Faqe: [1]   Shko poshtë
  Keshilloje  |  Printoje  
Autori Temë: 'AIDA" e Verdit , Premiere Historike ne TKOB  (E lexuar 2829 herë)
0 anëtarë dhe 1 Vizitor po shikojnë këtë temë.
Amy
Gjinia: Femër
Shiko profilin
« më: 04-07-2007, 14:49:23 »

“Aida” shqiptare ngjiti në skenë 350 artistë


Nga madhështia e kulturës së lashtë egjiptiane vjen imazhi i Aidës, e cila përcjell përmes shekujve shembullin e dashurisë së bijës për të atin, për atdheun, por edhe dhimbjen e një gruaje për të dashurin e vetë, Radamesin. Pasi i është bashkuar imazhit të Egjyptit faraonik, regjizori i Teatrit Kombëtar të Operas dhe Baletit, Nikolin Gurakuqi, po përgatit për në skenë operan “Aida”, veprën e famshme të Verdit, me libret të Antonio Ghislanzoni-it, e cila do të vijë për herë të parë në skenën shqiptare, në katër akte. Shfaqja e parë më 30 qershor, për të vazhduar në pesë netë të tjera deri në datën 7 korrik.

Regjizori Nikolin Gurakuqi koncepton me kurajë të madhe të gjitha aktet e shfaqjes në skenë. I sigurtë në konceptet e tij regjizoriale ai ka shprehur gadishmërinë për këtë premierë edhe në çastet kur ka ndjerë se më parë duhej të shikonte të gjitha mundësitë për të inskenuar dramaturgjinë muzikore të Verdit, duhej të shikonte të gjithë ngarkesën profesionale të këngëtarëve solistë, duhej të realizonte të gjitha skenat masive korale e me shumë aktorë figurantë të “Aidë”-s shqiptare. Pasi ka biseduar që në ngjizjen e idesë fillestare për një “Aidë” operistike në skenën e Tiranës me drejtorin e teatrit Zhani Ciko, regjizori i pjesës më të madhe të premierave që vihen në këtë institucion gjatë një dekade, mendon edhe se si me këtë regji të vështirë do të bashkohen një grup orkestrash me trupën e baletit. E ndërkohë ka mbajtur parasysh edhe barrën më të madhe, faktin që gjatë katër akteve të premierës “Aida” do të ngjisë në skenë mbi 350 artistë dhe figurantë. Gurakuqi pohon se për këtë spektakël janë bashkuar me korin e Teatrit të Operës edhe kori i Ansamblit të Këngëve dhe Valleve Popullore, por edhe kori i Akademisë së Arteve. Duke ndjekur përgatitjet për operan “Aida” këto ditë në Tiranë, kupton se madhështia e kësaj premiere nuk do të qëndrojë vetem në skenat masive. Sipas regjisorit Gurakuqi, gjithçka është konceptuar në madhështinë e kulturës së lashtë egjiptiane, gjë që vihet re edhe në dekoret po aq madhështore të konceptuara me art nga Genc Shkodrani.

Në skenën e TKOB-it shfaqet një nga sopranot më të njohura italiane, Sara Galli, tenori shqiptar Agim Hushi, tenori italian Cristiano Olivieri, mexosopranoja Shpresa Spaho, baritoni italian Felice Tenneriello, basët rumunë Nikolay Bykov dhe Octavian Vlaicu. Sopranot interpretojnë princeshën etiopiane Aida, tenorët prijësin ushtarak Radames, basët faraonin egjiptian, e të tjerë këngëtarë; vajzën e faraonit Amneris, mbretin e Etiopisë, etj. Kompleksit të këngëtarëve dhe instrumentistëve të drejtuar nga dirigjenti Alessandro d’Agostino, do t’u bashkohet edhe mjeshtrja e korit Suzana Turku Kashara, aktualisht zëvendësministre e Kulturës. Ndërsa koreografia, një tjetër element i rëndësishëm i veprës, që sjell atmosferën e Egjiptit faraonik është realizuar nga Enada Hoxha.

“Aida”, ëndrra 50 vjeçare e operas shqiptare

E ndërsa vetë drejtori i TKOB-it thotë se “Emocionet dhe përgjegjësia mbretërojnë në stafin gjigand të këtij evenimenti” e “Hollësitë më pas...”, sipas tij, publiku do të ketë rastin të shikojë për herë të parë një operë të madhe, jo vetëm për nga vlerat e saj, por edhe për nga angazhimi i artistëve.

Për drejtorin e TKOB-it, Zhani Ciko, “Aida” është “padyshim ngjarja më e madhe skenike në Shqipëri”, një sfidë e vërtetë, një opera protagonistësh. Sipas tij, përpjekjet për të sjellë “Aidën” në Shqipëri kanë qenë të hershme. “Aida” ka qenë ëndrra e vazhdueshme e regjisorëve e dirigjentëve të operës, të cilët nuk kanë mundur kurrë që ta bëjnë realitet. Ciko thotë se këngëtarë të ndryshëm janë munduar ta sjellin atë në formë ariesh. Shumë prej tyre, kanë interpretuar të vetmet pjesë të mundshme jashtë realizimit të veprës, ariet e Aidës dhe të Radamesit, që Gjyzepina Kosturi, tenori i fuqishëm Stavri Rafael, Hysen Koçia më pas, etj, por opera mbetej tabu. Gati, gati shihej si një titull i largët, sa distanca mes TKOB-it dhe Piramidës së Keopsit. Ndaj Ciko ia ka besuar këtë premierë Gurakuqit, regjizorit të talentuar, sepse e konsideron si një premierë historike, e në retrospektivë një përmbyllje të përpjekjeve të nisura që në vitin 1950. Ndërkohë që Ciko në bazë kontratash të kahershme me Operan e Romës ka bërë përpjekjet që kostumet të huazohen andej, regjisori Gurakuqi ka menduar një varg risish konceptuale për “Aidën” shqiptare. Ai ka pohuar se mund të ketë në këtë shfaqje edhe dy video-projektorë ku do të mund të paraqiten në formën e videoklipeve disa arie e duete, ose e thënë më saktë do të paraqiten ato ngjarje që zhvillohen jashtë skene.

