Veshkat! Si të kujdeseni

Guri në veshkë është një masë e fortë, që ndodh kur përbërësit e kalciumit ose kimikate të tjera në urinë, formojnë kristale që ngjiten së bashku. Këto kristale, rriten dhe formojnë gurë, të cilët luhaten nga një kokërr gruri në një top golfi. Disa milionë amerikanë, shumica mes moshës 20 dhe 40, trajtohen çdo vit për gurë në veshka. Gurët në veshka janë më të zakonshme tek burrat, dhe më saktësisht, katër në pesë raste, kanë gurë në veshka. Normalisht, urina përmban substanca që parandalojnë formimin e kristaleve. Megjithatë, kjo nuk funksionon për të gjithë. Disa nga faktorët që kontribuojnë në formimin e gurëve tek njerëzit e prekshëm janë: marrja e pakët e lëngjeve, infeksione kronike në rrugët urinare, keqpërdorim i disa mjekimeve, bllokim i rrugëve urinare, aktivitet i kufizuar për disa javë, disa sëmundje të caktuara gjenetike dhe metabolike.
Simptomat
Disa njerëz, mund të mos kenë simptoma, por jo gjithmonë të pakuptueshme, si: dhimbje të mëdha në veshka apo në barkun poshtë dhe ndihen në ije. Dhimbja mund të zgjasë nga minuta në orë, e ndjekur nga periudha qetësie; të vjella, temperaturë, ethe dhe dobësi, urinë e turbullt apo me erë të keqe, bllokim i daljes së urinës. Prezencën e gurëve në veshka e identifikojnë rrezet X. Teknikat e specializuara të rrezeve X (ndonjëherë edhe me injeksione me ngjyrë) apo me ultratinguj, mund të përdoren për të identifikuar më me saktësi masën dhe vendndodhjen e gurëve dhe për të identifikuar funksionimin e veshkave. Testet e gjakut dhe urinës mund ta ndihmojnë një doktor për të gjetur se çfarë po e shkakton gurin dhe të planifikojë trajtimin më të mirë.
Kurimi
Pjesa më e madhe e gurëve në veshka mund të trajtohet duke rritur sasinë e marrë të lëngjeve, ndryshime në dietë dhe mjekime. Rreth 90% e gurëve, kalojnë vetë brenda 3 deri 6 javëve. Disa tipa gurësh mund të shpërbëhen me anë të mjekimeve; megjithatë, gurët me përbërje kalciumi (tipi më i zakonshëm), nuk mund të shpërbëhet. Gurët gjithmonë duhet të hiqen kur ka infeksione, bllokime dhe dëmtime në veshka. Kur heqja e tyre bëhet e domosdoshme, ekzistojnë disa metoda të ndryshme për ta bërë këtë. Metoda më e mirë varet nga masa, vendndodhja dhe tipi i gurit. Disa gurë hiqen duke kaluar një instrument teleskopik tek fshikëza apo tek veshka, për ta nxjerrë gurin ose për ta copëtuar në fragmente të vogla me rreze lazeri apo valë tronditëse. Instrumenti teleskopik mund të futet drejtpërdrejtë në veshkë përmes një çarje të vogël në anën e pacientit për ta nxjerrë gurin të tërë ose atëherë kur duhet thyer në fragmente të vogla. Metoda më e re për ta hequr quhet “litotripsia e valëve të goditjes jashtë trupit” (ESËL). Në këtë teknikë, gurët thyhen në fragmente të vogla me anë të tronditjes me energji të lartë nga një mekanizëm jashtë trupit.
Parandalimi
Trajtimet që mund të parandalojnë formimin e gurëve në veshka janë të mundshme në çdo rast. Prova të qëndrueshme sugjerojnë se marrja e lëngjeve në sasi të madhe mund të ulë rrezikun e gurëve. Përveç kësaj, sapo të zbulohet shkaku i formimit të gurit, mund të përdoren mjekime të ndryshme apo ndryshime në dietë për të parandaluar gurët e rinj. Tipi i mjekimit, varet nga gjaku dhe testet e urinës. Përveç se zbrazni mbeturinat dhe lëngjet nga trupi juaj, veshkat tuaja luajnë edhe këto role të rëndësishme: rregullojnë ujin në trup dhe përbërës të tjerë kimikë në gjak si: sodiumin, potasin, fosforin dhe kalciumin; largojnë mjekimet dhe helmimet nga trupi juaj; çlirojnë hormonet në gjak për të ndihmuar trupin; rregullojnë presionin e gjakut; krijojnë qelizat e kuqe; nxisin kockat e forta.

Gurët në veshka, jo gjithmonë të trashëguar
Specialistët që merren me sëmundjen e veshkave, deklarojnë se shfaqja e shqetësimeve nuk është gjithmonë e trashëguar. Madje ata kanë vënë re se pjesa më e madhe e personave që kanë probleme me veshkat dhe kryesisht me gurët në veshka, vijnë nga prindër që kurrë nuk i kanë ndjerë shqetësimet, madje pavarësisht moshës në të cilën ndodhen, veshkën e kanë organin më të shëndetshëm. Ajo çfarë specialistët u rekomandojnë të gjithë prindërve, në këtë rast është një dietë e ekuilibruar që në ditët e para të lindjes së fëmijës, madje ajo duhet të nisë që në barkun e nënës. Pikërisht në këtë kohë nis edhe dëshira e fëmijës për kripë, lëngje, ëmbëlsira etj. Nisur nga kjo, specialistët e nefrologjisë (mjekë të sëmundjes së veshkave), rekomandojnë që në ushqimin e përditshëm të ketë sa më shumë lëngje, supëra dhe fruta.

Shkenca

Transplantimi, zëvendëson veshkën e vjetër
Në të gjitha rastet, vetëm zëvendësimi i veshkës së dëmtuar me një të re mund ta kthente funksionimin e tyre në normal. Sipas shkencëtarëve, dëmtimi i veshkave dhe më pas kryerja e procesit të dializës, shërben vetëm për të zgjatur pak mbijetesën, por jo për më shumë.

Tumoret në veshka, si dallohen ato
Rreth 80% e kancereve të veshkës janë karcinoma qelizore renale, ky tip kanceri mendohet të ketë lidhje me moshën. Tumoret beninje të veshkave mund të rrinë në trup si të padëmshme. Tumoret malinje shpesh janë në stad të avancuar kur ne i zbulojmë e në përgjithësi nuk i përgjigjen mirë trajtimit mjekësor.

Veshkat, biopsi edhe për këtë organ
Nëse biopsia e veshkave bëhet në kushte sterile, biopsia si ndërhyrje është e parrezikshme për jetën e pacientit. Në këtë rast hiqet një pjesë shumë e vogël e indit të organit pavarësisht cilit, dhe kjo nuk pengon në funksionimin e rregullt të cilitdo organ që është në “vështirësi”.

Përgaiti
Anilejda Gjeta

Syzet optike të rrugës, të dëmshme

Shumica e pacientëve me probleme të syve, i blejnë syzet optike në rrugë.

