Përshëndetje Ami

Ne rradhë të parë te pergezoj për mundin dhe vullnetin tënd ta pasurojsh këtë kend me shkrime informative dhe te dobishme, si për ju te krishteret, e njeashtu edhe për gjithë te tjerët te cilët kanë dëshirë të mësojnë diçka me tepër rreth fesë suaj.

Këtë pjesë e citova sepse deshta ta parashtroj një pyetje në lidhje me kete shkrim.
 
Meqë nuk dihet saktesisht pamja e Jezusit, pse athere gati çdokund është i paraqitur si bjond me sytë e kaltert?

Është një pyetje te cilën shumë veta e parashtrojne sepse kur ta marrësh ne konsideratë se ka jetuar ne Lindjen e Mesme ku njerzit kryesisht nga natyra janë me floke dhe sytë e erret, dhe atë qe ke shkruar ti me sipër, te shtyn te mendojsh se mos valle fshehet diçka pas idesë se paraqitjes se Krishtit si bjond.

Pyetja e dytë: A ekzistojne te dhëna dhe pershkrime rreth pamjes se Marias?

Rinia dhe 'jeta e fshehte' e Jezusit


Pas kthimit ne Nazaret Jezusi perparoi ne pervetesimin e diturive (ne moshe) e ne hir para Hyjit e para njerezve.

Jezusi eshte rritur me nje zhvillim njerezor. Ketu mendohet ne zhvillim, rritjen morale, trupore, intelektuale e fetare: i pjekur ne teresi. Me perjashtim te mekatit, Jezusi ishte njeri i vertete porsi te tjeret.

Koncili i trete ne Konstantinopol, viti 368, deklaron se ne Jezusin ekzistonin 2. natyra: ajo hyjnore dhe njerezore [te pandara, te paperziera, ne te njejtin Jezu Krishtin Zotin tone].

Megjithese i ri, shihet se Jezusi eshte i vetdijshem se i takon vetem Atit te vet (Lk 2,49). Kete vetdije ai e kishte prej amshimit. Jezusi nuk u zhvillua, nuk u rrit ne natyren Hyjnore. Ne kete natyre, Jezusi ishte gjithnje i njejte. Keshtu qe cdo gje qe eshte njerezore ne Jezusin (cdo gje qe ka thene apo vepruar ne Toke) eshte edhe hyjnore.

Ne shkretetire


Pas pagezimit, Shpirti i Hyjit e coi Jezusin ne shkretetire qe ta tundoi Djalli. Jezusi ne shkretetire agjeroi 40 dite dhe 40 net.

Numri 40 ka nje domethenie tradicionale ne kontekstin e tundimit dhe agjerimit. Si psh. Moisiu ishte ne Sinai per 40 dite (krahaso Dalja 34,28 ), 40 vjet populli i Izraelit kaloi ne shkretetire (Ligji i Perterire 8,2-3) e keshtu me radhe. Jezusi, prandaj është edhe Moisiu i ri dhe Populli i ri i Hyjit.

Këtë numer (40) nuk do te thote se duhet ta kuptojme vetem tradicionalisht. Kjo ngjarje ndodhi ne shkretetire te Palestines ne rrethin e Jerusalemit. Tunduesi është Djalli. Mateu dhe Luka na thone vetëm për tre herese se djalli e tundon Jezusin, mirepo tundimi zgjati tërë kohen.

Tre tundimet e pershkruara kane domethenie mesianike. Prandaj djalli Jezusin e sulmon porsi Mesi.

Qellimi i tunduesit është ta largoi Jezusin nga kjo rruge mesianike, por Jezusi doli Fitues.

Vendi i fillimit


Duke lexuar sinoptiket, fillimi i veprimtarise se Jezusit eshte i lidhur me Galilene, menjehere pas burgimit te Gjonit (Mt 2, 12). Mirepo ungjilli i katert, pra i Gjonit ploteson sinoptiket. Ne kete ungjill lexojme se Jezusi nje kohe e kaloi se bashku me Gjon Pagezuesin.

Jezusi, pra disa kohe veproi ne rrafshin e Jordanit, udhetoi ne Galile, pas pak kohesh shkoi ne Jerusalem per Pashke. Pershkon nje periudhe kohe edhe ne Jude, dhe pastaj kthehet perseri ne Galile.