Regjizori pohon se gjatë ekzekutimit të uverturës do të shpalosen ngjarjet retrospektive nëpërmjet intrigës së zbulimit varrit të Aidës dhe Radamesit në kohën e sotme, zbulim i cili do të zgjojë kureshtjen e turistëve dhe të një regjisori kinemaje.

Për operan “Aida” këto ditë po punon edhe mjeshtri koncertues dhe dirigjenti italian, Alessandro d’Agostino, i cili ka një javë që ka ardhur në Tiranë dhe po punon me orkestrantët. D’Agostino e ka “Aidën” veprën e repertorit të tij më të zgjedhur. Krahas solistëve shqiptarë Irini Nikolla, Sonila Baboçi, Manjola Konjari, Sokol Hidershaj, Roza Topi, Erlind Zeraliu, do të këndojnë edhe një soprano italiane, një tenor nga Italia, dy basë, njëri bullgar e tjetri rumun, etj. Me orkestrantët do të bashkohen disa trombistë italianë, të cilët janë pjesëtarë të nje bande ushtarake në vendin tonë dhe të luajnë “Grand finale secondo” të aktit të dytë, ashtu siç është menduar nga Xhuzepe Verdi.

“Aida” dhe historia e saj...

Gjatë këtyre ditëve katër aktet e veprës dhe aktorët kanë hyrë në thelbin e ngjarjeve, duke u mbështetur në konfliktin intim që mbart edhe thelbin më dramatik të veprës. “Këtë konflikt Verdi e ka muzikuar aq fuqishëm, sa e ka bërë këtë vepër të mbetet në repertorin aktiv të të gjitha operave metropolitane të planetit”, thotë regjizori Gurakuqi. Konflikti qëndron ne faktin se Aida pasi i ka humbur të gjithë, edhe të dashurin që gjykohet me vdekje për shkak të saj, kthehet dhe vendos të vdesë me të. Ajo kërkon të hyjë në varrin e të dashurit përpara tij. Kryevepra e Verdit u largohet oborreve fisnike italiane, për të shkuar në shkretëtirën egjiptiane. Ndryshe nga operat e tjera verdiane, “Aida” është një operë voluminoze, që kërkon kore dhe orkestra frymore të mëdha në numër, balerinë dhe solistë me përvojë. Kjo besohet se do të jetë edhe një sfidë artistike për të gjithë aktorët. Tashmë ata e dinë se krijimi i operës “Aida” ka historinë e vetë: Ismail Pasha, Princi (Khedive) i Egjiptit e porositi Verdin të shkruante këtë opera për performancën e janarit të vitit 1871 dhe e pagoi atë 150 mijë franga. Por premiera nuk u dha për shkak të luftës Franko-Prusiane. Ndryshe nga ç'përflitej asokohe opera nuk u shkrua për të festuar hapjen e Kanalit të Suezit në 1869, as të Teatrit Khedivial të Operës, e cila u hap në të njëjtin vit me “Rigoleton” e Verdit. Kompozitorit iu kërkua që të shkruante një ode për hapjen e kanalit, por ai refuzoi, duke thënë se nuk shkruante “pjesë për raste”. “Aida” korri një sukses të madh që në premierën e vitit 1871 dhe që atëherë mbeti pjesë e repertorit të skenave të mëdha.


"Tema"
E identifikuar
Amy
Gjinia: Femër
Shiko profilin
« Përgjigju #1 më: 04-07-2007, 21:12:49 »


Per regjisorin Nikolin Gurakuqi, venia ne skene e operes "Aida" ka qene nje enderr e fjetur prej kohesh brenda tij. Ishte drejtori Zhani Ciko qe ia zgjoi ate enderr, kur i tha nje vit me pare: "Do te veme ne skene 'Aiden'". Qysh nga ajo kohe, regjisori Nikolin Gurakuqi ka ideuar nje "Aide", qe do te vije si nje premiere absolute ne Tirane. Tanime ajo nuk eshte nje enderr e fjetur e regjisorit Gurakuqi dhe e drejtorit Zhani Ciko, si dhe e shume artisteve te tjere te atij institucioni. Te gjithe po punojne meritueshem per te realizuar nje veper me permasa te tilla si "Aida".