Syzet që shiten në rrugë janë të dëmshme për personat, që i përdorin. Alarmin e japin mjekët okulistë, të cilët theksojnë problemet e mëdha që shkaktojnë këto lloj syzesh. Mjekja okuliste Suzana Shkurta, vë në dukje se syzet optike që tregtohen në çdo cep të qytetit të Tiranës, nuk kanë xhama organikë dhe si rezultat sjellin pasoja te pacientët. Pasojat më të mëdha shfaqen te fëmijët. Mjekja Shkurta thekson se “te moshat shkollore, që kanë lindur me anomali, ndikojnë keq për fëmijën prandaj për ta duhet pasur një kujdes i jashtëzakonshëm, për atë se çfarë duhet të përdorë për sytë”. Prindërit duhet që për fëmijët e tyre, duhet të këshillohen me okulistin dhe të drejtohen në dyqanet e syzeve optike, për të shmangur zhvillimin e anomalive. Sipas mjekes, shumica e pacientëve i blejnë syzet në rrugë. Kjo ndodh, jo nga dëshira e tyre, por kushtet ekonomike i çojnë drejt një zgjidhjeje të tillë. Të moshuarit janë blerësit më të mëdhenj të tregut të rrugës. Pasi te të moshuarit nuk vihen re dëme të mëdha nga syzet, krahasuar me fëmijët. Në përgjithësi, të moshuarit i përdorin syzet për afër dhe problemet me shikimin i kanë më të mëdha, prandaj rezultati është se shohin disi më mirë se me sytë e tyre. Besim Maro, tregtar i syzeve shprehet se syzet i marrin nga pikat e shumicës, të cilat e bëjnë furnizimin në Kinë. Për më tepër, ato kanë shumë shitje, të cilat arrijnë në 15 copë në ditë. Ato janë të përbëra nga xham plastikë dhe një skelet jo cilësor. Blerësit më të mëdhenj të tyre janë të moshuarit, sepse sipas tij, ato kanë një kosto më të ulët dhe kushtojnë 5 mijë lekë. Ky çmim është i përballueshëm, për ta. Çmimet e syeve optike, të këshilluara nga mjeku okulist dhe që blihen në dyqane të posaçme, kanë një çmimet janë shumë të larat. Ato fillojnë nga 12 mijë lekë, deri në 30 lekë, e madje dhe më tepër. Hajrie Hita, 60 vjeçe, pohon se është blerëse e rregullt e syzeve që tregtohen në rrugë. Pasi, ato përveçse nuk kanë xhama cilësor, kanë skelet me material tepër të dobët. Kështu ajo është e detyruar që pasi kontrollon numrin e syzeve te mjeku, i ble përsëri në pamundësi të syzeve origjinale. Një pjesë e madhe e qytetarëve shmang vizitën e herëpashershme te mjeku okulist dhe përdor syze me numër që nuk është i këshillueshëm, por që duke i provuar, atyre u duket se është numri i duhur. Mjekët theksojnë se vitet e fundit është vënë re një rritje e madhe e personave që kanë probleme me sytë. Kjo ndodh nga përdorimi me orare të zgjatura i kompjuterit dhe nga shikimi i televizorit. Prandaj për këtë kategori rekomandohet përdorimi i ilaçit me pika, ose siç quhet ndryshe “lot natyral”. Ky ilaç tregtohet jo vetëm në farmaci, por edhe në markete. Emanuela Sako

Banania, ilaçi bimor qe kuron shume semundje

Banania eshte nje ilaç natyral per shume semundje. Nese e krahasojme ate me nje molle, ajo ka 4 here ma shume proteina, 2 here me shume karbohidrate, tri here me shume fosfor, pese here me shume vitamine A dhe hekur, 2 here ma shume vitamina te tjera dhe minerale. Ajo eshte gjithashtu e pasur me potas dhe eshte ushqimi me vlerat me te mira. Sipas mjekeve popullore, ai qe ha nje banane ne dite nuk ka nevoje te vizitohet te mjeku. Bananet permbajne tri sheqerna natyrale: sukrozen, fruktozen dhe glukozen e kombinuar me fiber (lloj substance). Banania jep energji te qendrueshme dhe substanciale. Studimet e bera kane vertetuar se vetem dy banane kane mjaft energji per nje veprimtari pune 90-minuteshe. Duke qene se ky fryt ka shume veti kuruese, ajo njihet si pema numer nje ne bote. Por nuk eshte vetem energjia ajo te cilen e ofron banania per te na ndihmuar qe te jemi te shendetshem. Ajo gjithashtu mund te ndihmoje ne menjanimin, mposhtjen dhe parandalimin e nje numri te konsideruar te semundjesh.
Semundjet qe kuron banania
Sipas hulumtimit te koheve te fundit, te kryer me disa njerez qe vuajne nga depresioni, shumica e tyre e kane ndier veten me mire kur kane ngrene banane. Kjo ndodh per arsye se banania permban triptotin, qe eshte nje lloj proteine qe shnderrohet ne serotonin, e cila eshte e njohur per te relaksuar njeriun, permiresuar shendetin dhe pergjithesisht njeriun e ben te ndihet me i lumtur.
PMS, Sindroma paramenstrual
Harrojini pilulat dhe tabletat dhe konsumoni banane. Ky eshte rekomandimi i mjekeve popullore per ta perballuar sa me lehtesisht fazen paramenstruale. Banania permban vitaminen B6, e cila rregullon nivelet e glukozes se gjakut, te cilat ndikojne ne shendetin tuaj.
Anemia
Duke qene se banania permban edhe shume hekur, ajo mund te stimuloje prodhimin e hemoglobines ne gjak dhe keshtu ndihmon edhe ne rastet e anemise.
Shtypja e gjakut
Kjo frute unike tropikale eshte jashtezakonisht e pasur me potas dhe permban gjithashtu shume vlera te uleta te kripes. Keto substanca e bejne ate nje mjet te persosur per te luftuar shtypjen e gjakut. Per kete Administrata Amerikane e Ushqimit dhe e Barnave sapo ka lejuar industrine e bananeve qe te shfaqe pretendimet e saj zyrtare lidhur me aftesine e kesaj frute per te reduktuar rrezikun e shtypjes se gjakut dhe goditjes.

Efektet kuruese te frytit

Fuqia e trurit
200 studente ne shkollen e “Twickenham” (Middlesex) kane akumuluar force duke ngrene banane per mengjes, ne pushim dhe ne dreke, dhe keshtu banania i ka ndihmuar ata per te dhene provimet e tyre me rezultate me te mira. Hulumtimet kane treguar se frutat me potas mund t’i ndihmojne nxenesit ne mesim duke i bere me te vemendshem.
Konstipacioni (kapslleku)
Fibra e lare, duke perfshire edhe bananet ne diete, mund te ndihmojne per te permiresuar jashteqitjet, duke ndihmuar keshtu qe keto probleme te zgjidhen pa perdorur laksative.
Dhembja e kokes nga alkooli
Sipas mjekeve popullore, nje nga menyrat me te shpejta per te menjanuar dhembjen e kokes nga alkooli eshte kur bananet i shtrydhim duke i perzier me qumesht dhe embelsohen me pas me mjalte. Banania qeteson lukthin dhe me ndihmen e mjaltit, krijon nivele te sheqerit ne gjak, ndersa qumeshti zbut dhe rehidron sistemin e organizmit.
Djegesia e stomakut
Banania ka nje efekt antiacid natyral ne trup. Mjeket keshillojne qe nese vuani nga gulçima ose djegesia ne stomak, provoni te hani banane per ta zbutur ate.
Ndjenja e te vjellit
Ngrenia e bananeve ndermjet racioneve te ushqimeve ju ndihmon ta mbani sheqerin ne gjak ne nivelin e deshiruar. Ajo parandalon gjithashtu mundimin e ndjenjes se te vjelles, qe njihet ndryshe si ndjenja e tugut.
Pickimet e mushkonjave
Para se te shikoni pjesen ku ju ka pickuar mushkonja, mjeket keshillojne qe te ferkoni pjesen e infektuar te vendit me pjesen e brendshme te lekures se bananes. Sipas mjekeve popullore, perdorimi i lekures se bananes ne kete menyre zvogelon efektin e enjtjes dhe te te kruarit.
Sistemi nervor
Bananet kane nivel te larte te vitaminave B, te cilat ndihmojne per te qetesuar sistemin nervor.
Pesha e madhe duke punuar
Studimet e bera ne Institutin e Psikologjise ne Austri, kane konstatuar se presioni ne pune shpie ne ngrenien e tepert te çokollatave dhe çipsave. Gjate shikimit te 5000 pacienteve te spitalit, nga hulumtimet eshte konstatuar se shumica e tyre jane shtruar per shkak te presioneve te medha ne pune. Ne raport konstatohet se per te evituar konsumimin e ushqimeve te shumta, ne duhet te kontrollojme nivelin e sheqerit te gjakut, duke marre ushqime me karbohidrate te larta çdo 2 ore per te mbajtur nivelin e qendrueshem.
Ulcerat
Banania perdoret si ushqim diete kunder çrregullimeve te zorreve per shkak te perberjes se saj te bute dhe cilesise lehtesuese. Ajo eshte fruta e vetme e paperpunuar qe mund te hahet pa shqetesim ne rastet e semundjeve mese kronike. Ajo gjithashtu neutralizon acidin e tepruar dhe redukton imitimin me lyerje te stomakut.
Kontrolli i temperatures
Shume njerez e shohin bananen si nje frute “ftohese”, e cila mund te ule temperaturen fizike dhe emocionale. Ne Tailande, per shembull, grate shtatzena hane banane me qellim qe te sigurohen qe femija e tyre te linde me nje temperature te ftohte.
Çrregullimi afektiv sezonal
Bananet mund te ndihmojne ata qe vuajne nga ne ÇAS-i, sepse ato permbajne triptofan, i cili eshte nje permiresues natyral i disponimit te organizmit.
Lenia e duhanit
Bananet mund te ndihmojne njerezit qe perpiqen ta lene duhanin. Vitaminat B6, B12 permbajne potas dhe magnez, te cilat jane edhe te banania. Keto dy vitamina e ndihmojne trupin nga efektet e terheqjes nga nikotina.
Stresi
Potasi eshte nje mineral vital, i cili ndihmon ne normalizimin e rrahjeve te zemres. Gjithashtu ai e dergon oksigjenin ne tru dhe rregullon balancen e ujit ne trup. Kur jeni te stresuar, permasa tretese ngrihet, per kete arsye potasi e nivelon ate. Kjo permase tretese mund te ribalancohet me ndihmen e marrjes se mases se larte te potasit nga banania.
Sulmet
Sipas hulumtimit te bere ne “The New England Journal of Medicine”, ngrenia e bananeve, si pjese e dietes se rregullt, mund te zvogeloje mundesine e vdekjes nga stresi deri ne 40 per qind.
Lythat
Ata qe merren me terapine me bime natyrale betohen se nese doni t’i eliminoni lythat, merrni nje pjese te levores se bananes dhe e vendosni mbi lyth me anen e verdhe perjashta.
Mbajeni lekuren me kujdes ne vendin e lythit me ndihmen e nje fllasteri apo shiriti kirurgjik.