JEZUSI DHE NXENESIT E TIJ


Jezusi Mesues

Ne kohe te Jezusit ishin shume mesues. Djelmoshat te cilet deshironin te pasuroheshin me dije mbi Ligjin dhe historine e Shelbimit, zgjidhnin vete mesuesin dhe duke ndjekur mesimin e tij, arrinin gjer tek dija. Jezusi nuk ishte nxenes i asnje mesuesi te popullit te Izraelit. Ai ishte vete Mesues. Ishte Mesues, por dallohej prej te tjereve. Jezusi vet zgjedh nxenesit e vet; nuk mbledh afer vete djeme, por njerez te pjekur ne moshe: koha e mesimit nuk eshte e kufizuar ne disa vjet, por qe te jene gjithnje me te dhe afer tij; Jezusi nuk perdor asnje metodologji mesimi, sic perdorin mesuesit e tjere. Ai i meson nxenesit e tij me fjale, vepra dhe me jete.

Të Dymbedhjetët, Apostujt


Ungjijte sinoptike dhe Veprat e Apostujve permendin emrat e dymbedhjete nxenesve. Ne keto kater libra, regjistri i ketyre nxenesve gjithnje fillon me Simon-Pjetrin dhe mbaron me Juda Iskariot.

Duke i lexuar te gjithe keta regjistra takojme shume emra, me shume se dymbedhjete. Disa anetar te kesaj bashkesie kane emra te njejte, por per kete arsye pas emrit kane shtojce: emrin e Atit apo fisit.

Si shembull ta marrim Jakobin. Permenden dy Jakoba: vellai i Gjonit - biri i Zebedeut i quajtur plak dhe Jakobi i biri i Alejit ose Jakobi i Ri. E njejta gje eshte me Juden: Juda Tade dhe ai nga Karioti.

Juda, te cilin e takojme tek Lk dhe Vap eshte i njejti me Juden e Jakobit, te cilin e takojme te Mt dhe Mk.

E njejta gje eshte edhe me nxenesin Natanael. Kete nxenes me kete emer e takojme te Gjoni, derisa te te tjeret ky nxenes quhet Bartol. Edhe ketu eshte i njejti nxenes. Keshtu sqarohet kjo mjegull mbi shume emra ne regjistra te Apostujve.


Te dymbedhjetet ishin keta: Simon Pjetri, Andrea (i vellai i tij), Jakobi Plak dhe i vellai Gjoni (bijte e Zebedeut), Filipi, Natanaeli-Bartoli, Toma, Levi-Mateu, Jaku i Ri, Alfeu, Juda Tadeu i Jakut, Simon Kenani-Zelltar, Juda nga Karioti.

a) Etapa e pare: prej thirrjes qe te jete nxenes deri ne diten e Ringjalljes

Derisa Pjetri me Andrean hidhte rrjetat ne liqenin e Gjenezaretit e thirri Jezusi per nxenesit e tij. Simoni e pranon kete pa kundershtim (kjo ishte thirrja e dyte). Prej kesaj kohe Simoni ishte me Jezusin: e percillte, degjonte dhe shikonte veprat e Jezusit (krah Mt 4, 18 ). Jezusi ishte shpeshhere mysafir ne shtepine e Pjetrit. Kur nje here u semua vjehrra e Pjetrit e sheroi Jezusi (Mt 8, 14).

Njehere kur ndodheshin ne barke dhe Jezusin e kishte zene gjumi, u cua nje stuhi. Pjetri kerkoi ndihme menjehere tek Jezusi, sepse kishin frike mos po permbyteshin (Mt 8, 24-27).

Jezusi dergoi nxenesit e tij (nder ta edhe Pjetri) per te predikuar dhe per te fituar eksperience predikatare (Mt 10, 5-42). Simonin e takojme porsi te tjeret si njeri i cili nuk i kupton fjalet dhe shembelltyrat e Jezusit (Mt 13, 36). Jezusi ecte mbi uje. Simoni kur e pa, kerkoi nga Jezusi te ecen dhe ai. Pasi qe Jezusi i dha leje e Simoni kur pa ne te vertete po ecte mbi uje, dyshoi dhe gati u fundos. E shpetoi Jezusi (Mt 14, 22-33).

Ne Cezare te Filipit Simoni e rrefen fene e vet dhe te shokeve ne Jezusin: "Ti je Mesia - Biri i Hyjit te gjalle" (Mt 16, 16). Me kete rast Jezusi i thote Simonit se eshte i lumtur dhe ia nderron emrin ne Pjeter-Shkemb mbi te cilin do te ndertoje Kishen e vet dhe dyert e ferrit s'do te ngadhenjejne kunder saj.