Pyetjes se perse kjo veper e Verdit nuk eshte vene ne skene ne Tirane deri tani, Nikolin Gurakuqi i pergjigjet me dy fjale: se eshte nje veper e madhe, duke nenkuptuar me keto dy fjale qofte dramaturgjine muzikore te Verdit, qofte ngarkesen profesionale te kengetareve soliste, qofte skenat masive korale e me figurante etj. Perfshire orkestren dhe trupen e baletit, per te realizuar "Aiden" do te ngjiten ne skene mbi 350 artiste e figurante. Mjaft te kujtojme se per kete spektakel jane bashkuar me korin e Teatrit te Operes edhe kori i Ansamblit te Kengeve dhe Valleve Popullore si dhe kori i Akademise se Arteve. Sigurisht, madheshtia e kesaj premiere nuk do te qendroje vetem ne skenat masive. Sipas regjisorit Gurakuqi, gjithcka eshte konceptuar ne madheshtine e kultures se lashte egjiptiane, gje qe vihet re ne dekoret madheshtore te Genc Shkodranit, si dhe ne kostumet qe per te tete netet e shfaqjeve, jane huazuar nga Roma. Por nuk mbaron me kaq ajo cfare eshte menduar per premieren e "Aides" ne Tirane. Gjate bisedes, regjisori Gurakuqi zbulon edhe "sekrete" te tjera te shfaqjes, te cilat rezervohet t'i shprehe me plot goje, sepse disa prej tyre varen edhe nga mundesite teknike qe do te mund t'i ofrohen atij teatri me kete rast. Keshtu behet fjale per dy video-projektore ku do te mund te paraqiten ne formen e videoklipeve disa arie e duete, ose sic mendon deri tani regjisori Gurakuqi, te paraqiten ato ngjarje qe zhvillohen "jashte skene". Por, ndersa per video-projektoret eshte ende i rezervuar, regjisori Gurakuqi, thote se inskenimet para dhe gjate ekzekutimit te uvertures do te shpalosin ngjarjet retrospektive, madje te intriguara "si zbulimi i nje varri ne kohen e sotme", qe eshte varri i Aides dhe Radamesit, gje qe zgjon kureshtjen e turisteve dhe te nje regjisori te kinemase...

Suksesi i shfaqjes, shpjegon regjisori Gurakuqi, eshte i sigurt, sepse te gjithe po punojne me impenjimin e duhur per nje veper te tille. Ne pultin e dirigjentit do te jete nje italian qe e ka "Aiden" ne repertorin e tij te zgjedhur. Krahas dy Aidave shqiptare do te jete edhe nje soprano italiane, nje bariton po nga Italia, dy basa, njeri bullgar e tjetri rumun etj. Eshte menduar te sillen edhe disa trombiste italiane, te cilet jane pjesetare te nje bande ushtarake ne vendin tone, te cilet do te luajne "Grand finale secondo" te aktit te dyte, ashtu sic eshte menduar nga Xhuzepe Verdi. Tashme jane inskenuar tre aktet e pare dhe eshte bere i qarte konflikti intim dhe kolizioni i vepres, qe Verdi ka muzikuar aq fuqishem, sa e ka bere kete veper te mbetet ne repertorin aktiv te te gjitha operave metropolitane te planetit. Ai konflikt, si ka deshire ta perserise regjisori Gurakuqi, qendron ne faktin se Aida pasi i ka humbur te gjithe, edhe te dashurin qe gjykohet me vdekje per shkak te saj, kthehet dhe vendos te vdese me te, madje, te hyje ne varrin e te dashurit para tij. Sigurisht ky shpjegim ka te beje me nje "sekret" tjeter te regjisorit Gurakuqi. Ai sekret ka te beje me inskenimin e uvertures, ku shpaloset dashuria e Aides me Radamesin, dashuri e cila, spiunohet prej priftit te mbretit te egjiptian. Ndoshta eshte vendi ketu te shpjegojme se Aida ka percjelle ne shekuj shembullin e dashurise se bijes per te atin dhe atdheun, por edhe te gruas per te dashurin e vet. Te gjitha keto ne kushtet e nje robine, ne kushtet e nje konkurrence me bijen e mbretit te Egjiptit, qe, gjithashtu eshte e dashuruar me Radamesin, luftetarin e ri e fitimtar.

Te gjitha keto per regjisorin Gurakuqi, perbejne sfiden e tij te suksesit. Me vjen mire te kujtoj ketu nje thenie te nje dirigjenti te njohur italian, i cili e ka cilesuar Gurakuqin, "nje artist shqiptar brilant me kulture te gjere evropiane".


E identifikuar
Amy
Gjinia: Femër
Shiko profilin
« Përgjigju #2 më: 04-07-2007, 21:18:57 »

 Kam shumë projekte interesante në një pikëvështrim të veçantë, pasi jam shumë i interesuar të lëviz me projekte në vende pa traditë të madhe operistike. Dua të them se është normale të kesh dhe angazhohesh në një opera në Itali, sepse opera ka lindur atje. Por është shumë më e vështirë të bësh një opera në Angli, ku nuk ka traditë muzikore apo operistike

Ngjitja e saj në skenën shqiptare është ngjarje historike. Ndaj dhe angazhimi duket të jetë tepër i madh. "Aida", kryevepra operistike e Verdit, ka sjellë në Tiranë një numër të madh artistësh nga skenat e huaja, sidomos ajo italiane.

Historia e dashurisë e vendosur në shkretëtirën egjiptiane, vjen megjithatë në të gjithë gjerësinë e saj duke marrë edhe ngjyrat shqiptare.

Ngjyra, që mjeshtri koncertues Alessandro d'Agostino i "formëson" në një tingull muzikor të shtrirë, që i rrinë mirë lojës së princeshës skllave Aidë dhe ushtarakut Radames.

Për d'Agostino-n është hera e tretë që "merr timonin" muzikor të "Aidës". Por këtë radhë e ndien se ka në dorë më shumë "çelësa" për të dhënë një muzikë më të bukur, që flet ngushtësisht me fjalën.

Është hera e parë që vini në Shqipëri. Si i gjeni artistët shqiptarë dhe ç'do të thoshit për punën me ta?

Mendoj se çdokush duhet të punojë dhe do të punojë rëndë, sepse dua të arrij majën me orkestrën që punoj. Në këtë drejtim gjeta diçka shumë të veçantë dhe respektoj "tingullin" që gjeta. Kështu, gjeta një lloj tingulli të veçantë të kësaj orkestre dhe punova me qëllim ta ndryshoja në "tingull italian". Ju mund të dëgjoni Aidën time,mjaft të shtrirë, duke kënduar "qetësisht" nëpër nota. Kjo është përshtatja. Por tingulli, padyshim është tingulli i kësaj orkestre. Jam shumë i lumtur kur mund të gjej këtë tingull orkestre dhe ta përdor për të bërë një opera.