Kurat popullore qe kurojne guret ne veshka

Guri ne veshka eshte nje mase e forte qe ndodh kur perberesit e kalciumit ose kimikate te tjera ne urine formojne kristale qe ngjiten se bashku. Keto kristale rriten dhe formojne gure, madhesia e te cileve luhatet nga nje kokerr gruri deri ne nje top golfi. Guret ne veshka jane me te zakonshme te burrat, ku kater ne pese raste kane gure ne veshka. Disa nga faktoret qe kontribuojne ne formimin e gureve te njerezit e prekshem nga kjo semundje jane: marrja e pakte e lengjeve, infeksionet kronike ne rruget urinare, keqperdorimi i disa mjekimeve, bllokimi i rrugeve urinare me aktivitet te kufizuar per disa jave, si dhe disa semundje te caktuara gjenetike dhe metabolike.
Simptomat
Disa njerez mund te mos kene simptoma te kuptueshme si dhembje te forta ne veshka. Dhembja mund te zgjase nga minuta ne ore, e ndjekur nga periudha qetesie, te vjella, temperature, ethe dhe dobesi, urine e turbullt apo me ere te keqe, bllokim te daljes se urines. Prezencen e gureve ne veshka e identifikojne rrezet X. Teknikat e specializuara te rrezeve X (ndonjehere edhe me injeksione me ngjyre) apo me ultratinguj mund te perdoren per te identifikuar me me saktesi masen dhe vendndodhjen e gureve, si dhe funksionimin e veshkave. Testet e gjakut dhe urines mund ta ndihmojne nje doktor per te gjetur se çfare po e shkakton gurin dhe te planifikoje trajtimin per te.
Kurimi
Pjesa me e madhe e gureve ne veshka mund te trajtohet duke rritur sasine e marre te lengjeve, ndryshime ne diete dhe mjekime. Rreth 90 per qind e gureve kalojne vete brenda 3 deri 6 javeve. Disa tipa guresh mund te shperbehen nepermjet mjekimeve. Por guret me perberje kalciumi, qe jane dhe tipi me i zakonshem i gureve ne veshka, nuk mund te shperbehen. Sipas mjekeve, guret gjithmone duhet te hiqen kur ka infeksione, bllokime dhe demtime ne veshka. Ekzistojne disa metoda te ndryshme per heqjen e gureve kur kjo behet e domosdoshme. Metoda me e mire varet nga masa, vendndodhja dhe tipi i gurit. Disa gure hiqen duke kaluar nje instrument teleskopik te fshikeza apo te veshka per ta nxjerre gurin ose per ta copetuar ne fragmente te vogla me rreze lazer apo vale tronditese. Instrumenti teleskopik mund te futet drejtperdrejt ne veshke permes nje çarjeje te vogel te pacienti per ta nxjerre gurin te tere ose per ta thyer ne fragmente te vogla kur duhet. Metoda me e re per te hequr guret quhet “litotripsia e valeve te goditjes jashte trupit” (ESEL). Me kete teknike, guret thyhen ne fragmente te vogla me ane te tronditjes me energji te larte nga nje mekanizem jashte trupit.
Parandalimi
Trajtimet qe mund te parandalojne formimin e gureve ne veshka jane te mundshme ne çdo rast. Prova te qendrueshme sugjerojne se marrja e lengjeve ne sasi te madhe mund te ule rrezikun e gureve. Perveç kesaj, sapo te zbulohet shkaku i formimit te gurit, mund te perdoren mjekime te ndryshme ose ndryshime ne diete per te parandaluar guret e rinj. Tipi i mjekimit varet nga gjaku dhe testet e urines. Perveçse zbrazin mbeturinat dhe lengjet nga trupi, veshkat luajne edhe disa role te rendesishme si: rregullojne ujin ne trup dhe perberes te tjere kimike ne gjak si: sodiumin, potasin, fosforin dhe kalciumin, largojne mjekimet dhe helmet nga trupi, çlirojne hormonet ne gjak per te ndihmuar trupin, rregullojne presionin e gjakut, krijojne qelizat e kuqe, nxisin kockat e forta.
Lehtesimi i dhembjeve
Pas percaktimit te sakte te diagnozes, i semuri trajtohet me analgjezike te lehte dhe antiperistatike me efekt jo te forte. Atij i jepen lengje te ngrohta dhe i rekomandohet berja e banjave ne vaske me uje te vaket. Uji i ngrohte çliron tek i semuri rruget urinare. Per te lehtesuar dhembjet perdoren disa lloj ilaçesh, te cilat vetem mjeku mund t’i jape. Sidoqofte, eshte e keshillueshme qe pas çdo kolike renale, e shoqeruar me urinim me gjak, te perdoren dezinfekante perreth nje jave. Rekomandohet konsumimi i ushqimeve te lehta, supave me zarzavate, lengjeve te frutave, çajrat e ndryshme, etj, por njekohesisht duhet qe i semuri te levize. Pacientet qe kalojne nje kolike renale eshte mire te bejne vazhdimisht analizat e urines, si dhe ne krye te tre muajve te bejne nje ekografi.
Abuzimi me alkoolin ndikon ne dhembjen e veshkave
Alkooli ndikon negativisht te njerezit qe vuajne nga veshkat per faktin se ai eshte toksik per parenkimen renale (te veshkes) dhe qelizave te veshkes, duke ngushtuar njekohesisht qelizat e gjakut qe gjenden ne te dhe duke dobesuar punen e veshkes. Por nje nga shkaktaret e dhembjeve ne veshka eshte edhe shtatzenia. Nga studimet e bera deri tani te rreth 60-65 per qind e grave shtatzena, me e dukshme eshte kolika ne dhembjen e veshkes se djathte, qe fillon nga java e 24-t deri ne javen e 28-te te shtatzenise. Dhembja shfaqet si pasoje e shtypjes se fetusit mbi ureterin e djathte (pasi veshka e djathte eshte poshte). Shkak tjeter eshte relaksimi i uretereve nen veprimin hormonal.
Roli i lengjeve per guret ne veshka
Pirja e ujit dhe e lengjeve eshte e domosdoshme per jeten e njeriut dhe pa te njeriu nuk mund te jetoje. Njeriu mund te mos ushqehet gjate shume diteve, por me kusht qe te pije uje. Marrja e ujit dhe e lengjeve eshte nje domosdoshmeri edhe me e madhe per ata qe vuajne nga guret e veshkave. Trajtimi i te gjitha llojeve te semundjeve me guret ne veshka qendron ne marrjen e nje sasie te caktuar lengjesh. Ky trajtim behet ne raport me llojin e gureve.

