Lindja dhe perëndimi i Diellit përtej rrethit polar gjatë vitit.

Ne gjeresite gjeografike nga rrethi polar(66,5°) deri ne pol ((90°) ka ditë qe Dielli nuk perendon, por ka edhe ditë qe Dielli nuk lind kurrë.
Ne rrethin polar Dielli nuk perendon vetëm një ditë.
Drejt polit numri i ditëve qe nuk perendon Dielli, rritet dhe ne pol arrin deri ne 186 ditë. Kjo ndodh gjatë periudhes se ngrohte te vitit.
Numri i ditëve qe nuk lind Dielli ne këtë gjeresi gjeografike ndryshon nga një ditë ne rrethin polar deri ne 179 ditë ne pol. Kjo ndodh gjatë periudhes se ftohte te dimrit
Pre ne rrethin polar e ne pole ditet  dhe netet vazhdojnë me tepër se 24 ore.

Planetëve për një rrotullim rreth Diellit i nevojiten :

1.Merkurit            88 ditë

2.Venerës           225 ditë

3.Tokës               365 ditë

4.Marsit               678 ditë

5.Saturnit            29,5 vjet

6.Uranit               84 vjet

7.Neptunit           165 vjet

8.Plutonit             680 vjet

Pika qendrore e sistemit diellor është ylli i quajtur-Dielli. Temperatura ne qendër te tij arin deri me 15 milion grade.
Pas 5 miliarde vitesh, dielli do të transformohet ne një yll gjigant te kuq qe do të gllaberoje planetet Merkur, Venere dhe mbase edhe Token.

Largesia mesatare nga Toka - 149,6 milione km.
Shpejtesia e drites se Diellit deri ne Toke - 8 minuta e 19 sekonda.
Radiusi - 696.000 km.
Radiusi ne krahasim me Token - 109 herë.
Masa(shtresa) - 1,9891*10(30) kg.
Masa(shtresa) ne krahasim me Token - 333.000 herë.
Temperatura mesatare - 5500C/15,5 milione C.
Masa(shtresa) mesatare - 1410 kg/m(3).
Elementet perberese(ne krahasim me masen) - 25% helium, 75%hidrogjen.
Largesia nga qendra e Milkyway - 26.000 vite drite.
Koha për një qarkullim rreth qendres se Milkyway - 220 miliona vite.
Shpejtesia e qarkullimit rreth Milkyway - 220 km/s.  

[attachment deleted by admin]

Historia e Diellit.

Dikur para shumë vitesh, qarkullonte nëpër univerz një re e dendur e perbere nga pluhuri, heliumi dhe hidrogjeni. Ne një moment kaloi kjo re e dendur afër një ylli (qe ishte duke vdekur) i cili eksplodoi. Një yll duke eksploduar thiret Supernove. Eksplozioni bëri një chok-vale, qe bëri rënë e dendur te tkuret dhe te vazhdoje tkurjen. Pas disa milione vitesh reja e dendur u kompromitua dhe u nda ne tre pjesë. Ato tre re te posa formuara vazhduan te tkuren dhe pasi qe ato vazhdimisht po zvogeloheshin, filloi temperatura te ritej. Për shkak te temperatures se lartë, filluan atomet hidrogjenike te levizin shpejte e më shpejtë.
Nëse dy atome hidrogjeni do të perplaseshin, do të shkriheshin dhe krijonin helium. Ne këtë mënyrë prodhohet energjia. Kjo nuk do të ndodhte ne kushte normale(këtu ne Toke), mirëpo nga temperatura e lartë kjo u mundesua ne ato tre re te dendura. Papritmas ndodhi një zjarr-fusion nga e gjithë energjia e posakrijuar. Kur kjo energji ndeshi ne siperfaqen e tre reve, ato u transformuan ne yje qe shkelqenin(kjo ka ndodhur para 5 miliarde vitesh). Kjo bëri qe shtresa e reve te ndryshoje. Njeri diell fitoi një shtrese qe ishte vetëm 1/10 pjesë e shtreses se Diellit tonë, ndërsa tjetri kishte shtrese te 10-ten herë te Diellit. Ylli me shtrese me te madhe kishte edhe temperature me te lartë dhe kishte ngjyrë te kaltert ne te bardhe. Ylli me shtrese me te vogël kishte poashtu edhe temperature me te ulet dhe ngjyren e kuqe.  Ylli i kaltert-bardhe harxhoi me shpejt depotin e hidrogjenit dhe pas 100 milione vitesh eksplodoi nga shkaku i mungesës se meteries djegese. Pas kësaj kohe formohet Dielli dhe Ylli i kuq dhe krijohen edhe planetet rreth tij.


Ardhmëria e Diellit.

Pas 5 miliarde vitesh, Dielli do të shprazet nga hidrogjeni, do të konveksoje(bymoje), gelltite Merkurin, veneren dhe Token. Dielli do të shendrohet ne atë qe quhet Yll gjigant i kuq. Pas një gjys miliarde vitesh, Dielli do të shprazet krejtësisht nga hidrogjeni dhe do të tkuret(jo ne te njëjtën mënyrë si ylli i parë qe u be Supernove) dhe do të perfundoje si një yll i vogël i bardhe i rrethuar nga gazi(helium). Pas rreth 100 miliarde vitesh edhe ylli i tretë do të shuhet.

Dielli - prej lindjes deri ne vdekje (një shpjegim me i lehtë, i ndare ne faza).

Faza 1. Një yll lind nga një re e gazi. Një eksplozion i një ylli bën qe reja e gazte te tkuret. Presioni i partiklave(copezave) bën qe temperatura te rritet. Pas një kohe te gjatë temperatura arrin deri ne 10 milion grade C dhe atomet e hidrogjenit shkrihen ne-Helium. Energjia rrjedh nga brendesia e qendres dhe transformon rënë ne yll qe shendrit. Dielli tani ka formën e një ylli te verdhe ne te bardhe me drite te fortë.

Faza 2. Dielli tani jeton jetën e vet si yll, derisa perdor(djeg) hidrogjen nga depoja e vete. Dielli transformon hidrogjenin ne Helium. Ne këtë faze Dielli dalë ngadalë bëhet me i ngrohte. Dielli tani është një Yll-shkurtabiq.

Faza 3. Dielli bëhet një yll me i moshuar. Ai nuk ka me hidrogjen për te transformuar dhe fillon te transformoje heliumin ne Thengjill. Dielli bëhet me i rëndë ne peshe. Tani ai është një Yll i kuq gjigant. Ne këtë faze ai rritet akoma dhe bëhet me i kuq. Poashtu ne këtë faze i thith planetet e brendshme: Merkurin, Veneren, Token dhe Marsin.

Faza 4. Dielli bëhet aq i madh sa qe shkateron shtresen e jashtme te tij dhe e perfundon te qenurit e tij ne një yll shkurtabiq te bardhe dhe me drite shumë te dobët.