Është hera e parë që drejtoni këtë opera të Verdit?

Është hera e tretë.

Mund të thoni diçka për atë çfarë i dallon dy herët e para nga kjo përvojë e re në skenën shqiptare?

Çdo herë është e ndryshme, sepse gjen orkestër të ndryshme, lloje të ndryshme punësh. Për shembull, në këtë rast kam vendosur shumë marrëdhënie me orkestrën. Kam mjaft "çelësa" për të bërë tingullin më të bukur dhe të punoj me pjesë të veçanta të operës. Kjo është shumë e rëndësishme. Sepse për shembull shpesh, në Itali, kam pak kohë për të punuar dhe kjo është e vështirë. Pasi nuk mund të arrish maksimumin, të kërkosh majën nga orkestra kur ke shumë pak kohë për të punuar. Herën e dytë kur drejtova "Aida", punova në Angli dhe ishte shumë e bukur sepse bëra shumë prova, përsëritje. Në ndryshim nga hera e parë, kur kisha pak ditë në dispozicion, vetëm një javë. Orkestra ishte pothuaj gati, por nuk kisha kohë të punoja siç doja. Në këtë rast kam shumë kohë dhe mendoj se do të arrij rezultate shumë të mira.

Në ç'mënyrë e shihni lidhjen midis tingullit, muzikës dhe fjalës në këtë opera? Si përpiqeni "t'i harmonizoni" për një "rezultat të mirë"?

Për Verdin, kjo marrëdhënie midis muzikës dhe fjalëve është më e rëndësishme se tek kompozitorët e tjerë, sepse ai do të nënvizojë çdo fjalë. Dhe fjala është shumë e rëndësishme në këtë muzikë. Fjalët e rëndësishme për të ishin fjalë që kishin kuptim, pra fjalë të veçanta më të rëndësishme se të tjerat. Kështu, ai zgjodhi t'i nënvizojë këto nëpërmjet qëndrimit, pa orkestër. Dhe marrëdhënia është shumë e afërt, sepse ai nënvizon këto fjalë me apo pa muzikë, me heshtjen. Ky është ritmi i fjalës që është shumë i rëndësishëm në këtë opera dhe në operat e Verdit në përgjithësi. Kështu është shumë e rëndësishme të punosh me fjalët, me shqiptimin, për të arritur t'i japësh ato në mënyrë të drejtë.

Së fundmi, përveç operës "Aida", cilat janë disa nga angazhimet tuaja të afërta profesionale?

Në këtë moment jam i përfshirë në shumë projekte ndërkombëtare. Për shembull, kam disa projekte në Amerikën e Veriut, në Itali dhe në Gjermani. Gjithashtu kam shumë projekte edhe në Amerikën e Jugut. Kam shumë projekte interesante në një pikëvështrim të veçantë, pasi jam shumë i interesuar të lëviz me projekte në vende pa traditë të madhe operistike. Dua të them se është normale të kesh dhe angazhohesh në një opera në Itali, sepse opera ka lindur atje. Por është shumë më e vështirë të bësh një opera në Angli, ku nuk ka traditë muzikore apo operistike. Këtë po bëj tani, për shembull në Amerikën e Veriut dhe atë të Jugut.


"Metropol"
E identifikuar
Amy
Gjinia: Femër
Shiko profilin
« Përgjigju #3 më: 05-07-2007, 04:21:52 »

 
Zonjën Suzana Turku e gjejmë aty në skenën e Teatrit Kombëtar të Operas dhe Baletit duke bërë një korigjim të fundit në tekstet muzikore të Operas “Aida”, e cila do te ngjitet ne 30 Qershor për herë të parë në skenë. Dukej e brishtë kur e shikoje në mes të skenografisë impresionuese të Genc Shkodranit të zbukuruar e gjithë me ngjyrë papirusi dhe me grafikën e simboleve të lashta të Egjyptit. Çdo të thotë për një funksionare të Ministrisë së Kulturës Turizmit Rinisë dhe Sporteve që të lërë zyrën e saj dhe t’i kthehet për disa ditë skenës, profesionit të saj si artiste. Këtë zonja Suzana Turku do ta shpjegonte në radhë të parë me faktin që ajo është dirigjente kori dhe artiste prej 30 vjetësh. Pasioni dhe dëshira duket se të zbret lehtë nga karrikja e një posti drejtues dhe ndoshta të çon atje ku dëshiron të bësh diçka më të madhe në jetë. “Duhet nxituar kur vjen rasti të bësh diçka të madhe, kështu ka qenë edhe para tre vjetëve me operan “Turandot”, thotë ajo.

Në bisedën me zonjën Turku kujtohesh që vërtetë është zëvendësministre, por në institucionin që drejton ajo mbart pikërisht përgjegjësinë për teatrot, atributet e të cilave po të kujtojmë se ky vit ka qenë një vit ringjalljesh për skenat e Tiranës, ajo duhet t’i meritojë. Është e kotë të mendosh se premierat e ndritshme të TKOB-it, të cilat kanë ofruar një publik të gjerë mundet të kenë qenë një mesazh për tërheqjen e vëmendjes së institucionit të MTKRS-së nga TKOB, përkundrazi ato kanë kushtëzuar diçka më tepër, një miqësi të natyrshme, shprehur me mbështetje të drejtëprdrejtë dhe interes për politikat kulturore që ndjekin. Zëvendësministrja vetë pohon se ka qenë një lidhje aq e drejpërdrejtë, e cila konsiston deri në vënien e të gjitha premirave që aprovohem më parë në ministri. Ajo e konsideron suksesin e Teatrit të Operas një vazhdimësi dhe mbështjeje të instituicionit edhe nga pozitat që ajo ruan duke drejtuar boshtin e kulturës në MTKRS.