Box

Kurat popullore
Mjeket popullore rekomandojne disa kura popullore per kurimin e gureve ne veshka. Sipas tyre, guret ne veshka kurohen me fier guri, gjethe delli, bishta qershie etj.
Keto bime kuruese per guret ne veshka perdoren ne forme çaji.
Lengu i molles
Duhet theksuar se pirja e rregullt e lengut te molles nuk lejon formimin e gureve ne veshka. Per kete, mjeket rekomandojne pirjen e çajit te molles tri here ne dite nga 1 gote, por gjithmone pas buke.
Çaji i kopres
Çaji i perftuar nga bima e kopres ka dhene rezultate te shkelqyera ne shkrirjen e gureve ne veshka. Mjeket popullore rekomandojne pirjen e dy deri tri gotave me çaj kopre dhe shume shpejt te semuret do te shohin rezultatet. Bima jo vetem qe ndikon ne veshka, por edhe ne rruget urinare dhe shkakton urinim te shpeshte, duke ndihmuar ne pastrimin e organizmit nga helmet permes urinimit. Per sherimin e semundjes sherbejne farat e kopres, 1 luge kaçe dhe terfil. Dhjete grame nga kjo perzierje hidhen ne 350 miligrame uje te nxehte. Me pas kullohet dhe keshillohet te pihet dy deri tri gota ne dite.
Dardha
Cipa e frutave te dardhes ka veti diuretike dhe ndikon pozitivisht ne pastrimin e veshkave dhe te rrugeve urinare. Per kete qellim perdoret çaji i pergatitur si me poshte.
Merrni 40-50 gr cipa dardhash, i hidhni ne 250 ml uje. Keto i zieni per 20 minuta dhe lengu i fituar pihet i ngrohte, ne mengjes esell, per 7-10 dite. Gjethet e dardhes kane veti te mira diuretike dhe antiseptike dhe perdoren kunder semundjeve te rrugeve urinare, ne cistitet, ne guret e veshkave, ne dhembjet e fshikezes urinare,etj. Ne keto raste keshillohet infuzi i gjetheve. Merrni 20-25 gram gjethe dardhe dhe i zhytni ne nje ene me 250 ml uje te vluar. I lini aty per 10 minuta dhe lengu i fituar pihet nje ore para buke. Kjo perseritet 2-3 here ne dite, ndersa kura rekomandohet per 10-15 dite. Frutat e dardhes perdoren ne gjendje te fresket ne kohen e pjekjes natyrore, te ruajtura ne frigorifer dhe te perpunuara ne forme marmelate, konserve, kompostoje ose te thara. Dardha permban kripera minerale si: kalium, kalcium, mangan, fosfor, hekur etj., 4-5 per qind sheqer, vitamina C, B1, B2, B6, karotine, acide organike etj. Ato jane freskuese, qetesuese, largojne etjen, pastrojne zorret dhe japin energji. Ndersa kur jane te papjekura, nuk treten lehte dhe qendrojne rende ne stomak.

Rekomandime
Pacientet me diabet duhet te kontrollojne peshen
Duhet te kufizojne sheqernat e rafinuara
Duhet te rrisin sasine e fibres ne diete
Yndyrnat duhet te jene vajra me nje lidhje dyfishe (si vaji i ullirit)
Duhet t’i shtojne dietes se tyre arra dhe bajame
Perdorni ushqime te lehta: supe me zarzavate, lengje frutash, çajra mali dhe kamomili
Levizni sa me shume te mundeni
Nje here ne tre muaj beni ECHO
Çdo 10 dite beni analizat e urines dhe Ph
Beni banja me uje te ngrohte
Mos pini alkool dhe duhan

Shenjat
Dhembje barku
Frymemarrje te ngadalta e te thella
Prani e ketoneve ne gjak dhe ne urine

Jonida Tashi G.ALBANIA

Si mund të kuroni hipertensionin me kura popullore

Semundja e hipertensionit, eshte pasoje e çrregullimeve te funksioneve te aparateve nervore qendrore, qe marrin pjese ne rregullimin e presionit te gjakut. Por ajo mund te shfaqet edhe me rritjen e moshes si dhe prej semundjeve te veshkave. Moshat e dyta dhe te treta, mbi 45-vjeç, jane kontingjenti me i prekur nga semundja e hipertensionit. Tensioni i larte i gjakut eshte nje semundje, qe behet mjaft serioze gjate stines se veres. Me rritjen e temperatures, sistemi kardiovaskular eshte i pari qe preket, pasi aorta dhe venat e tjera ngushtohen dhe shkaktojne probleme me shendetin. Hipertensioni eshte nje prej semundjeve shume te rrezikshme gjate periudhes se veres. Kjo semundje behet edhe me serioze te personat qe paralelisht vuajne edhe nga semundje te tjera kronike. Per te gjithe keta te semure shume e rendesishme eshte shmangia e ekspozimit ne diell gjate pikut te vapes, pasi mund te pesojne infarkte ose kriza te renda, qe çojne ne humbjen e jetes. Per te lehtesuar disi kete problem, mjekesia popullore vjen ne ndihme me kurat e perftuara nga bimet natyrore.
Simptomat
Shenjat e semundjes shfaqen gradualisht. Presioni arterial, ne fazat fillestare, lekundet me ngritje e zbritje dhe me vone stabilizohet me shifra te ngritura. Me zhvillimin e metejshem te semundjes shfaqen dhimbjet e kokes, marrja e mendve, çrregullimi i gjumit, shpejtimi i ritmit te pulsit si dhe dobesi e pergjithshme. Thellimi i gjendjes se hipertensionit mund te sjelle edhe ndryshime ne zemer, e cila fillon te zgjerohet. Kjo semundje ndonjehere shoqerohet me arteriosklerozen e eneve te gjakut, qe nuk le pa prekur enet koronare qe ushqejne zemren, ngushtimi i te cilave shkakton dhembje ne zonen e zemres, veshtiresi ne frymemarrje gjate sforcimit fizik.
Lengu i limonit
Nje menyre mjaft e suksesshme per uljen e tensionit te larte te gjakut, eshte lengu i limonit. Mjeket popullore rekomandojne pirjen e lengut te perftuar nga shtrydhja e te pakten 4 kokrrave ne dite. Lengu mund te pihet ashtu siç eshte ose i embelsuar. Kura me limon keshillohet te zgjase per 2 muaj. Ne te gjitha semundjet e shkaktuara nga hipertensioni, lengu i limonit jep rezultate shume te mira, per kete arsye mjeket popullore keshillojne qe kjo agrume te konsumohet sa me shpesh per parandalimin e tyre. Megjithate, limoni nuk rekomandohet vetem nese dhimbjet e kokes jane si pasoje e tensionit te larte, por edhe nga faktore te tjere. Per lehtesimin apo ndaljen e dhimbjeve, mjeket keshillojne lengun e limonit, te cilin mund ta shtoni me uje, ne rast se nuk e pini dot siç eshte. Edhe ne semundjet me temperature te larte dhe qe shoqerohen me etje dhe pakesim te urines, lengu i limonit ka dhene efektin e deshiruar. Pirja e menjehershme e lengut ul hipertensionin, normalizon dhe qeteson te semurin. Per kete qellim, mund te perdoren edhe lekurat e thata te limonit, te cilat, pasi hidhen ne nje sasi te vogel alkooli, lihen per 8 dite dhe nga masa e perftuar merren 20 pika qe treten ne uje. Mjekimi me lekurat e limonit ka dhene efekte te menjehershme ne uljen e temperatures dhe lehtesimin e dhimbjeve te kokes. Ne forme gargare, lengu i perftuar nga shtrydhja e limonit dhe shtimi me uje, rekomandohet edhe per infeksionet e gojes. Ne acarimet e mishrave te dhembeve si dhe per te ndalur gjakrrjedhjen, specialistet keshillojne te behet gargare me lengun e limonit, disa here ne dite. Limoni eshte i pasur me vitamine C, vitamine qe parandalon infeksionet dhe ndal hemorragjine. Gjithashtu, gargara me limon sherben ne qetesimin e fytit te skuqur dhe pakeson dhimbjet e shkaktuara prej tyre.
Gjethet e rrushit te zi
Gjethet e rrushit te zi kane dhene nje ndihmese te persosur per problemet e qarkullimit te gjakut. Si per shembull, kembet e renda e te fryra, varicet, hemoroidet, qarkullim jo i rregullt i gjakut etj. Keto gjethe permbajne nje substance qe quhet anthocyanosides e cila i jep gjetheve edhe ngjyren e kuqe gjate stines se vjeshtes. Kjo substance ka per karakteristike aktivitetin vitaminoz te substances “P”, e cila rrit ndjeshem rezistencen dhe tonikun e venave e te arterieve. Per kete rekomandohet qe gjethet e thara te rrushit te zi te lihen ne uje te valuar pergjate 5 deri ne 10 minuta.
Vera e kuqe
Nje menyre tjeter per te ulur rrezikun e semundjeve te zemres eshte pirja e veres se kuqe. Nderkohe, shkencetaret britanike kane zbuluar arsyen perse vera e kuqe parandalon rrezikun e semundjeve te zemres. Ata thone se kjo realizohet pikerisht nga nje lende kimike natyrore qe ndodhet ne veren e kuqe dhe qe pakeson rrezikun e bllokimit te eneve te gjakut. Kjo substance quhet Polifenols dhe ajo gjendet ne lekuren e rrushit te zi dhe te kuq.

