Dasmat Shqiptare ne Maqedoni, Ciftet jo më limuzina shëtitje me helikopter

Budallallëk për hava!

Dasmat shqiptare nuk njohin krizë ekonomike

Kush ka vendosur të martohet këtë vit duhet t’i bëjë llogaritë, pasi i bie në kokë “fatura martesore” plot 10-15 mijë euro. Bëhet fjalë për shpenzimet e një dasme bashkëkohore, gërshetuar me atë tradicionalen. Odiseja fillon me kërkimin e lokaleve, fustanit të nuses, orkestrës, deri tek lulet e zbukurimit. Për të organizuar një martesë duhet të paktën një vit kohë, aq sa për të organizuar një kampionat botëror, apo edhe lojërat olimpike. Çdo gjë fillon teksa është vendosur data, kur do të zhvillohet ceremonia.

Në faturën e një martese përfshihen: veshja e nuses dhe e dhëndrit me të gjitha pajisjet e mundshme, zbukurimi i sallës ku do të zhvillohet festa, zbukurimi i sallonit, pritja e vizitorëve që mund të bëhet në shtëpi, apo edhe në një lokal, duke zgjedhur si formë koktejin, shërbimin fotografik, xhirimet, muzikën, por duke mos harruar edhe muajin e mjaltit. Një muaj mjalti në shtete si Italia, ishujt e Greqisë, apo edhe në Turqi dhe Egjipt, mund të kushtojë nga 1500 euro deri në katër mijë euro, shifra këto që paraqiten nga agjencitë e udhëtimit në Shkup.

Duke bërë një statistikë aty këtu, rreth 100 milionë euro supozohet se do të harxhojnë shqiptarët e Maqedonisë gjatë kësaj vere për dasma. Sezoni i dasmave veçmë ka filluar, kurse kulminacionin pritet ta arrijë në pjesën e dytë të muajit korrik dhe në pjesën e parë të muajit gusht ky njëkohësisht është sezoni i ardhjes së emigrantëve nga vendet perëndimore.

Nuk mund të gjesh sallë të lirë

Por, sivjet “buxhetit” të dasmave i është shtuar edhe një trend i ri. Ai i huazimit të helikopterëve për të sjell nusen tek dhëndëri.
Agjencionet private për huazim te helikopterëve bëjnë të ditur se çmimet janë mjaft të larta, por shfaqet interesim i qytetarëve për t’i huazuar ato për raste të ndryshme.

Çmimi vetëm për këtë luks mund të shkojë deri në 30 mijë euro, ndërsa disa familje shqiptare, kryesisht të emigrantëve, por edhe biznesmenë të këtushëm, nuk hezitojnë të ndajnë aq mjete për çastin më të lumtur të jetës për çiftin e ri.

Mjafton të marrësh shembull një qytet, këtë rast Strugën ndërsa në mënyrën e njëjtë funksionojnë edhe qytetet tjera shqiptare, këtu në Maqedoni.

Struga këtyre ditëve jeton fillimin e sezonit turistik dhe nismën e sezonit të dasmave. Mërgimtarët po edhe vendorët kanë përcaktuar ditët e dasmave dhe kanë rezervuar hotelet, ku do të bëjnë ahengjet e tyre. Pjesa dërrmuese e atyre që do të bëjnë dasmë hotelet i kanë rezervuar që gjatë dimrit. Ndryshe në këtë sezon është vështirë të gjendet sallë e lirë për dasmë edhe pse në Strugë e rrethinë ka numër të madh hotelesh dhe restorantesh për dasma. Shpenzimet janë tepër të mëdha, por mbi të gjitha në këtë sezon është vështirë të dihet numri i saktë i dasmave që bëhen qoftë në qytet, apo në vendbanimet rurale.

Në rajonin e Strugës dasmat kryesisht bëhen, nëpër objektet hoteliere. Rezervimet bëhen një vit, apo gjashtë muaj më parë. Çmimet janë të lëvizshme. Ato sillen nga 9 deri më 25 euro për porcion për person. Muzika nuk bënë pjesë në këtë shumë. Varësisht nga këngëtarët, vetëm për muzikë duhet paguar nga një deri në tre mijë euro.

Sigurimi i sallave është përcaktues për zhvillimin e dasmës. Në Strugë, në Veleshtë, në Dollogozhdë, në Kalishtë, në Ladorisht, por edhe në vendbanimet e tjera objektet hoteliere me sallat më të mëdha tani janë të rezervuara. Familjarët e vajzës dasmën e zhvillojnë ditën, në hotel, dhe nusja merret nga hoteli, prej ku shkojnë tek shtëpia e djalit. Ka raste kur në mbrëmje tek i njëjti hotel rikthehet nusja, sepse aty e ka dasmën edhe familja e djalit.

Dasmat në rajonin e Strugës janë shndërruar në ceremoni madhështore, me kosto të lartë. Sipas llogarive, për çdo dasmë, si ana e djalit ashtu edhe ana e nuses, shpenzojnë jo më pak se 10 mijë euro, ato më modestet e deri tek 50 mijë euro ato më madhështoret.
Sipas të dhënave, mbështetur në harxhimet e familjeve që zhvillojnë dasma, në rajonin e Strugës nga fillimi i korrikut deri në mes të gushtit zhvillohen mbi 500 dasma, prej të cilave mbi 300 janë dasma "të mëdha" ku numri i pjesëmarrësve tejkalon 250 veta. Pos harxhimeve në blerje të arit, teshave, mobiljeve janë edhe harxhimet hotelierike, ndërkaq ka familje të cilat vajzave të tyre u blejnë edhe vetura e edhe banesa.