Zonja Suzana Turku është pjesë e premierës dhe për operan “Aida” ajo përfaqëson një rol shumë të rëndësishëm. Drigjentja e njohur e korit Turku, do të drejtojë katër kore, që në gjuhën e regjisë skenike do të përktheheshin si katër personazhe që përfaqësojnë popullin, të burgosurit, skllevërit, priftërinjtë e priftëreshat. Janë aq shumë personazhe që bashkohen me një varg koresh që do të këndojnë operan “Aida”. Të katër koret do t’i dirigjojë zëvendësministrja e Kulturës (artistja Suzana Turku). Ajo nuk mendon se ka vështirësi konceptuale në këtë drejtim edhe për faktion se koret janë në harmoni por edhe sepse vetë është në qendër të sistemit harmonik muzikor, dirigjimi është puna kryesore. Zonja Zana Turku mendon se kori ka një rëndësi të madhe në emocionet që do të përftojë publiku në këtë dramë, sepse ajo e mendon korin si personazh kryesor jo vetëm në rolin e operas “Aida”, por edhe në opera të tjera sipas saj kori është personazh kryesor. Pra sot pa mohuar rolin e madh të protagonistëve duket se kori do të mbajë të gjithë veprimin dramatik të operas dhe artistja Turku thotë se “Aida” hyn në operat e mëdha.

Të vësh “Aidën” në skenë, është një sipërmarrje shumë e madhe, unë do ta quaja historike, sepse kërkon një organizim shumë të madh, jo vetëm të protagonistëve, por edhe të figurantëve”. Sipas saj do vinë të harmonizuara të gjitha pjesët falë punës së gjatë që është bërë në studio dhe zonja Zana Turku është e kënaqur për harmonizim me regjizorin Nikolin Gurakuqi, me të cilin ka punuar në disa opera të mëdha, përfshi edhe “Turandot”. Duke punuar për shumë vite bashkë me të ajo e vlerëson bashkëpunimin dhe procesin e punës dhe falë atij ajo nuk ka asnjë lloj vështirësie që ka në lidhje me dirigjentin e orkestrës dhe nuk harron edhe që të vlerësoj skenografinë impresionuese të Genc Shkodranit. “Ka punuar shumë mirë Genci. Kështu ndodh kur ka drejtues të mirë siç është Zhani Ciko, ka edhe artistë shumë të mirë të cilët në radhë të parë vetë shfaqin pasionin për gjënë më të bukur që mund të realizojnë dhe kur këto bukuri bashkohen unë them se gjithmonë ka gjasa të shijomë suksesin”, pohon zonja Turku. Pas saj takojmë

Zhanin Cikon, drejtorin e TKOB, të cilin në momentin e e fundit të provave e sheh të lëkundet mes dy gjendjeve emocionale; gëzimit që erdhi dita e premierës dhe emocionit se si do të jenë çastet e para të shfaqjes së një opere që sheh për herë të parë dritën e skenës në Shqipëri. Pasi ka parë se cdo gjë është vënë në vijë, pas provës gjenerale ai gjen rastin të shpreh mirënjohjen e madhe për kryeministrin e vendit Sali Berisha që përkrah një art elitar. Ciko dje ka pohuar se “patronazhi i kryeministrit Berisha i ka dhënë dorë në zgjidhjen e shumë problemeve. Ciko pohon se se duke mbajtur publikun në tension opera është më prezente në Tiranë. Strategjia e tij ka nisur së pari duke shtuar publikun me premiera dy tre ditëshe dhe më ka shtuar ditët e premirës “Aida” do të luhet nga 30 qershori deri më 7 korrik në Tiranë. Ciko thotë për këtë nevojë të shtuar tek publiku ose më saktë për shtimin e publikut elitar që “duke parë se nevoja e shoqërisë shqiptare ishte që të vinte e të shijojë një vepër e të ulet në teatër dhe zgjatja e ditëve të premierave vjen si rezulta i rritjes së kërkesës. Këtë nevojë ai ka nisur ta plotësojë pikërisht aty ku këputet hallka, duke zgjuar opera nga gjumi i disa dekadave, sepse Ciko ka një lidhje intime me brezin e vitit ‘70 kur ishte koha e iluzioneve të shkatërrura. Ai ka qenë njëri nga të rinjtë që ëndërronte një opera futuriste dhe së bashku me miqtë që patën shumë ëndrra të mëdhaja, nga viti në vit ia arriti qëllimit që atë vepër që ngeli ëndërr në ato vite si “Madama Bytterfly”, “Turandot”, “Aida” sot të përmbushet realizimi duke gjetur çdo mundësi, çdo mjet, duke shfrytëzuar çdo bashkëpunim me solistë e dirigjentë nga teatro të Europës që në skenë të vinë veprat e mohuara me dinjitetin e një ëndrre të pandërprerë. “Aida” ngelet një nga operat e fundit të këtij sezoni artistik, por më të mëdhatë. Drejtori i Operas Zhani Ciko nuk e fsheh faktin që kjo premierë është me kushtueshmja, por në këto mbrëmje vere hapësira e madhe e shfaqjeve mund ta shlyejë koston e saj, sepse dje bileta ishin shitur dhe duket qartë se po afrohet një publik që mezi çpret të shoh shfaqjen e parë të “Aidës”.

 

"Tema"
E identifikuar
Amy
Gjinia: Femër
Shiko profilin
« Përgjigju #4 më: 05-07-2007, 14:09:58 »

Sara Galli - nje nga sopranot me te njohura italiane

Ndodhet në Tiranë për të interpretuar rolin e Aidës, princeshës skllave. Një rol tepër kompleks me kontraste të forta.

