Alkanet dhe Cikloalkanet

Alkanet jane hidrokarbure jo ciklike, te cilet permbajne vetem lidhje njefishe dhe kane numrin maksimal te lidhjeve me atomin e hidrogjenit.

Cikloalkanet jane nje klase e vecante e hidrokarbureveqe kane ndetim ciklik.


Keto dy grupime nuk kane grup funksionor.Jane perberje me reaktivitet jo te larte.

Alkinet

Jane hidrokarbure te pangopur qe kane lidhje trefishe karbon-karbon ne molekule. Njihen dhe si acitilene meqenese konsiderohen si rrjedhes te acitilenit,qe eshte alkini me i thjeshte e me i rendesishem.
Acitileni perftohet edhe nga djegja e metanit ne temperature te larte,ne nje periudhe te shkurter.
Alkinet nuk treten ne uje,kane dendesi me te vogel sesa uji,kane temperature shkrirjeje dhe vlimi te uleta

Etini eshte nje alkin i rendesishen  i cili pergatitet nga karbiti (karbur kalciumi).
Etini tretet pak ne uje dhe mire ne propanon (aceton)
Ne ajer etini digjet duke formuar flake shume te shndritshme .
Djegja e tij me oksigjen formon nje flake pa ngjyre e cila jep temperature deri ne 2700°C.
Djegja e etinit perdoret ne kandelet ose fisat e punimit te metaleve.

sa eshte pehashi i nje tretesire te perftuar nga 1 l tretesire 0.2 M GH3COOH me 1 ltretesire 0.1 M KOH

Pasi që është tema për KIMINË ORGANIKE  unë dua te flas pak rreth kësaj:
Njeriu që në kohërat e vjetra ka njohur shum substanca organike si p.sh:sheqeri vera e rrushit ilaçet etj.Me kalimin e kohës numri i tyre shtohej , por dihej shumë pak pë natyrën dhe përbërjen që kanë.Ndarjen e parë të substancave organike e ka bërë kimisti francez LEMERY në shekullin XVII.Ai grupoi në dy lloje:
a) substanca organike me prejardhje bimore
b) substabca organike me prejardhje shtazore.

Shprehjen "KIMIA ORGANIKE" në gjuhën shkencore e futi kimisti suedez  BERCELIUSI në vitin 1808.Në këtë kohë ishte aktulae teorija vitalistike , sipas së cilës përbërjet organike mund të krijohen vetëm në organizmat e gjallë dhe ato posedojnë një "forcë jetësore"(vis vitalis).
Kjo tezë mbozoteroj deri ne vitin 1828 , kur kimisti FRIDRIH VELER arriti që prej  një përbërje inorganike - cianatit të amonit (NH4OCN) të sintetizojë për herë të parë një përbërje oranike - urenë(H2N-CO-NH2).Me këtë  , teoria vitalistike u bë e pabazë.
Shkenctarët dhe kimistët kanë dhënë përkufizime të shumta për kimin organike.Përkufizimi më i lirë është:
KIMIA ORGANIKE ËSHTË KIMIA E HIDROKARBUREVE DHE DERIVATEVE TË TYRE.
Kurse përkufizim më i skatë është:
KIMIA ORGANIKE ËSHTË KIMIA E PËRBËRJEVE TË KARBONIT.
përbërje organike janë të gjitha përbërjet që janë të ndërtuara nga karboni , pa marrë parasysh a janë produkte bimore apo shtazore apo janë të përfituara në mënyrë artificiale (Përjashtim bëjnë  CO , CO2 , H2CO3 dhe karbohidratet)

ALKANET jane hidrokarbure te ngopura te njohura edhe me emrin parafine,jane komponime organike te ndertuara vetem prej atomeve te karbonit C dhe te hidrogjenit H .Formula e pergjithshme e tyre eshte C_nH_(2n+2)(Alkani me i thjeshte eshte Metani)
(Hidrokarburet mund te jene
Lineare-(Formula e pergjithshme C_nH_(2n+2)) ku atomet e karbonit jan te rradhitura ne vargje te drejta (njera pas tjetres)
vargje(formula e pergjithshme C_nH_(2n+2) n>3)
ciklike me formule C_nH_(2n+2) ku atomet e karbonit jane te vendosura ne menyre unazore)
Ne baze te nomenklatures IUPAC Alkanet emertohen ne baze te numrit te atomeve te karbonit dhe marrin prapashtesen "an"
Me perjashtim te 3 alkaneve te para qe skan izomere te gjitha te tjerat kane
(p.sh C_60 ka perafersisht 23x 10^21 izomere te cilat nuk jan shume stabile)
4 alkanet e para jane ne gjendje te gazte prej te 5-12 jane ne gjendje te lenget kurse te tjerat ne gjendje te ngurte
Aq me i madh numri i atomeve te karbonit aq me e larte pika e vlimit dhe e shkrirjes
Madhesia e vargjeve dhe e kendeve
Gjatesia e vargut per lidhje C-H eshte 1,09 x 10^(-10)m kurse per C-C 1,54 x 10^(-10)m kurse kendi ndermjet vargjeve eshte 109,47°
Gjate djegies se Alkaneve ne prani te Oksigjenit (O) lirohet uji dhe dioksidi i karbonit
C_nH_(2n+2) +(1,5n +0,5)O_2 -->(n+1)H_2O + nCO_2
Te alkanet ndodhin edhe reaksionet e zevendesimit...
Per te tjerat vazhdoj neser 

Zoje Selimi

a mund te me thoni nje alkan me 5 redikale ?? dhe bashkveprimin e propanit me borin

Alkenet jan Hidrokarbure te pangopura molekula e te cilave permban nje lidhje dyfishe karbon-karbon. formula e pergjithshme eshte CnH2n.Kurse Lidhja eshte e njohur si Lidhje Olefinike.(lidhje Etilenike). Ndryshe e emrin e vjeter Kjo familje Quhet " Olefine ". Komponimi me i thjeshte i Kesaj familje eshte Etileni. Me poshte Japim disa Alkene :
 CH2=CH2 , CH3CH=CH2
  Etileni           Propileni  .
Sipas Rregullave te Sistemit IUPAC Emertimi i Alkeneve ne Shum aspekte eshte i ngjashem me ato te Alkaneve. Faktikisht Alkenet jan te emeruara si derivate te aklanit Ame.
1. Per strukturen Baze zgjedhet vargu i karbonit me i gjate qe permban lidhjen dyfishe karbon karbon. dhe ndryshon prapashtesen e emrit te Alkanit-an ne ate en. Rrjedhimisht strukturat ame jan te njohura si Eten,Buten,Propen,Penten. ne varesi nga numri i atomeve te karbonit.
2.Numrimi i vargut karbonik behet ne ne ate menyre qe te fillohet nga skaji i vargut me afer lidhjeve dyfishe.Si prefiks perdoret nr i atomit te pare te lidhjes dyfishe psh:
4     3    2      1       1    2     3   4    5
CH3CH2CH=CH2 , CH3CH=CHCH2CH3
1-Buteni                    2-Penteni

Vetite :
Alkenet qe kan 2-4 Atome te karbonit ne temperature dhome jan gaze. kurse nga 5 karbone e tutje jan Lengje qe leht avullohen.Alkenet qe kan 18 a me shum karbone Jan substanca te ngurta ne temperature dhome. Alkenet Izomerike kan pika te ngjashme vlimi,mund te ndahen vetem me destilim fraksional me kujdes ne kolona te pershtatshme.
Nuk treten ne Uje , Kurse treten ne Tretesa apolar si psh. ne Kloroform,Benzen,Eter etj.