tja filloj pra
ka kohe te gjat qe skam patur nderin te vizitoj nje darsme tradicionale sepse shumicat tani bejne nje aheng ne restoran dhe u kry darsma.
megjithate do mundohem ti pershkruaj detailisht darsmat siq kan qene me para dhe sa i kam une ne kujtime!ne disa fshatra ende praktikohen keshtu por neper qytete i kan lanur shum pasdore keta tradita.
dasma si zakonisht zgjate disa dite ... madje ne disa fshatra shkonte deri ne nje jave!
ne rast se caktohej dita kur do zbrese nusja dite e dielle ather nuses ia dergojne fustanin e bardhe te ejten bashk me arin dhe dhuratat.
disa dite para mblidhen gocat tek te dy familjet dhe mundohen ti regullojne dhuratat dhe pajen, i mbeshtjellin dhe i zbukurojne.
diten e ejte mblidhen burrat e shtepise se dhendrit dhe marin pajen e pregatitur e ja cojne nuses.
te nusja mblidhen poashtu burrat e farefisit me te afert dhe ne prezenc te Imamit behet kontrata e marteses ku percaktojne sasine e arit qe do ti takoje nuses ne rastin e shkurorezimit, te drejtat e nuses etj etj. hahet nje darke e perbashket dhe i urojne ciftit ardhshem trashigim dhe fat ne jete.
te premten ne mbremje mblidhen grate dhe gocat nga familja e dhendrit dhe shkojne ta vizitojne nusen. ata i sjellin nuses per dhurate nje fustan te kuq qe duhet ta vesh ajo para se ta pershendet familjen e saj te re.
kunata mer nje lire, e ngjyn me kane, ate lire ja ngjet ne pellembe nuses dhe ja lidh doren me nje shami te kuqe. gjith kjo eshte e percjellur me kenge tradicionale.
nusja ftohet te hyje para valles ndersa per sasine e kanes qe ka mbetur grinden gocat tjera kush e para do vendoje sepse mendohet qe do ju qelet "kesmeti".
para se ti percjell nusja mysafiret ajo ju jep dhurate embelsira bakllava dhe torte
(nese eshte e zonja i pregatit vet nese jo rroft embeltorja loool!) kjo nate quhet
nata e kanes dhe kete me shum qytetaret e praktikojne.
flas per shkup tetove gostivar dhe kam ndegjuar qe edhe ne disa qytete te kosoves praktikohet.
familja e dhendrit ate nate e kalojne ne shetitje se shkojn tek gjith farefisi dhe miqet qe kan deshire ti ftojne per darsem. kendojne ne oborin e tyre dhe ju urojne familjeve qe sa me shpejt te mnblidhen edhe te ata per gezim familjar. familjet duhet te ju japin embelsira para se ti percjellin.ne disa fshatra me para kan praktikuar qe kan dhene pula dhurat
(e pastaj jan knaq tu hanger pula te pjekura looool) per ate dhe perdorej shprehja "te shkojm te kerkojm pula"
diten e shtune behet ahengu te nusja. at dit tregohet edhe paja e nuses dhe dhuratat qe kan sjell nga dhendri.ne mbremje kur mbeten vetem gocat fillojne te grinden se kush e provon e para fustanin e bardhe sepse mendojne se ajo qe vesh e para fustanin do martohet me shpejte.
(ka patur raste qe madje jan reh dhe hidheruar gocat looool) gocat e kalojne naten bashke me nusen e ardhshme dhe e mesojne per "sherret" e vjehres dhe familjes se re loool
dhendri poashtu feston nje aheng te vogel me shoket dhe kusherite qe ti thote lamtumire beqarise.
te diellen pasdite vjen familja e dhendrit ta mer nusen, ne disa fshatra shkojne edhe nga mengjesi.
ajo perqafon babane, vellezerit dhe farefisin dhe gjat pershendetjes qan.
dhendri e pret nusen ne shtepine e vet dhe para se te zbret nusja nga vetura, vjehra e cila poashtu ka prit bashk me djalin, mer nje kok laker dhe ja meshon nuses te koka qe ta len kokfortesine ne veture edhe pse ska cdo her efekt kjo procedure looool. te njejten gje e perserit me nje pogace buke - qe ti sjell bereqet shtepise.
pastaj ia vendojne nje djal ne preher qe femiun e pare ta linde djal. kur te zbrese nga vetura nusja duhet te kujdeset mos ja shkel dhendri kemben ... ose me mire te behet ajo e zonja tja shkel atij kemben loool.
fillon e gjith familja te pershendetet me nusen dhe ti dhurojne ari dhe leke.
pas kesaj nusja rin gaditu rrjesht me gjith nuset tjera te farefisit dhe i nenshtrohet nje analizes se detaijuar nga farefisi
(me x-ray). vjehrat tjera verejne si zakonisht edhe mengesine me te vogel te saj nder duvakun dhe mburen qe nuset e tyre jan me te mira se nusja e re.
pastaj nuset veshin veshje tradicionale
(si zakonisht dimija) dhe perseri i nenshtrohen procedures se lartpermendur.
poashtu expozohet edhe paja e nuses dhe farefisi e shan/lavderon nusen se sa dembele/e zonja ka qen si goce.
per darke nusja dhe dhendri ndajne 1 buk pergjys dhe kerkojne liren kah cila ane eshte e fshehur.
pas darkes shkojne gjith bashke te dhoma e nuses dhe vjehra mer perseri cunin e vogel dhe e rrotullon mbi shtrat. pastaj meret nje tepsi me bakllava dhe vendohet mbi shtratin e tyre, nusja dhe dhendri i japin njeri tjetrit nga bakllavaja dhe e rotullojne tepsine ne drejtimin e kundert te njeri tjetrin - ketu provohet forca.
luajn nje loje me embelsira
(karamele qe lisa i ka shum qef lol) dhe provohet shkathtesia e ciftit se kush kujt ja mer para karamelen.
(jam e sigurt qe sa u perket karameleve lisa eshte me e shkathet!)gocat mundohen pastaj ta debojne dhendrin nga dhoma me qellim ata ta kalojne naten e pare me nusen, e dhendrit te rije pas dere dhe te luse per meshire loool
ne rast se nuk arrin ta nxjerin nga dhoma
(kemi edhe djema qe jan me te afte loool) ather te shkretin e pret nje nate me torture se do duhet ti duroje gocat qe rin gjat nates pas dere dhe kendojne kenge banale. ka raste qe mund ti binde gocat me embelsira dhe lek
(i shkreti ai qe ka xhepat e shpuar lol) por ka raste qe kemi goca kokforta dhe vazhdojne ahengun e tyre pas dere deri ne mengjes
(rrofte kafja dhe kofeina... kohet e fundit perdoret edhe red-bull energy drink lool)ne mengjes nusja del ta fshije oborin me fshise dhe vjehra bashk me femijet i hudhin mbeturina para qe ti qelin me shume pune... hudhin poashtu edhe elbebija ara lajthia dhe karamele te cilat nusja duhet ti mbledh dhe te ua jep femijeve.
(karamelet lisa me siguri do ti mbaj per vehte!)hahet edhe nje here nje drek bashk me krejt familjen dhe u kry dasma.
keta jan disa qe i vecova dhe qe me kan mbetur mua ne kujtime ...
pasojat e konsumimit te tepert te embelsirave verehen natyrisht te gocat dhe ata te shkreta tani do duhet ti nenshtrohen dietes per humbjen e peshes 
a e don tash vellain lisa?
Letërsia Shqiptare - Albanian Literature
Po
Jo
Se di
Kam harruar