Semundjet e zemres, studim mbi vlerat e sojes

Shume gra qe vuajne nga zemra diagnostikohen gabimisht, pasi shenjat e para te semundjeve te zemres tek grate jane ndryshe nga ato tek burrat. Mjeket analizuan 20 mije paciente ne 14 vende te ndryshme dhe zbuluan se 8 per qind e atyre qe ishin te semura nga zemra kurre nuk ishin ankuar per ndonje dhembje ne kraharor. Interesante eshte se mundesite per vdekje te atyre qe nuk kishin dhembje ne kraharor ishin 3 here me te medha. Ne vend te dhembjes, grate mund te ndiejne mungese frymemarrjeje, dhembje ne shpatull, ose qafe, provojne ndjersitje, te vjella dhe ndonjehere edhe humbje ndjenjash. Menyra qe mjeket zakonisht perdorin per diagnostikim eshte Elektro-Kardio-Grami, ose E-K-G. Por sipas mjekeve, kjo metode mund te mos jape rezultate per shkak te paqendrueshmerise hormonale tek grate. Mjeket bejne te ditur se EKG-ja mund te jape rezultate me te sakta vetem per disa gra. Kardiologet ne te vertete mund ta shohin qarkullimin e gjakut ne zemre. Studimi i rekomandon mjeket, e posaçerisht ata qe punojne ne spitalet e ndihmave te shpejta qe te shtojne vetedijen e tyre ndaj shenjave te tilla te vogla te semundjeve te zemres ne menyre qe pacientet te dianostikohen sa me pare. Madje, shkencetaret hedhin e poshte idene se soja mund t’i ndihmoje grate pas periudhes se menopauzes per te luftuar simptomat e plakjes siç jane humbja e kujteses, dobesimi i kockave dhe shtimi i kolesterines. Gjithashtu, ata thone se soja permban edhe nje element te ngjashem me esterogjenin dhe se nuk ka te dhena qe te tregojne se perdorimi i sojes eshte i demshem.

Studimi: Mosha mbi 45 vjeç nje ne kater vete, i semure me zemer

Ekspozimi ne diell ne oret me te nxehta gjate dites, i personave qe vuajne nga hipertensioni dhe ne veçanti i atyre qe perveç saj vuajne edhe nga semundje te zemres, mund te shtoje rrezikun e krizave dhe te infarktit. Dhe ata qe vuajne nga zemra nuk jane te pakte. Nje studim i kryer nga mjeke te klinikes “Mayo” ne Shtetet e Bashkuara, tregon se nje ne çdo kater vete, mbi moshen 45-vjeçare mund te preket nga semundje te zemres. Te dhenat e studimit i shtyjne mjeket dhe pacientet te kene parasysh se pushimi i zemres nuk shkaktohet vetem nga pompimi i pamjaftueshem i gjakut, por edhe atehere kur pompimi i gjakut eshte normal, por zemra nuk eshte ne gjendje ta absorboje ate. Simptomat tipike te kesaj sindrome jane lodhja, veshtiresi ne frymemarrje, enjtje te kembeve dhe probleme ne ritmin e rrahjeve te zemres. Per te shmangur nje fatkeqesi, mjeket e kesaj klinike rekomandojne zbatimin e masave parandaluese kunder presionit te larte te gjakut.


Jonida Tashi

Sëmundjet që kuron mbretëresha e bimëve, Aloe Vera

Si të forconi imunitetin e trupit tuaj me këtë bimë. Këshillat që rekomandojnë mjekët popullorë për të dalluar cilësinë e lartë të Aloe Verës te produktet e ndryshme