Sara Galli rrezaton e gjitha kur qesh. Vapa përvëluese e metropolit shqiptar dhe tensioni i orëve të fundit, nuk ia kanë prishur humorin. Tepër e thjeshtë për emrin që ka. Është në Tiranë për të interpretuar Aidën e Verdit, të parën në historinë e skenës operistike shqiptare. Mes një stafi këngëtarësh që vijnë nga skena të ndryshme evropiane, sopranoja italiane, Sara Galli, ka rolin kryesor, atë të skllaves etiopase, Aida. Një rol tepër kompleks sipas saj, me kontraste të forta që kërkon një impenjim total. Galli është një nga ato këngëtare që mund të quhen, përveçse të talentuara, edhe me shumë fat. Studioi për gjuhë të huaja, u diplomua për Shkenca Politike dhe këndon në skena të mëdha të Evropës. Repertori i saj njeh një numër të madh rolesh, mes të cilëve adhuron Violetën tragjike dhe Fiordelizën gazmore të Moxartit, një nga heroinat e pakta që kompozitori ia ka kursyer vdekjes. Pas premierës historike në Tiranë në datën 30 qershor, Galli do të udhëtojë drejt Savonës, Toskanës, Gjenovës, Lubjanës dhe Berlinit, ku e presin vepra të mëdha si "Otello", "Carmen" e prapë "Aida"mes piramidave të Egjiptit.

Për ne në Tiranë, "Aida" është një ngjarje, po për ju?

Është një opera e madhe. Janë katër akte intensive, dramatike, por nuk ka vetëm kanto, ka edhe balet, ndërkohë që kostumografia dhe skenografia janë gjithashtu të rëndësishme. Është një vepër madhështore. Ndërsa sa i përket rolit…, unë jam Aida, kështu që jam shumë e kënaqur.

Aida-personazh është i vështirë?

Ajo është një grua shumë e brishtë. ( Kush nuk është?) Ajo qëndron mes dashurisë për babanë, vendin, për të dashurin e saj dhe nuk ka asnjëherë forcën për të vendosur. Është shumë e vështirë për ta interpretuar, pasi ajo është e lëkundur. Një herë mendon diçka, pastaj diçka tjetër. Ndjenja tërësisht kontradiktore e pushtojnë në momente të ndryshme. Ndërkohë që të kënduarit është i shtruar, tepër lirik dhe herë-herë edhe shumë energjik. Është një rol shumë kompleks.

Sa e ngjashme dhe e ndryshme është Aida nga heroinat e operave të tjera, qofshin këto verdiane, apo…?

Varet nga vendosjanë skenë, se si regjisori dëshiron ta interpretosh rolin. Mimi është shumë e ngjashme me Aidën, pasi është një grua e brishtë, që nuk e di që do të vdesë në dy aktet e para dhe e mëson në të tretin. Më ka ndodhur të vë në skenë një vënie interesante, në të cilën Mimi e dinte që do të vdiste dhe vendosi për gjithçka, që do të takonte Rudolfon, madje dhe që do të vdiste në krahët e tij. Ndërsa "Traviata" është tjetër gjë. Violeta është gruaja moderne, ajo që vendos gjithçka për jetën e vet. Është një kurtizane dhe përballet me këtë zgjedhje jete me një siguri absolute. Po ja që pa dashur bie në dashuri, por edhe atëherë është ajo që vendos, shet shtëpinë, gjithçka. Kur ajo vendos një gjë, ka mbaruar.

Duke qenë se përmendët disa personazhe, sa e vështirë është të hysh e të dalësh nga njëri karakter në tjetrin?

Duhet shumë punë dhe përqendrim. Këto ditë kemi debatuar shumë rreth metodës "Stanislavski". Kjo është pjesë e punës. Shpesh të ndodh ta pyesësh veten: kush jam unë tani. Dje isha një tjetër, po sot? Regjisori ynë, Nikolin Gurakuqi, në këtë pikë është i pamëshirshëm. Ka qenë një surprizë e vërtetë për mua. Ai të thotë: Ti e di se cila je tani, atëherë trego se kush je. Duhet të vësh në punë gjithë trupin, se në të kundërt mbetesh përgjysmë.

Kur interpretoni, arrini ta ndani veten nga roli?

Kjo është një pyetje e bukur.. Për mua nuk ia vlen të këndosh, të bësh një rol, nëse nuk je e përfshirë e gjitha. Kështu që bëj të pamundurën, por duhet edhe të këndosh. Ka gjithnjë një sy të jashtëm që vigjilon mbi mënyrën e të kënduarit, sepse prezenca jote nuk duhet t'i ikë zërit. Pra është një ekuilibër i vështirë, sepse duhet të jesh një personazh, në të kundërt nuk ia vlen, por nga ana tjetër, duhet të këndosh.

Opera e fundit e ngjitur në skenën e Tiranës ishte një version modern i "Traviatës". Cili është mendimi juaj rreth këtyre vënieve?