Kur Jezusi thote se Simoni eshte Shkemb, mendon ne personin e Simonit dhe jo ne kualitetet e tij. Jezusi eshte guri i kendit (1 Pj 2, 4), por ne Pjetrin do te ndertoje Kishen. Qe nga ky moment Pjetri ka "primatin e fese dhe se vertetes" (krah 1 Pj 2, 6).

Pushtetin qe e mori Pjetri nga Jezusi, do ta zbatoje ne bashkesi me Apostujt e tjere (Mt 18, 8; Gjn 20, 23).

Nuk do te kaloi shume kohe, ndoshta te njejten ore, Jezusi qorton Pjetrin. Jezusi qorton menyren e mendimit te Pjetrit. Pjetri mendoi porsi njeri i thjeshte, duke iu shmangur Jezusit per ta zbatuar planin e Hyjit (Mt 16, 23).

Jezusi e njeh shume mire Pjetrin, njeh shpirtin dhe fene e tij. Per kete edhe lutet per te, qe feja e tij te mos mungoje. Por ti - i thote Pjetrit - kur te kthehesh forcoi vellezerit e tu (Lk 22, 31-32). Mbas gjashte ditesh, Jezusi mori Pjetrin, Jakobin dhe Gjonin i dergoi ne vetmi, ne nje mal te larte. Aty u shnderrua nder sy te tyre. Jezusi deshiron qe Pjetri te jete deshmitar i Hyjnise se tij (Mt 17, 1-2). Keta te tre nxenes prape i gjejme ne shtepi te Jairit, ku Jezusi i ngjalli vajzen e tij (Mt 9, 23-25). Porsi te tjeret edhe Pjetrin e takojme te habitur, kur nuk munden ta debojne djallin, i cili ishte ne nje djalosh. Jezusi iu tregoi arsyen: "per shkak te besimit tuaj te paket" (Mt 17, 19-20). Ne Kafarnaum iu afruan Pjetrit ata qe mlidhnin tagrin e Tempullit. I derguari i Jezusit, Pjetri shoi e hodhi grepin, zuri peshkun e nga goja e tij e muar nje stater me te cilin pagoi tagrin per vete dhe Jezusin (Mt 17, 24-27). Pjetrit, porsi te tjereve i interesonte se kush do te jete i pari ne mbreterine e Jezusit. Jo vetem qe nuk i pelqeu pergjigjja e Jezusit, por as qe e kuptonte (Mt 18, 1-5). Pjetri e pyet Jezusin sa here duhet fale vellai ne qofte se gabon? Pjetri mendoi se eshte mjaft shtate here dhe pret miratimin nga ana e Jezusit. Por Jezusi thote se duhet falur deri ne persosmeri (Mt 18, 21-22). Edhe per sa i perket marteses Pjetri nuk e kupton planin hyjnor (Mt 19.10). Pjetrin e takojme te rrepte, te ashper, kur i largon nenat te cilat i linin femijet t'i bekoje Jezusi. Jezusi edhe ketu e qorton Pjetrin (Mt 19, 13-15).

Pjetrit i intereson cka do te fitoje ai dhe shoket e tij, pasi qe la cdo gje dhe shkoi pas Jezusit. Jezusi premton Pjetrit dhe te tjereve riperteritje te botes dhe do te rrine mbi dymbedhjete frone dhe do te gjykojne fiset e Izraelit (Mt 19, 27-28 ).

Perseri e shohim Pjetrin te habitur dhe te skandalizuar, kur e shohin Jezusin duke biseduar me samaritanen (Gjn 4, 27).

Njehere kur Jezusi foli mbi trupin e vet porsi buke dhe jete, per shume degjues (dhe nxenesit e tij) ky mesim ishte i pakuptueshem. Jezusi i pyeti edhe te Dymbedhjetet, mos duan te shkojne edhe ata. Por Pjetri perseri pergjigjet ketu ne vend te apostujve: "Ti e ke fjalen e Jetes se pasosur. Ne besojme dhe dime se ti je shenjti i Hyjit". (Gjn 6, 67-70).