Shpesh ne nuk jemi të ndërgjegjshëm për shëndetin tonë derisa e humbasim atë. Papritur e kuptojmë të gjithë përmbajtjen e kufizimeve që sjellin sëmundjet në jetën tonë. Një shëndet i mirë është thelbësor për një jetë të kënaqshme, gjë që po bëhet gjithmonë e më e rëndësishme këto ditë, në të cilat çdonjëri prej nesh gjendet para detyrash shumë të rëndësishme. Por megjithë zhvillimin në rritje të mjekësisë perëndimore, megjithë trajtimet dhe gjithë aparaturat shumë të ndërlikuara e shumë të shtrenjta, sasia e të ashtuquajturave sëmundje të civilizimit rritet në mënyrë dramatike. Stili ynë i jetës plot stres, mungesa e ushtrimeve trupore, ushqimi ynë që rritet në një tokë të dobësuar për nga ushqimi e që ndotet nga dita në ditë e me një prodhim të ulët, një ambient i mbushur me toksinë, skemat negative të të menduarit dhe të sjelljes, po shpien në një rritje të sëmundjeve të zemrës dhe qarkullimit të gjakut, alergjive, ulcerave gastrike, kërpudhave dhe defekteve në sistemin e imunitetit. Pothuajse askush nuk është kursyer prej këtyre problemeve. Për shkak të metodologjisë së orientuar, për nga simptomat dhe pasojat e këtyre trajtimeve, një numër i madh njerëzish janë të sëmurë. Një mjekësi e orientuar nga e përgjithshmja, e bazuar në përdorimin e forcës shëruese të natyrës, po bëhet gjithmonë e më popullore në botën perëndimore. Ky afrimitet e vendos shëndetin në të njëjtin nivel me vitalitetin, entuziazmin për jetën dhe cilësinë e jetës. Kështu, substancat dhe trajtimet që e mbështesin trupin tonë për të realizuar balancën e tij natyrale dhe për të fituar rezistencë janë shumë të kërkuara.
Çfarë është Aloe Vera
Bima nga ana e jashtme mund të ngjajë si një kaktus, por Aloe Vera i përket familjes së bimëve zambakore, që rriten gjithmonë të blerta në klimën subtropikale në tokë të pasur me minerale, por gjithashtu edhe në rajone të thata. Për këtë arsye, kjo bimë e jashtëzakonshme që depoziton ujin njihet edhe si “zambaku i shkretëtirës”. Rreth 300 lloje të ndryshme të kësaj bime rriten në Afrikë, Australi, Amerikën e Mesme dhe atë Jugore, në Rusi si dhe në rajonet aziatike si Japoni, Kinë dhe Indi. Brenda një numri të madh të kësaj ekzistojnë vetëm katër lloje, të cilat dalin si më efektive. “Aloe mjekësore” (Aloe Barbadensis Miller) është me vlera shumë të mëdha për mirëqenien njerëzore. Bima arrin efektivitetin e plotë të saj pas tri apo katër vitesh të një rritjeje pa probleme. Aloe Vera grumbullon një shumë të madhe lëngu brenda gjetheve të saj 40-60 cm të gjata dhe 6-10 cm të trasha. Ky lëng i pangjyrë në formë xhelatine mbrohet nga një shtresë e dylltë dhe siguron një përqendrim shumë të lartë lëndësh ushqimore. Për shkak të aftësisë së saj të lartë lidhëse dhe të një niveli të lartë të përbërësve aktivë të kësaj depozite lagështie, Aloe Vera njihet si një bimë shëruese shumë e kërkuar, 3-4 herë më shumë se çdo bimë tjetër dhe për një kozmetikë popullore prej mijëra vitesh.
Efektet dhe përbërësit aktivë të Aloe Verës
Aloe Vera, me më shumë se 200 përbërës të verifikuar shkencërisht që aktivizojnë dhe forcojnë aftësinë tonë për vetëshërim, e ka treguar veten si një ndër bimët më të mira mjekësore. Kërkimet shkencore kanë provuar se efekti kryesor i Aloe Verës, domethënë aktivizimi i sistemit tonë të imunitetit, bazohet në përbërësin aktiv Acemannan, një kompleks karbohidratesh, i cili thithet nga zorrët dhe grumbullohet në membranat e qelizave. Kjo rrit rezistencën e çdo qelize të veçantë kundër viruseve të dëmshme dhe baktereve. Përbërësit e ndryshëm aktivë pastrojnë dhe forcojnë në mënyrë simultane zorrën dhe i japin një mbështetje të madhe organit më të madh të imunitetit në trupin e njeriut. Përbërja e të ashtuquajturve antioksidues që gjenden në Aloe Vera, vitaminat A, C dhe E, të cilat përdoren për të luftuar sëmundjet e civilizimit dhe masat paraprake për kancerin, ia vlen të përcaktohen si të mira. Përbërësit dytësorë bimorë të Aloe Verës e ndihmojnë trupin tonë që t’i thithë me lehtësi këto substanca jetësore 11 prej 20 aminoacideve më të njohura, modulet e proteinave që shpenzohen gjatë jetës si dhe 7 aminoacide kryesore. Një nivel i lartë i aminoacideve në gjakun tonë çon në forcimin e kockave, muskujve, një shpërndarje të mirë të oksigjenit brenda organizmit, një sistem të fortë imuniteti si dhe një mendje të mirekuilibruar. Për më tepër, përbërja e mineraleve, elementët e gjurmëve në Aloe Verës janë të një rëndësie të madhe. Përveç hekurit, kalciumit dhe magneziumeve, të cilat janë substanca thelbësore për të pasur dhëmbë dhe kocka të shëndetshme dhe për një metabolizëm të mirë, bima shëruese siguron gjithashtu sasira shumë të mëdha potasi, të nevojshme për të rregulluar balancën e ujit në trupin tonë dhe për një tension më të ulët të gjakut. Zinku e forcon sistemin e imunitetit, ndërsa magnezi e ndihmon trupin gjatë dezintoksikimit.
Përdorimi i brendshëm
Ilaçi më i përshtatshëm për trajtimin e brendshëm është lëngu i Aloe Verës. Ai mund të qetësojë problemet heterogjene dhe shkaqet e tyre. Efekti i saj në zorrë si organi më i madh imunitar në trupin e njeriut është shumë i vlerësuar. Fuqia shëruese e këtij ilaçi të vjetër dhe të mirat e tij në sistemin e imunitetit përforcojnë të gjithë organizmin, balancojnë aftësitë vetëshëruese të trupit të njeriut, krijojnë harmoni dhe ndihmojnë në parandalimin e sëmundjeve. Kërkimet shkencore tregojnë se kur Aloe Vera merret për përdorim të brendshëm ka një ndikim pozitiv në rruazat e bardha duke rritur rezistencën e tyre kundër viruseve të infiltruara. Një shumë e madhe ushqyesish vitaminozë dhe mineralesh mbështesin shëndetin dhe mirëqenien duke krijuar bazën për vitalitetin dhe entuziazmin për jetën. E rëndësishme është të bëhet dallimi ndërmjet produkteve Aloe Vera që përmbajnë aloin, të cilët janë kryesisht laksativë, dhe produkteve pa aloinë, të cilëve u referohemi në këtë tekst. Aloina përftohet nga prerja e shtresës së aloinës së gjethes dhe përmban substanca laksative. Vetëm vitaminat dhe substancat jetësore të palcës përdoren për përdorim të mëtejshëm. Këto substanca në përdorim të jashtëm apo të brendshëm e ndihmojnë trupin tonë të vetëshërohet dhe të qëndrojë i shëndetshëm.

Përdorimi i jashtëm
Metodat e trajtimit të Aloe Verës janë zhvilluar qysh prej mijëvjeçarësh dhe vazhdojnë edhe sot me produktet e reja të specializuara Aloe. Trajtimet me Aloe Vera kanë dhënë provat e tyre në rastet e neurodermatitit, ekzemës apo urtikarieve. Lëkura pasurohet me lagështirë dhe ushqyes jetësorë për të ndihmuar rigjenerimin e plagëve dhe për të përshpejtuar rritjen natyrale të qelizave. Duke përdorur Aloe Vera, qelbëzimet, djegiet, pickimet e insekteve dhe gërvishtjet shërohen më shpejt se zakonisht. Lëngu ose xheli i Aloe Verës mund të përdoret gjithashtu si një alternativë balsamike në sportet e përgjithshme dhe produkt kundër tërheqjes dhe bllokimit muskulor gjatë terapisë në rastet e dëmtimeve sportive. Mjekët popullore rekomandojnë që nënat të përdorin prodhime natyrale të Aloe Verës për t’u kujdesur për lëkurën e ndjeshme të bebeve të tyre në vend që të përdorin kremra të prodhuar kimikisht, të cilët përmbajnë përbërës që mund të shkaktojnë alergji. Për këto trajtime, Aloe Vera përfaqëson një alternativë të mrekullueshme.
Si ta dalloni Aloe Verën në treg
Prodhimet natyrale do të bëhen gjithnjë e më të rëndësishme për njeriun modern, i cili e kupton se shëndeti dhe mirëqenia janë të lidhura me harmoninë shëndetësore të të gjithë trupit të tij. Ushqyesi absolut natyror, pastrues dhe forcëdhënës Aloe Vera, me më shumë se 200 përbërës aktivë të provuar shkencërisht, po kërkon statusin e saj të rëndësishëm në një shoqëri të drejtuar për nga shëndeti. Që Aloe Vera të ketë efekt maksimal te trupi i njeriut, duhet të jetë: xhel i pastër i marrë nga gjethja, pasi është qëruar me dorë dhe xhel me përqindje më të lartë në produkte. Duke qenë se Aloe Vera ka vlera unike në natyrë, në ditët e sotme spekulohet shumë me emrin e kësaj bime. Shumë firma dhe prodhues të ndryshëm në të gjithë botën prodhojnë produkte me përmbajtje Aloe Vera, por jo të gjitha kanë cilësinë dhe sasi të lartë në produktet e tyre. Si mund të dalloni në treg një produkt me cilësi dhe sasi të lartë Aloe Vera nga një produkt me cilësi dhe sasi të ulët Aloe Vera? Për këtë ka një shpjegim ligjor që është deklarimi i detyruar i përbërësve në produkt. Çdo produkt në treg është i detyruar të deklarojë të gjithë përbërësit e tij në tabelën “Ingredients” ose përbërja. Vendosja e përbërësve në tabelë duhet të jetë sipas radhës së përqindjes. Ai përbërës që ka përqindjen më të lartë në produkt duhet të vendoset i pari në radhë, pas tij vendosen përbërësit e radhës së dytë, të tretë, të katërt, etj. Kompani serioze e deklarojnë përqindjen e Aloe Verës xhel në produkt. Në këto raste, zgjedhja e një produkti me cilësi dhe përqindje të lartë Aloe Vera është më e lehtë dhe e sigurt.