Më ka ndodhur edhe mua të jem pjesë e vënieve të tilla. Produksionin e dytë të "Aidës" e kam bërë në Gjermani dhe ka qenë pikërisht një version modern. Unë isha kamarierja e Amneris. Dhe në aktin e parë dal me një leckë në dorë për të marrë pluhurat. Dhe kur kam dëgjuar konceptin regjisorial jam habitur dhe kam thënë : Eeee, unë të marr pluhurat në shtëpinë e Amneris, princesha e Etiopisë? Kam përshtypjen se ka një tendencë për të tërhequr, për të zgjuar publikun, i cili është pak i lodhur. Ndërkohë që brezi që ndjek operën po plaket tashmë dhe ka lindur nevoja për të tërhequr të rinjtë. Në produksionin gjerman, kishte balerinë që kërcenin breakdance. Unë them se Xhokonda mbetet Xhokondë. Ajo që është bërë, nuk mund të ndryshohet tashmë, duhet të qëndrojë në kornizën e saj. Mund ta vendosësh ku të duash, por brenda kornizës. Gjithçka që bëhet duhet të justifikohet, sepse nuk mund të bësh një zgjedhje regjisoriale pa kuptim, thjesht për të bërë bujë. Nuk e di, se përse vlen të mbarosh shkollën për regjisor, të punosh mbi libretin… Them se ka shumë gjëra për tu bërë, por me kuptim, duke i qëndruar historisë, e cila mund të transportohet. Ndjenja e operës mbetet humane gjithnjë, por gjithmonë duke përdorur mendjen.

Mes roleve që përmendët pak më parë, cili është më i dashuri për ju?

E dua shumë "Traviatën", më pëlqen shumë Violeta. Jam e dashuruar me Verdin dhe Moxartin. Janë idhujt e mi. Sapo kam mbaruar "Cosi fan'tutte" dhe e kam adhuruar Flordelizën. Më ka pëlqyer shumë edhe pse është një rol shumë i vështirë, kompleks, por edhe shumë argëtues. E di, unë shpesh vdes dhe është bukur të mos vdesësh ndonjëherë. Mimi vdes, Aida, Violeta… është bukur të jesh në jetë. Jam pak e lodhur nga vdekja dhe Moxart është një mundësi e mirë për të qëndruar në jetë. (qesh fort).

Ju keni studiuar për gjuhë të huaja, pastaj për Shkenca Politike, si kapërcyet tek kantoja?

Mbarova liceun e gjuhëve të huaja për anglisht, frëngjisht dhe gjermanisht dhe pastaj u diplomova në Shkenca Politike. Kantoja ishte një pasion i hershëm. Familja ime e donte muzikën klasike, dëgjonim shpesh, por unë kisha një tërheqje të veçantë karshi saj. Provova të bëja diçka më shumë se thjesht një hobi. Fillova të studioj dhe ja ku jam. Me pak fat ia dola.

Sa e vështirë është të evidentohesh në një treg të egër, siç është ai artistik dhe më konkretisht operistik?

Është shumë e vështirë. Duhet shumë fat, por edhe këmbëngulje. Nëse je këmbëngulës, kokëfortë, ke më shumë mundësi të takosh fatin, pasi ai është aty. Nëse lëviz ke mundësi ta takosh, nëse qëndron në një vend, ai vazhdon të qëndrojë atje, nuk vjen tek ti.

Jeni në udhëtim të vazhdueshëm, ju është bërë shqetësues ky fakt?

Për momentin nuk më peshon. Por vë re se më së shumti i rëndon familjes, nënës, babait, vëllait, që nuk më kanë asnjëherë në shtëpi, apo të fejuarit. Të paktën ai më kupton sepse bën gjithashtu të njëjtën punë, kështu që është në udhëtim të vazhdueshëm. Ndoshta në një të ardhme… nuk e di. Shpesh dua të kthehem në shtëpi, por del një projekt ambicioz edhe tërhiqem pas punës.

Ka pasur ndonjë moment të vështirë, kur keni thënë: "Boll më!"?

Sikur ta dinit se sa herë… Çfarë dite është sot? (qesh). Por, jo, jo. Është diçka që nuk varet nga ty. Është si të gjitha punët, varet nga të tjera vullnete. Jo gjithnjë gjërat shkojnë ashtu si ti do, apo sipas vullnetit tënd. Por kjo është jeta, është e vështirë.

Ndërkohë si po ecni me provat, po afrohen ditët e fundit…

Kam provuar një kënaqësi të veçantë, pasi të gjithë në teatër janë të këndshëm, të sjellshëm dhe punohet shumë mirë. Por sigurisht ka edhe tension, sidomos ai i orëve të fundit. Kur jemi nën presion ndodh të kesh momente padurimi, por duhet thënë që punohet mirë. Jam e kënaqur. Kori është shumë i mirë, figurantët gjithashtu, janë shumë korrektë, nuk flasin, nuk bezdisin kurrë. Orkestra më duket se ka një tingëllim të mirë dhe duhet thënë që për ta është e vështirë, pasi nuk e kanë vënë kurrë më parë në skenë këtë operë. Kemi filluar provat me orketrën dhe janë shumë të zotë.

Çfarë dinit për Shqipërinë dhe artistët shqiptarë përpara se të vinit këtu?

Në kontekstin profesional më ka njohur me Tiranën, Marinel Stefanesku, një balerin i kohëve të Nurejevit. Dikur ai më telefonoi dhe më propozoi të bënim diçka në Tiranë. Por kaluan vitet, deri dy javë më parë, kur më thonë : A do të vesh në Tiranë? Përse jo? Sa i përket artistëve shqiptarë njoh disa. Nuk kam pasur mundësinë të punoj me Invën, por e kam dëgjuar tek "Manon" dhe është tepër e zonja. Më pëlqen shumë zëri i saj. Duhet të jeni krenarë, pasi është një artiste e madhe dhe e bukur. Por kam punuar me Frano Lufin tek "Norma" dhe kam përshtypjet më të mira. Njoh Gjipalin. E kam dëgjuar në televizion dhe më ka pëlqyer shumë dhe kam thënë, shih ky tenor, kemi kaq shumë nevojë për zëra të tillë!

E identifikuar
Amy
Gjinia: Femër
Shiko profilin
« Përgjigju #5 më: 05-07-2007, 14:23:29 »

Ndihet sikur gjenerali i dashuruar dhe padyshim kjo "e plotëson". Tenori i njohur shqiptar Agim Hushi, pohon se interpretimi i Radamesit është kryeroli i tij, për më tepër se është hera e parë që ky personazh vjen në TKOB nën zërin dhe figurën e një artisti shqiptar.

