Boden

Liqen me origjinë tektonike.
Gjendet ne këmbë te Alpeve midis Zvizres, Austrise dhe Gjermanise.
Siperfaqa 538 km²
Thellesia maximale 252 m
. Neper këtë liqen rrjedh Reni.

Liqeni Garda.

Liqeni me i madh ne Italine Veriore, me origjinë akullnajore. thellesia mesatare 136 m.
Thellesia maximale 346 m.
Siperfaqa 370 km²

Ndodhet ne pjesen VP te Rusise Europiane, ne JL te San petersburgut. Siperfaqa ndryshon nga 600 deri 2200 ne varësi nga sasia e reshjeve. Thellesia me e madhe 10 m.
Liqeni ngrin pesë muajt e ftohte.

Ky liqen ndodhet ne Finlanden Veriore (ne Laponi)
Siperfaqa 1000 km²
Thellesia max 80 m.
Nepermjet një lumi, uji i lioqenit derdhet ne Detin Barenc

Rënia e nivelit të ujërave për shkak të mungesës së reshjeve, si dhe shtimi gjithnjë e më shumë i sipërfaqes moçalore, të ofrojnë një pamje trishtuese të tij. E ndërsa sipërfaqet e tjetërsuara të liqenit më të madh në Ballkan shtohen, asgjë nuk bëhet për ta shpëtuar atë nga degradimi i plotë. Statusi i zonës së mbrojtur dhe përfshirja në Konventën Ramstar, duket se nuk kanë shërbyer për mbrojtjen e ujërave të këtij liqeni. Derdhja për vite të tëra i ujërave të zeza të qytetit të Shkodrës, ka shkaktuar një dëm të pallogaritshëm. Përmasat e këtij dëmi duken qartë në këtë fillimvjeshtë, megjithë shirat e ditëve të fundit nuk ka arritur që të ndryshojë pamjen e një vere tejet të thatë. Aktualisht, zona moçalore e kënetës është zgjeruar që nga molo në rrugën hyrëse të qytetit të Shkodrës deri në afërsi të pikës turistike të Shirokës. Era e keqe që kundërmon gjithandej të shpon hundët, ndërsa mizat dhe insekte të tjera të shoqërojnë gjatë gjithë orëve të ditës. Niveli i ndotjes së liqenit sa vjen dhe rritet jo vetëm nga derdhja e ujërave të zeza në të, por edhe nga grumbujt e stërmëdhenj të mbeturinave që gjenden në brigjet e tij. Akoma nuk ka një studim të plotë të botuar në lidhje me shkallën e ndotjes së liqenit dhe shkaktarët kryesorë të kësaj ndotjeje, kjo pasi në Shkodër mungojnë laboratorët e duhur për të bërë analiza të tilla. Një pjesë e përfaqësuesve të shoqatave mjedisore që operojnë në Shkodër shprehen se, lokalet e shumta të ndërtuara gjatë gjithë gjatësisë së bregut të liqenit të Shkodrës janë ndotësit kryesorë të tij, përdorimi i gropave septike bën që këto ujëra të derdhen në liqen, gjë e cila ka ndikuar në rritjen e nivelit të ndotjes së liqenit.
Por ka edhe përfaqësues të tjerë të shoqatave mjedisore që pohojnë se ndotësit kryesorë janë mbetjet e uzinës së përpunimit të aluminit në Podgoricë. Madje në disa seminare me gjysmë zëri një fakt i tillë është pohuar edhe nga përfaqësues të Ministrisë së Mjedisit të shtetit fqinj në Shkodër. Por përderisa akoma edhe sot nuk ka një raport të saktë zyrtar për shkallën dhe përbërësit kryesorë të kësaj ndotjeje, nuk mund të merren të mirëqena pohimet e specialistëve të këtyre shoqatave mjedisore. Megjithëse herë pas here, drejtuesit lokalë në Shkodër kanë deklaruar se po merren masa për mbrojtjen e liqenit, por indiferentizmi dhe keqpërdorimi i tij sa vjen dhe bëhet më i dukshëm.

Ritvan Dibra.