“Armiqtë” e Aloe Verës
Përveç forcimit të aftësive vetëshëruese të trupit të njeriut, efektet e mëposhtme të Aloe Verës janë provuar shkencërisht: pastron zorrët dhe në këtë mënyrë mbështetet i gjithë sistemi i imunitetit.
Harmonizon metabolizmin. Ka efekte dezintoksikuese dhe antioksiduese.
Ul vlerat e yndyrnave në gjak. Zgjeron arteriet (e rëndësishme nëse vuani nga tensioni i lartë).
Ka veti antibakteriale. Lufton mikrobet, kërpudhat (kërpudhat e lëkurës dhe Candidën, sindroma e zorrëve të irrituara) Shëron plagët. Zbut dhembjet.
Qetëson kruarjet. Shëron shenjat dhe djegiet. Hidraton lëkurën. Lufton qelbëzimet.

Jonida Tashi

Astma, shkaqet e sëmundjes që na merr frymën

Astma është një sëmundje që ka marrë shtrirje të gjerë në dekadat e fundit, veçanërisht në vendet e zhvilluara dhe ekspertët ende nuk ia kanë dalë të përcaktojnë se cilat janë shkaqet e kësaj rritjeje. Mekanizmat që shkaktojnë sëmundjen janë komplekse dhe ndryshojnë nga një individ te tjetri. Një pjesë e madhe e të sëmurëve vuajnë nga alergjitë dhe disa studiues po përpiqen të identifikojnë faktorët e përbashkët të astmës dhe alergjisë. Në fakt, jo të gjithë njerëzit që vuajnë nga alergjitë kanë astmë dhe jo të gjitha rastet e kësaj sëmundjeje mund të shpjegohen përmes alergjisë. Ka shumë të ngjarë që astma të shkaktohet nga një sërë faktorësh që bëhen bashkë, në të cilët bëjnë pjesë gjenet dhe shkaqe të tjera ambientale, të tilla si infeksionet, ndryshimet hormonale te gratë dhe alergjitë.

Kundërpërgjigjja ndaj alergjive

Thuajse gjysma e të rriturve që kanë astmë vuajnë edhe nga alergjia, e cila në më të shumtën e rasteve e ka origjinën nga fëmijëria. (Te pacientët, ku astma shfaqet në moshë të madhe, zakonisht faktori alergji nuk luan ndonjë rol kryesor). Disa nga faktorët kryesorë që shkaktojnë alergjitë janë:

Pluhuri i shtëpisë, i cili zakonisht përmban enzima me alergjentë të fuqishëm. Pikërisht ky është edhe shkaku kryesor i alergjive në ambientet e shtëpisë.
Kafshët shtëpiake
Poleni. Një krizë astme nga alergjia e shkaktuar prej polenit ka më shumë të ngjarë që të ndodhë gjatë ndryshimeve dhe aktiviteteve drastike atmosferike, të tilla si rrufetë.
Myku
Sipas një studimi të vitit 2002, myku mund të shkaktojë krizat më të rënda të alergjisë te personat e rritur, në krahasim me alergjentët e tjerë.
Kërpudhat
Furrtarja e zezë. Është një nga shkaqet kryesore të astmës dhe mund të shkaktojë probleme të rënda në funksionimin e mushkërive edhe te personat që nuk kanë probleme astmatike.
Karburantet. Disa lloje karburantesh mund të jenë shkaqe alergjish. Mendohet se lëndët djegëse të përpunuara, të tilla si vajguri, për shembull, janë shkaqe alergjish.
Procesi alergjik. Quhet ndryshe atopi dhe ende nuk është zbuluar lidhja që ekziston mes tij dhe astmës. Në të bëjnë pjesë shumë alergjentë ajrorë, të cilët shkaktojnë një sërë trazimesh në sistemin imunitar, që çojnë në infektime dhe hiperaktivitet të rrugëve të frymëmarrjes. Ja një përshkrim i tij.

Faktorët kryesorë, në tërësinë e faktorëve imunë që kontribuojnë për alergjinë dhe astmën, mendohet të jetë kategoria e qelizave të bardha të gjakut, që njihet si "Ndihmësja e qelizave T" dhe kryesisht nënkategoria qelizat Th2. Ato prodhojnë në sasi shumë të mëdha interleukinë (Ils), faktorët imunë që janë anëtarë molekularë të familjes së citokinës, që përfshihen në procesin inflamator. Interleukinët 4, 9 dhe 13 mund të jenë përgjegjëse për fazën e parë të krizës së astmës. Janë pikërisht ato që stimulojnë prodhimin e antitrupave të njohur si imunoglobilinë E(IgE). Personat që kanë edhe astmë, edhe alergji mendohet se kanë predispozitë gjenetike për mbiprodhimin e IgE.

Gjatë krizës së alergjisë, antitrupat IgE mund të lidhen me disa qeliza të veçanta të sistemit imun, të quajtura qeliza të drejtpërdrejta, të cilat zakonisht janë të përqendruara në mushkëri, lëkurë dhe mukozën e membranave. Kjo lloj lidhjeje shkakton çlirimin e disa kimikateve aktive, të njohura si leukotrienes. Janë pikërisht ato shkaktaret e spazmave të rrugëve të frymëmarrjes, mbiprodhimit të mukozës. Një tjetër citokinë, interleukin 5, mendohet se kontribuon në kundërpërgjigjen e fundit të fazës inflamatore. Kjo interleukinë tërheq qelizat e bardha të gjakut, të njohura si eosinophile. Ato grumbullohen dhe qëndrojnë në rrugët e frymëmarrjes pas krizës së parë. Qëndrojnë aty për javë të tëra dhe përpiqen që të lëshojnë pjesëza të tjera të dëmshme që mbesin në rrugët e frymëmarrjes.

Kundërpërgjigjja e sistemit imunitar. Shkencëtarët po studiojnë rolin që luajnë qelizat T në shkaktimin e astmës. Qelizat T janë qeliza të bardha të gjakut, të cila luajnë një rol të rëndësishëm në sistemin imunitar. Mjekët janë përqendruar në funksionimin e qelizave T, që quhen "ndihmëset e tipit 2", por ende në këtë drejtim ka shumë për t‘u zbuluar.

Shkaqet e astmës së vazhdueshme. Me kalimin e viteve, përsëritja e vazhdueshme e krizave të astmës mund të shkaktojë ndryshime të pariparueshme strukturore dhe funksionale të rrugëve të frymëmarrjes, një proces ky që quhet "rimodelim". Rrugët e frymëmarrjes që pësojnë këtë ndryshim janë të ngushta dhe mund të shkaktojnë astmën kronike. Studiuesit po përpiqen që të shpjegojnë se si mund të ndodhë një proces i tillë.