Vetëm për "pajën" mbi 3 mij euro!

Sipas llogarive të bëra, vetëm restoranteve që shfrytëzojnë për dasma familjarët që bëjnë dasmën u paguajnë rreth 2 milion euro. Për muzikë, sipas një mesatareje harxhohen një milion euro, ndërsa për blerjen e arit për më shumë se 500 dasmat shpenzohen jo më pak se dy milion euro të tjera. Gjithsesi se harxhim i madh, nëse mund të thuhet kështu, sepse edhe harxhimet e tjera nuk janë të vogla është blerja e teshave, si nga ana e dhëndrit ashtu edhe nga ana e nuses. Ana e dhëndrit blen arin dhe teshat e nusërisë, ndërkaq familja që marton vajzën asaj domosdo se i blen dhomë fjetjeje, shumicën e rastit ajo përcillet edhe me tavolinë kuzhine e edhe me dhomë pritje, ndërsa elementet "e vogla" si televizori, lavatriçja, kompjuteri, DVD nuk çojnë peshë. Harxhimet për blerjen “e teshave", struganëve që bëjnë dasma u kushtojnë jo më pak se 3 milion euro, kuptohet duke llogaritur mesataren e harxhimeve që bëhet për këtë qëllim.

Në Strugë, flitet se vetëm për dasma që zhvillohen brenda verës harxhohen mbi 8 milion euro. Numri i madh i dasmave i ka detyruar qytetarët që brenda ditës të kryhet e tërë ceremonia e dasmës. E njëjta familje brenda ditës është e ftuar në disa dasma dhe "viziton" dhe përuron të gjitha "gëzimet familjare".

Në Strugë, gjatë verës martohen ata që janë fejuar e kurorëzuar nga vera e kaluar si dhe ata që janë fejuar gjatë pushimeve dimërore. Sipas evidencave të Zyrave të vendit të rajonit të Strugës, brenda një viti pa përfshirë qytetin e Strugës lidhen mbi 400 kurora. Një pjesë e këtyre të kurorëzuarve është martuar verën e kaluar, por të fejuarit e verës dhe dimrit të shkuar martohen kësaj vere. Numrit prej mbi 400 kurorëzimeve kur t'i shtohet edhe numri i të kurorëzuarve në qytet mund të thuhet se numri prej mbi 500 dasmave tejkalohet brenda një sezoni verore.

Dhjet vjet djersë për tri ditë këngë

Rajoni i Strugës është i njohur si vend mërgimtarësh. Pjesa dërrmuese e tyre tani me vete kanë edhe familjet e tyre. Në vendlindje kryesisht vijnë për pushimet e verës. Dasmat janë ceremonitë ku ata takohen dhe çmallen. Dasmat janë vendi ku ata shihen dhe i shohin, ku ata njihen dhe i njohin të rinjtë e vendlindjes. Jo rrallë edhe të rinjtë njihen dhe dashurohen pikërisht në këto dasma.

Fenomeni i zhvillimit të dasmave në rajonin e Strugës mbase do të ndryshojë, por tani për tani ditën e dasmës e caktojnë mërgimtarët, në Zvicër apo Gjermani, në Austri apo Suedi, dhe ua servojnë qytetarëve që jetojnë në vendlindje. Fenomeni i "dirigjimit të kushteve" nga ana e mërgimtarëve, është i kuptueshëm kur të kihet parasysh se pa këto bashkë familjarë, ato nuk mund të organizohen Në Strugë e rrethinë kanë filluar të vijnë mërgimtarët. Sa janë anekënd botës vështirë është të thuhet, por nga mërgimtarët dëgjon edhe thënien: "më shumë jemi ne jashtë se sa jeni ju këtu". Ardhja e mërgimtarëve për struganët është shndërruar në ceremoni. Me ardhjen e tyre gjallëron jeta. Jeta bëhet më dinamike. Dasmat bëhen të lodhshme. Plazhet e zhurmshme. Kafenetë të mbushura. Mërgimtarët kanë ardhur të "çlodhen" në vendlindje. Dëshira e prindërve për të fejuar vajzën apo djalin me një të vendit dhe sojit të tij është e madhe. Si rrjedhojë e saj edhe dasmat bëhen të madhërishme.

Trendi më i ri, nusja vjen me helikopter

Agjencionet private për huazim te helikopterëve bëjnë te ditur se çmimet janë mjaft të larta, por shfaqet interesim i qytetarëve për t’i huazuar ato për raste të ndryshme.
“Çmimi varet nga lloji i helikopterit të cilin e zgjedh çifti për dasmën e tyre. Për huazimin e helikopterëve më luksozë çmimi arrin edhe deri 5.000 euro për një orë, kurse helikopterët më modestë mund të huazohen edhe për “vetëm”, 1.000 euro në orë”, deklaruan në përfaqësinë në Shkup të agjencisë gjermane për organizim të dasmave, “Best VIP Trip”.

6 rroga mesatare vetëm për ëmbëlsirë

Torta e çiftit, e cila mund të bëhet me disa kate dhe me shumë zbukurime. Çmimet për një tortë me 9 kate, për 200 të ftuar luhaten nga 300 deri në 500 euro. Por shpenzimet nuk kanë të mbaruar, pasi edhe për të pritur vizitorët në shtëpi duhet të blesh me qindra bonbone, çokollata, ëmbëlsira, të cilat po të llogariten mesatarisht duhet një buxhet jo më pak se 1500 euro. Kjo i vjen gjashtë rroga mesatare këtu tek në vetëm për ëmbëlsirë.

FEMI ARIFI (Fakti)