendshem. Forma e dytë është ajo qe ai ka pushtet t'i anuloje ato ligje te BV te cilat ishin historikisht te kufizuara; ne qoftë se ishin vetëm për një periudhe historike, vetëm për një popull, i cili atëherë do të ishte popull i Hyjit.

Ne mënyrë konsekuente, Ligji është i vjetër dhe i ri. Ne formë te vjetër, i papersosur dhe i kufizuar, arriti deri te Gjoni (Lk 16, 16). Ne formën e re, te cilën ia dha Jezusi është i përsosur.

Persosmeria e Ligjit është dhenie e një fryme, shpirti të ri, një kuptim me te thelle te marredhenieve ndaj njeriut dhe Hyjit. Kur është fjala për Ligj, atëherë Jezusi ka parasysh Dekalogun (Mt 5, 17-20); Lk 16, 17).

Pasi qe BV u zbatua ne Beselidhje te Jezusit, ashtu edhe Ligji i vjetër u zbatua ne Ligjin e ri. 'Deri sa Dekalogu ne mënyrë negative u shpreh, Jezusi vuri Ligj te Ri me sakrifikimin e vetvetes'. Shkurt le të shohim përsosmërinë e Ligjeve qe i bëri Jezusi.

Thyerja e Kurores
(Dalja 21, 3)


Urdheri i gjashtë është: 'Mos e thyej kuroren'. Kjo ishte apo perdorej me shumë parim juridik sesa moral. Kunder këtij ligji njeriu vepron atëherë kur intimisht bashkohet me gruan apo te fejuaren e te afermit. Kështu duhet kuptuar edhe urdhërin e nëntë (Dalja 20, 17).

Deri tani ishte kështu e tani me Jezusin; 'kushdo qe e lakmon një grua me qëllim te kenaqjes se epsheve te tij, e ka bërë felligeshtine me te' (Mt 5, 28).

Persosmeria e këtij urdhëri është: Jezusi shkon me lart sesa vet domethenia e këtij urdhëri, duke thënë se edhe një lakmi e tillë është ne një mënyrë kurorethyerje. Nuk është kundër çdo shkrimi te gruas, por kundër asaj qe perfitoje gruan për kenaqesi te epsheve te tij. Megjithëse këtu është fjala për shikimin plotë deshirim te mashkullit, e njëjta gjë vlen edhe për shikimin plot deshirim te gruas.

Hakmarrja
(Dalja 21, 23-25)


Me hakmarrje kuptohej ndeshkim i njeriut ashtu siç e kishte bërë krimin, ne te njëjtën mënyrë meritonte edhe denimin. Urdheri ishte: jeta për jetë, syri për sy, dhembi për dhemb, dora për dorë, kemba për këmbë, diegia për diegie, plaga për plage, mbresa për mbrese.

Ndërsa tani: "Mos u kacafytni me te keqin, por atij qe te bie shuplake ne faqen e djathte, ktheja edhe tjetrën. Atij qe do nxjerr para gjyqit për ta marrë kemishen, jepja edhe pallton. E nëse dikush shtrengon të ecësh me te një milje, ti ec dy; atij qe te lyp, jepi e atij qe te kërkon hua, mos ia kthe shpinen" (Mt 5, 38-42).

Falja e fajit te afërmit


Duket se sa i përket qortimit vëllazëror apo falja e mëkateve ishte vënë një kufi: mjaft ishte vetëm shtatë here.
Për këtë, ne mënyrë te veçantë interesohej Pjetri, i cili e pyet Jezusin:
"Sa here duhet ta fal vellane i cili gabon ndaj meje?"
Pjetri shfaq mundimin se është mjaft shtatë here. Por Jezusi nuk pajtohet me Pjetrin. Ai thotë se duhet te falim shtatedhjete e shtatë here shtatë, qe do të thotë gjithmonë (Mt 18, 22). Jezusi shkon deri ne persosmeri. Persosmeria është detyrë e shenjterve, sepse ata duhet te jenë te ngjashem me Hyjin. Prandaj ne qoftë se i afermi, vellai duhet me dashuri te ngjashme me atë te Jezusit, atëherë është e mundur ta falim vellain, te afermi apo njerëzitë qe na rrethojne.

Persosmeria e te krishtereve është edhe plotësimi i deshires se te afermit, biles edhe me shumë sesa ai kërkon. Mirëpo Jezusi ka parasysh edhe njerëzitë, te cilët nuk janë te aftë ta kuptojnë se nuk është e lejueshme dhe nuk është mirë te fyejme te afermin. Prandaj ne këto raste është i nevojshem qortimi vëllazëror me qëllim qe vellai, i afermi te permiresohet dhe ta njoh rrugën e se vërtetës, te përsosmërisë.

Jezusi thotë: "Qortoje vetëm për vetëm. Po qe se nuk degjon, merri me vete edhe një ose dy njerëz te tjerë. Ne qoftë se as ata dy njerëz nuk i degjon, atëherë tregoi Kishes. Ne qoftë se as Kishen nuk e degjon, mbaje si te ishte pagan ose tagramledhes" (Mt 18, 15-17).

Duket se këtu nuk është me ne pyetje i afermi i cili nuk është i aftë apo nuk di, por për te afermin i cili assesi nuk deshiron ta njoh te vërtetën. Por me këtë nuk do të thotë se për këtë njeri me të mos kujdeset askush. Për këtë njeri duhet te lutemi dhe përsëri ne qoftë se gabon duhet ta falim. Si i tillë ai nuk mund te jetë anëtar i bashkësisë, por nuk duhet as të harrohet.

Lutja


Me lartë kemi thënë ca fjalë mbi marrëdheniet e Jezusit ndaj Ligjit, kryesisht ndaj Dhjete Urdherimeve të Zotit (Dekalogu). Tani disa rreshta të themi edhe ca fjalë mbi qëndrimin e Jezusit ndaj praktikës religjioze te asaj kohe.

Sa i përket lutjes, ishte e caktuar ku dhe kur duhej bërë ajo. Kur ishte koha e lutjes, hebreu kudo që gjendej duhej të lutej. Jezusi vuri re se kjo lloj lutje s'është e gjallë, prandaj edhe thotë: ndërsa ti, kur te lutesh, hyr në dhomen tënde, mbylle pas vetes deren e lutju Atit tënd që është në fshehtësi e Ati yt që sheh ne fshehtësi, do të shperblej (Mt 6, 6). Edhe sa i përket zgjatjes së lutjes dhe formes Jezusi ka mësimin e tij: "E kur te thoni urate, mos e teproni me fjalë të kota porsi paganët: ata mendojnë se do t'iu plotesohet lutja nëse thonë shumë fjale. Mos bëni sikur ata, sepse Ati juaj e di mirë se çfarë keni nevojë, para se t'i lutëni" (Mt 6, 7-8).

Jezusi jep dy vërejtje. Së pari deshiron që njerëzit të largohen prej lavdisë për arsye se luten. Do me thënë se njeriu nuk duhet të lutet për ta parë njerëzit dhe kështu ta nderojnë, por për ta lavdëruar Hyjin. Jezusi nuk është kundër lutjes në vend publike, por kërkon që lutja të jetë edhe si mendim i drejtuar në Hyjin.

Vërejtja e dytë e Jezusit është: duhet larguar nga lutjet e gjata, te kota dhe vetëm me fjalë. Edhe këtu Jezusi nuk është kundër lutjeve të gjata, por kundër lutjeve me fjalë të zbrazeta, lutje formale.

Ai është për lutje, të cilat rrjedhin nga zemra, pa marrë parasysh a është e gjatë apo e shkurtër.