"Ndihem i privilegjuar të jem Radamesi i parë shqiptar", pohon Hushi për "Metropol", duke nënvizuar se pas një përvoje të gjatë skenike në kryerole operistike, kostumi shpirtëror shqiptar që i veshi këtij kryeroli të Verdit është padyshim më i plotësuari…

Hera e parë që kemi një Radames shqiptar. Sa "Radames" e ndieni veten dhe çfarë vjen ndryshe sipas jush në këtë "futje shqiptare" nën lëkurën e këtij personazhi?

Ndihem i privilegjuar të jem Radamesi i parë shqiptar. Pas një përvoje të gjatë skenike në kryerole operistike në shumë skena të botës, kostumi shpirtëror shqiptar me të cilin unë vesha këtë kryerol të Verdit në këtë produksion është padyshim më i plotësuari. E bën këtë më të plotë vizioni regjisorial i N. Gurakuqit, tingulli i shkëlqyer i orkestrës së Teatrit të Operës, duart valëvitëse verdiane të dirigjentit D'Agostini, kori i mrekullueshëm, skenografia madhështore, kujdesi më të cilin ky produksion është rrethuar nga administrata e Teatrit të Operës.

Cila pjesë e shfaqjes, cili akt është më i veçanti dhe që "i ngjit" më mirë karakterit tuaj?

E gjithë opera "Aida" i ngjan një lumi tingujsh të magjishëm që të rrëmbejnë dhe të mrekullojnë me magjinë e tyre. Por skena finale e murosjes së bashku me Aidën është padyshim ajo skenë që më kujton dashurinë sublime shqiptare, murosjen e Rozafës sonë. Më duket sikur zëri im në këtë skenë shndërrohet në një qenie magjike si vetë shpirti i Verdit që më rrëmben në hapësirat hyjnore të dashurisë së përjetshme. Ndihem përjetësisht i dashuruar dhe po aq i përjetshëm sa vetë piramidat e Egjiptit nën të cilat ruhet kjo dashuri me fanatizëm.

Nga ana profesionale, si është roli i Radamesit? Më i vështirë, më i ndërlikuar? E keni interpretuar më parë?

Është hera e parë që e luaj këtë rol dhe mund të them që jam dashuruar me të që në notat e para. Radames paraqet një kompleks vështirësish vokale, ku ndërthuren diçiturat shpërthyese të tenorit dramatik me lirizmin e hollë të sentimentit verdian. Por urimet më të shumta i kam marrë, pikërisht sepse ky rol më ka ngjitur në një mënyrë aq organike, saqë më duket se është një vazhdimësi e natyrshme e personalitetit tim.

Sa e vështirë është për një solist të realizojë "Aida"-n?

Është e natyrshme që në themel të çdo arritjeje është një arritje e mëparshme, një plotësim i një përvoje të mëparshme. Perfeksionimi skenik, përveç atij vokal, është një metamorfozë e shkrirë në kohë dhe hapësirë. Jo vetëm edukata muzikore, por edhe ajo skenike, janë dy këmbët mbi të cilat lëviz një personazh i realizuar skenikisht dhe vokalisht, një kryerol. Në kurorën e roleve të mia, Radamesi përfaqëson gurin më të çmuar.

Po për një teatër, sa e vështirë është të realizojë një "Aida"?

"Aida" në Tiranë është padyshim kurorëzimi i asaj që vizionari Zhani Ciko solli jo vetëm në Teatrin e Operës dhe Baletit, por në mbarë kulturën shqiptare në përgjithësi. Epoka e tij nuk mund të njohë veçse arritje të këtij kalibri. Pas "Turandot", "Ballo in maschera", "Carmen", "Traviata", etj, sigurisht ishte radha e "Aidës". Sigurisht, suksesi i Aidës ishte logjik, i pritshëm, sfidues për të gjithë ata që ndoshta dyshuan te vlerat e artistëve lirikë shqiptarë apo vlerave menaxhuese dhe realizuese të Teatrit të Operës dhe Baletit.

Aida juaj ishte Sara Galli. Ç'mund të thoni për interpretimin përkrah saj?

Duke kënduar me Sara Gallin, ndjeva se dashuria dhe sentimenti im artistik nuk shkriheshin vetëm në ajrin e skenës për të emocionuar publikun e ndjeshëm shqiptar, por më ktheheshin në formën e një jehone të mrekullueshme nga një shpirt i madh i Sara Gallit, Aidës italiane që më dashuroi deri në sublimitet dhe i dha përjetësinë gjeneralit të dashurisë, Radamesit.


"Metropol"

E identifikuar
Faqe: [1]   Shko lart
  Keshilloje  |  Printoje  
 
Shko te:  


Anketa
  • Kush ka merituar cmimin e madh 10.000€ ne TOP FEST 3???
  • Dot Alban Skenderaj feat. Kthjellu
  • 78 (37%)
  • -
  • Dot Produkt 28
  • 31 (14%)
  • -
  • Dot Stine
  • 20 (9%)
  • -
  • Dot Shpat Kasapi
  • 13 (6%)
  • -
  • Dot Nora Istrefi
  • 25 (12%)
  • -
  • Dot Malda Susuri
  • 2 (0%)
  • -
  • Dot Tuna & Jonida Maliqi
  • 13 (6%)
  • -
  • Dot Anjeza & Niku
  • 13 (6%)
  • -
  • Dot K-OS
  • 10 (4%)
  • -
  • Dot LRC
  • 3 (1%)
  • -
  • Numri total i votave: 208
  • Shiko temen