Te enjten mbremje, Jezusi e dergon Pjetrin dhe Gjonin ta bejne gati darken (Lk 22, 8 ). Po ne kete dite, vetem ne mbremje, Jezusi ua lau kembet nxenesve si shembull sherbimi. Kur arriti te Pjetri, ky i kundershtoi, duke menduar se nuk eshte i denje t'ia laje kembet Mesuesi. Por pasi qe i tha Jezusi, nese nuk do ti laje kembet, nuk do te kesh pjese ne mua, Pjetri pajtohet (Gjn 13, 6-9). Jezusi u tha se te gjithe nuk jane te paster dhe se njeri prej tyre do ta tradhetoje. Pjetrin si duket, kjo gje e mundoi per se tepermi dhe donte te dinte se kush ishte ai. Saqe ai vetvetes nuk i besonte. E shtyti nxenesin, te cilin Jezusi e donte vecanarisht, ta pyet Jezusin se kush ishte tradhetari. Pas pergjigjes se Jezusit, qe i dha Gjonit, Pjetrit i ra guri nga zemra. Ai nuk ishte tradhetari (Gjn 13, 22-25).

Pjetri nuk eshte tradhetar, por eshte mohues. Kur Jezusi njehere tha sesi se shpejti do te shkoje. Pjetri e pyet ku mendon te shkoje. Jezusi i tha se ku do te shkoi ai vet, Pjetri nuk do te mund. Mirepo Pjetri premton se ne qofte se duhet edhe jeten do ta jap per Jezusin. Atehere Jezusi i tha Pjetrit se do ta mohoje: kete Pjetri aspak nuk e besuar se do te ndodhe nje gje e tille (krah Gjn 13, 36-38 ). Por kjo ndodhi. Jezusin e kapen dhe derguan tek Ana. Me ndihmen e Gjonit, Pjetri hyri ne oborrin e kryepriftit dhe i fiksoi syte drejt Jezusit, ne ate moment iu kujtuan fjalet e Jezusit, menjehere doli jashte dhe qau me lot per faqe (Mt 26, 69-75).

Disa ore me pare, derisa ishin ne Gjetseman e kapen Jezusin. Megjithese Pjetri ishte i pergjumshem, reagoi me force: nxori shpaten e i ra sherbetorit te kryepriftit dhe ia preu veshin e djathte. Jezusi per kete e qortoi Pjetrin dhe sheroi sherbetorin (Gjn 18, 10-11).

c) Etapa e trete: Pjetri prej Rreshajve deri ne vdekje

Pesedhjete dite pas Ringjalljes, premtimi i Jezusit u zbatua. Ishin ne Jerusalem. Papritmas u ndie nje ushtime nga qielli, si shungullime e eres se forte dhe e mbushi tere shtepine, ku ishin ata. Atyre atehere iu duken gjuhe, si te ishin zjarri.

Keto u ndan e zune vend nga nje mbi secilin. Te gjithe u mbushen me Shpirtin Shenjt dhe filluan te flasin ne gjuhe te ndryshme, ashtu di Shpirti Shenjt i ndriqonte te shpreheshin (Vap 2, 1-4). Shumica besuan ne fjalet e Pjetrit dhe u pagezuan (Vap 2, 1-4). Pjetri ishte plote guxim, pra krejtesisht tjeter. Nje here kur Pjetri e Gjoni shkonin ne Tempull per lutjen e ores se nente, Pjetri ne emer te Jezusit e sheroi nje qe calonte (Vap 3, 1-10). Per kete arsye i futen ne burg. Edhe para Keshillit te Larte Pjetri pa frike shpall Jezusin. Megjithese i urdheruan rreptesisht qe ne te ardhmen te mos flasin ne Emer te Jezusit, Pjetri prape e merr fjalen dhe nuk hesht (Vap 4, 1-22). Pjetrin e takojme autoritet ne rastin e Ananise dhe Safires (Vap 5, 1-6). Mandej Pjetrin e Gjonin bashkesia i dergon ne Samari. Keta shkuan dhe u luten per ata qe besuan qe ta marrin Shpirtin Shenjt, sepse nuk kishte zbritur akoma mbi ta (Vap 8, 14-17). Pjetri prape plot autoritet e qorton njefare Simonin, i cili deshi ta blinte pushtetin qe kishte ai me pare (Vap 8, 18-24). Ne udhetim per ne Jerusalem keta te dy predikuan Jezusin ne shume fshatra te Samaritaneve (Vap 8, 25).

Pjetri nuk pushoi duke ungjillezuar dhe duke i forcuar vellezerit ne fe. Keshtu arriti ne Lide. Ketu e sheroi ne emer te Jezusit nje njeri qe ishte i paralizuar tete vjet, me emer Enè (Vap 9, 32-35). Pjetrin e takojme ne Jope, ku e ngjalli Tabiten (Vap 9, 36-43).