Interleukinet. Disa kërkues janë përqendruar te faktorët e fuqishëm imunitarë, përfshi interleukinën 11 dhe 13. Ato lidhen me një numër të madh procesesh që mund të shkaktojnë rimodelimin, përfshi ashpërsimin e rrugëve të frymëmarrjes dhe ënjtjes së qelizave në muskujt e butë që përbëjnë rrugët e frymëmarrjes.

Faktorët e rritjes. Lëndët e njohura si faktori i rritjes endothelialo vaskular është mbajtur nën vëzhgim në rrugët ajrore të pacientëve me astmë. Ky faktor është një promotor i rëndësishëm i rritjes së qelizave në anët e brendshme të enëve të gjakut dhe sipas disa studiuesve mendohet që ai është një nga shkaqet e rëndësishme të rimodelimit të rrugëve të frymëmarrjes.

Faktorët gjenetikë. Mbi një e treta e personave me astmë e ndajnë këtë simptomë me një tjetër pjesëtar të familjes. Ka më shumë mundësi që të trashëgohet nga nëna te fëmija, sesa nga babai te fëmija. Si alergjitë, ashtu edhe astma, kanë të bëjnë me faktorin gjenetik, por jo në të gjitha rastet. Studimet në lidhje me gjenetikën e këtyre diagnozave janë konfuze. Disa shkencëtarë kanë përcaktuar gjenin (ADAM 33) si atë që ka lidhje me astmën. Një mutacion i tij mund të luajë një rol të rëndësishëm në rimodelimin e rrugëve të frymëmarrjes.

Hormonet femërore. Hormonet ose ndryshimet në nivelin e tyre duket se luajnë një rol jo të vogël në këtë sëmundje në rastin e femrave. Sipas statistikave, rëndimi i situatës së sëmundjes te 30-40% e femrave me astmë ka të bëjë me ciklin menstrual. Sipas një studimi, femrat me astmë që ndikohen nga cikli kanë karakteristikat e mëposhtme:

- Një moshë të avancuar

- Kanë vuajtur nga astma prej një kohe të gjatë

- Kanë kaluar kriza të ashpra astme 3 ditë para ciklit menstrual

Astma gjatë shtatzënisë. Gjatë shtatzënisë një e treta e grave me astmë vuajnë më shumë, një e treta më pak, ndërsa pjesa e mbetur nuk ka ndonjë astmë të ashpër. Sipas disa studimeve, gratë shtatzëna, që kanë foshnje femër, kanë tendencën të kenë simptoma më të ashpra astme se ato që kanë foshnje mashkull.

Menopauza dhe astma. Gjatë periudhës së menopauzës, që quhet ndryshe perimenopauza, kur estrogjeni ulet, rreziku i shtrimit në spital i grave me astmë rritet në krahasim me vitet e mëparshme.

Astma e të rendurit. Është një astmë e kufizuar, që shpërthen vetëm nga aktiviteti i madh fizik, e shoqërohet me marrje fryme.

Astma e natës. Zakonisht astma ndodh fillimisht natën (astma e natës) në 75% të rasteve të pacientëve. Krizat zakonisht e kanë kohën e përkeqësimit të tyre gjatë orëve 02.00 deri 04.00 të mëngjesit. Faktorët që mund të luajnë një rol në astmën e natës janë:

Ndryshimet kimike dhe ato të temperaturës trupore gjatë natës, që shtojnë inflamacionin dhe sjellin ngushtimin e rrugëve të frymëmarrjes
Reagimet e vonuara nga ngacmues alergjikë të hasur gjatë ditës
Pirja e disa lloje ilaçeve gjatë ditës
Shtimi i acidit në stomak, që shkakton ngushtimin e rrugëve të frymëmarrjes
Disa ekspertë janë të mendimit se astma e natës mund të jetë astmë e një lloji të veçantë, me mekanizmat e veta specifike, biologjike, që ndodhin vetëm natën dhe reduktojnë sasinë normale të hormonit asteroid, i cili ndalon inflamacionin.

Kush e ndihmon përkeqësimin e gjendjes?

Infeksioni. Roli i infeksionit në përkeqësimin e gjendjes së astmës është i ndërlikuar. Infeksionet e rrugëve të frymëmarrjes mund të luajnë një rol në astmën e të rriturve, por mund të jenë mbrojtës në astmën e fëmijëve të vegjël. Si te fëmijët, ashtu edhe te të rriturit, infektimi i rrugëve të sipërme të frymëmarrjes është shumë i dëmshëm. Studiuesit janë veçanërisht të interesuar për organizmat adenoviruse Chlamydia pneumniae dhe Mycoplasma pneumoniae. Ato janë shkaqet më të mëdha të infeksioneve të lehta e të rënda të rrugëve të frymëmarrjes, si dhe dyshohet se janë ndër shkaqet kryesore të krizave të rënda të astmës te të rriturit. Në rastet kur te pacientët astma ndodhte pas infeksionit, kriza ishte shumë më e rëndë se në rastin kur ajo ndodhte për shkaqe të tjera. Astma e ngacmuar nga infeksioni, megjithatë, ka një kohëzgjatje 5 deri në 6 vjet. Në çdo grupmoshë infeksioni është një faktor përkeqësues dhe shkakton më shumë probleme te njerëzit që e kanë ndërkohë astmën. Rhinovirusi (virusi i zakonshëmi gripit), mendohet të jetë një nga infeksionet më të zakonshme që ka lidhje dhe ndikon në ashpërsinë e sulmeve të astmës. Ky virus lidhet me 61% të përkeqësimit të astmës te të vegjlit dhe 44% te të rriturit. Disa studiues sugjerojnë që të ftohtët e shton mundësinë e infeksionit alergjik dhe rrit intensitetin e dobësimit të rrugëve të frymëmarrjes për javë të tëra.

Thuajse gjysma e pacientëve me astmë vuajnë edhe nga simptoma gastroezofagale, të cilat janë shkaku i djegieve të stomakut.

Skeda

- Fjala astmë vjen nga greqishtja e lashtë dhe do të thotë pikturë. Në thelb, sëmundja e astmës konsiderohet si sëmundja e pamundësisë së të marrit frymë.

- Është sëmundje kronike, që prek rrugët e frymëmarrjes, ose e thënë ndryshe tubat që transportojnë ajrin brenda dhe jashtë mushkërive.

- Kur je me astmë muret e brendshme të rrugëve të frymëmarrjes infektohen lehtësisht dhe janë shumë të ndjeshme. Për shkak të faktorëve të ndryshëm, ato, përveçse irritohen, edhe ngushtohen duke pakësuar sasinë e ajrit që shkon në mushkëri. Kjo shkakton simptomat e kollitjes, marrjen e frymës, apo teshtimën.

- Astma nuk mund të kurohet, por pjesa më e madhe e njerëzve që e kanë mund ta kontrollojnë dhe si pasojë të kenë një jetë normale.

- Kur situata rëndohet, atëherë kemi të bëjmë me një krizë astme. Në raste të tilla, rrugët e frymëmarrjes mund të mbyllen në mënyrë të tillë që të mos arrijnë ta çojnë dot oksigjenin e mjaftueshëm tek organet jetike. Njerëzit mund të vdesin nga kriza të tilla.

- Të kujdesesh për astmën është shumë e rëndësishme. Duhet të bashkëpunosh ngushtë me mjekun për të mësuar se si të manovrosh në raste të ndryshme.

- Studimet ende nuk e kanë nxjerrë në dritë se cilat janë rastet që shkaktojnë astmën, megjithatë dihet se nëse në një familje është dikush me astmë, anëtarët e tjerë janë më të prirur ta kenë një gjë të tillë.

G.Shqip