Pjetri luan rolin kryesor ne ungjillezimin e paganeve. Ne kete menyre ia hapi deren ungjillezimit deri ne fund te botes. Ne thirrje te Kornelit, qe ishte kapiten si dhe i udhezuar nga Hyji ne enderr, Pjetri hyn ne shtepi te paganit. Nuk ishte i vetem. Kishte me vete gjashte vellezer si deshmitar. Ne shtepi te Kornelit, Pjetri predikoi Jezusin dhe e pagezoi ate dhe familjen e tij (Vap 10, 9-48 ). Sapo eshte kthyer ne Jerusalem e sulmuan per arsye sepse po pagezonte paganet. Pjetrit iu desh t'ua shpjegoje te gjitha ngjarjen. Pas ketij shpjegimi, u qetesuan dhe filluan te lavderojne Hyjin (Vap 11, 1-18 ). Kjo ngjarje per Kishen ishte shume me rendesi: paganet pranojne fene. Pjetri eshte ai i cili beri hapin e pare.

Pasi qe Herod Antipa I (41-44 pas Kr.) me shpate e preu Jakobin, e kapi edhe Pjetrin dhe e futi ne burg, engjelli i Hyjit e cliroi Pjetrin dhe ai shikoi ne shtepi te Marise, nenes se Gjonit qe quhet Mark. Pas takimit me apostuj dhe vellezer te tjere, Pjetri e leshon Jerusalemin dhe shkon ne Cezare.

Ne vend te Pjetrit bashkesine e krishtere te Jerusalemit e udheheq Jakobi (Vap 12, 1-18) - (vellai i Zoterise - kujdes! Ne mentalitetin dhe kulturen hebraike, vellezer i quanin edhe kusherinjte, dicka e ngjashme edhe ne popullin tone shqiptar..). Mirepo, Pjetrin perseri e takojme ne Jerusalem, qe do te thote se gjithnje i vizitonte bashkesite. E takojme atehere, kur Pali vjen ne Jerusalem, e do qe te takoje Pjetrin. Pali mbeti pesembedhjete dite me Pjetrin, duke u njoftuar me mesimin e Jezusit dhe te apostujve (Gal 1, 18).

Ne koncilin e Jerusalemit (viti 49-50), fjalet dhe autoriteti i Pjetrit sqaron cdo marreveshje. Pjetri deklaron lirine e paganeve ne Kishe, duke u thirrur ne ngjarje me Kornelin. Pjetri eshte i qarte: "vetem feja ne Jezusin pastron zemrat dhe jep shpetimin" (Vap 15, 5-12). Pas koncilit Pjetri shkon ne Antioki, ku Pali e kundershton dhe Pjetri e pranon kritiken (Gal 2, 11-14).

Duke lexuar letren e pare te Pjetrit, shohim se Pjetri ungjillezoi ne Pont, Galaci, Kapadoki, Azi dhe Bitini. Sic shihet, Pjetri udheton prej vendit ne vend, duke ungjillezuar dhe forcuar besimtaret ne fe.

Tradita kishtare eshte shume e forte, kur thote se Pjetri arriti ne Rome. Viti kur Pjetri arriti ne Rome, nuk dihet. Mbi veprimtarine e Pjetrit ne Rome lexojme ne letren e Klementit, derguar Korintianeve (5, 1-5; 6, 1-2). Poashtu edhe Injaci i Antiokise permend Pjetrin ne kete qytet, ne kete leter te vet derguar Romakeve (4, 3). Keto argumente i verteton edhe kapitulli XXI-te i Ungjillit te katert. Letra e Pjetrit perfundon, duke thene se eshte shkruar ne Babilon - Rome. Prandaj, sic na meson tradita, Pjetri e udhehoqi kete bashkesi 25 vjet dhe po ne kete qytet vdiq ne kohen e Neronit (ndermjet vitetve 63 - 68). Supozohet te kete vdekur ne vitin 63 me besimtare te tjere.

Te drejtat e Pjetrit apostull, porsi i pari i Kishes, keto te drejta kalojne ne pasardhesin e tij, pra ne Ipeshkvin e Romes. Gjate historise Ipeshkvi i Romes, fiton titullin "Pape", sepse eshte zevendes i Jezu Krishtit ne toke. Papa i sotem eshte 266. zevendes me radhe i Shen Pjetrit.